Bernard "Bernie" Sanders (ur. 8 września 1941 r.) jest amerykańskim politykiem i długoletnim przedstawicielem stanu Vermont na szczeblu federalnym. Oficjalnie pełni funkcję młodszego senatora Stanów Zjednoczonych z Vermont od 3 stycznia 2007 roku. Formalnie jest niezależnym, jednak od lat caucusuje i często głosuje razem z Partią Demokratyczną w Senacie. Dwukrotnie ubiegał się o nominację prezydencką: w 2016 roku i w 2020 roku.

Wczesne życie i edukacja

Sanders urodził się w Brooklynie w Nowym Jorku w rodzinie żydowskiej. Ukończył studia na Uniwersytecie w Chicago w 1964 roku. Już jako student aktywnie uczestniczył w ruchu na rzecz praw obywatelskich — w 1963 roku brał udział w Marszu na Waszyngton o pracę i wolność, podczas którego Martin Luther King, Jr. wygłosił słynne przemówienie "Mam marzenie".

Kariera samorządowa i kongresowa

Początki politycznej kariery Sandersa związane są z Vermont — w 1981 roku został wybrany na burmistrza Burlington, a w kolejnych wyborach był wybierany ponownie, pełniąc urząd przez osiem lat. W 1990 roku został wybrany do Izby Reprezentantów jako przedstawiciel Vermont i służył tam przez 16 lat (1991–2007).

Senat USA

Do Senatu został wybrany w 2006 roku, zdobywając 64,5% głosów; ponownie wygrywał w 2012 roku (prawie 71%) oraz w 2018 roku (prawie 68%). W Senacie zasiadał m.in. w senackiej Komisji Budżetowej, a w kolejnych latach pełnił ważne role w pracach nad budżetem i polityką społeczną. W sondażach był wielokrotnie wskazywany jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych i popularnych senatorów w kraju.

Stanowiska polityczne

Sanders określa siebie jako demokratycznego socjalistę i opowiada się za rozwiązaniami bliższymi modelom socjaldemokratycznym w Europie. Jego główne postulaty i obszary aktywności to:

  • walka z nierównością dochodów i koncentracją bogactwa,
  • wprowadzenie powszechnej opieki zdrowotnej (program często określany jako „Medicare for All”),
  • rozszerzenie urlopów rodzinnych i polityk wspierających rodziny (urlopy rodzicielskie),
  • obrona i rozszerzanie praw LGBT,
  • przeciwdziałanie nierównościom rasowym oraz obrona praw obywatelskich,
  • sprzeciw wobec masowej inwigilacji i nadmiernego nadzoru państwowego (masowa inwigilacja),
  • aktywne działania na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatu i promocja zielonej transformacji gospodarki.

W dyskusjach legislacyjnych Sanders wspierał także podnoszenie płacy minimalnej, reformę systemu karnego oraz ułatwienia w dostępie do szkolnictwa wyższego.

Kampania prezydencka 2016

30 kwietnia 2015 r. Sanders ogłosił, że będzie ubiegać się o nominację Partii Demokratycznej w wyborach prezydenckich w 2016 r. w Stanach Zjednoczonych; ogłoszenie to wygłosił na trawniku Kapitolu. Jego kampania rozpoczęła się formalnie 26 maja w Burlington. W odróżnieniu od wielu innych kandydatów Sanders odmówił przyjmowania funduszy od Super PACS i opierał swoją kampanię na niewielkich darowiznach od tysięcy zwolenników, przekazywanych za pośrednictwem strony internetowej.

W prawyborach demokratycznych w 2016 roku Sanders wygrał 22 prawybory i kaukusy, zdobywając około 45% przypisanych delegatów wobec 55% zdobytych przez Hillary Clinton. 12 lipca 2016 roku, zgodnie z procedurami DNC, formalnie poparł Clintona jako kandydatkę nominowaną przez partię; ostatecznie podczas Demokratycznego Konwentu Narodowego w 2016 roku, nominacja przypadła Clinton.

Po kampanii 2016

Po zakończeniu kampanii Sanders współinicjował organizację "Nasza Rewolucja" (Our Revolution), której celem jest wspieranie kandydatów na szczeblu lokalnym, stanowym i krajowym promujących progresywne programy. Ogłosił również powstanie Instytutu Sandersa, którego zadaniem miało być szerzenie i popularyzowanie idei politycznych poprzez badania, filmy dokumentalne i inne formy medialne. W lutym 2017 roku rozpoczął regularny webcast The Bernie Sanders Show emitowany na Facebooku.

Kampania prezydencka 2020

19 lutego 2019 roku Sanders ogłosił drugą kampanię prezydencką ubiegając się o demokratyczną nominację w wyborach prezydenckich w 2020 roku. Jego kampania zebrała ponad cztery miliony darowizn od indywidualnych darczyńców, co uczyniło ją jedną z największych finansowanych przez małe wpłaty w historii amerykańskich kampanii. Na początku 2020 roku Sanders był uznawany za jednego z faworytów — wygrał trzy pierwsze konkursy prawyborcze i prowadził w sondażach ogólnokrajowych. Jednak po zwycięstwach konkurentów, w szczególności po serii wyników w dniu Super Tuesday, momentum kampanii zmalało.

Po przegranych w kluczowych stanach Sanders zawiesił kampanię 8 kwietnia 2020 roku i ostatecznie udzielił poparcia Joe Bidenowi (Joe Biden) w walce o urząd prezydenta.

Znaczenie i wpływ

Bernie Sanders przyczynił się do przesunięcia debaty politycznej w USA w kierunku tematów takich jak opieka zdrowotna dla wszystkich, ograniczanie nierówności ekonomicznych, walka ze zmianami klimatu oraz zwiększenie udziału obywateli w finansowaniu kampanii. Jego kampanie mobilizowały dużą grupę młodych wyborców i znacząco wpłynęły na program partii demokratycznej, wprowadzając do głównego nurtu postulaty wcześniej uważane za marginalne.