Rex Wayne Tillerson (ur. 23 marca 1952 r.) jest amerykańskim biznesmenem i 69. sekretarzem stanu Stanów Zjednoczonych. Pełnił swoją funkcję od 1 lutego 2017 roku do 31 marca 2018 roku. Był prezesem i dyrektorem generalnym Exxon Mobil Corporation, piątej co do wielkości firmy pod względem kapitalizacji rynkowej, aż do swojej rezygnacji w 2017 roku.
W grudniu 2016 roku prezydent-elekt Stanów Zjednoczonych Donald Trump ogłosił zamiar nominowania Tillersona na stanowisko sekretarza stanu. Senat Stanów Zjednoczonych zatwierdził jego nominację 1 lutego 2017 roku i wkrótce objął urząd. 13 marca 2018 roku Trump zwolnił Tillersona i powiedział, że nominuje Mike'a Pompeo, aby zastąpił go na stanowisku sekretarza stanu. Kadencja Tillersona oficjalnie zakończyła się 31 marca 2018 roku.
Wczesne życie i wykształcenie
Rex Tillerson urodził się 23 marca 1952 roku w Wichita Falls w stanie Teksas. Ukończył studia na University of Texas at Austin, gdzie w 1975 roku uzyskał tytuł licencjata (Bachelor of Science) w dziedzinie inżynierii lądowej (civil engineering). Bezpośrednio po ukończeniu uczelni rozpoczął pracę w branży naftowej.
Kariera w ExxonMobil
Tillerson wstąpił do koncernu Exxon (później ExxonMobil) w 1975 roku jako inżynier produkcji, pracując m.in. w regionie Permian Basin. W kolejnych dekadach zdobywał doświadczenie na stanowiskach kierowniczych w różnych częściach świata, uczestnicząc w projektach wydobywczych i negocjacjach międzynarodowych. W 2006 roku został mianowany prezesem i dyrektorem generalnym ExxonMobil; przez wiele lat kierował globalną strategią firmy, nadzorując działalność operacyjną, inwestycje i relacje z partnerami zagranicznymi.
Jego kadencja w ExxonMobil była wiązana z rozszerzaniem działalności międzynarodowej koncernu, w tym próbami współpracy z rosyjskimi firmami energetycznymi, co później stało się przedmiotem publicznej dyskusji. W 2013 roku Tillerson otrzymał od władz Rosji Order Przyjaźni (Order of Friendship), co wywołało krytyczne uwagi w kontekście późniejszych stosunków amerykańsko-rosyjskich.
Nominacja na sekretarza stanu i zatwierdzenie
W grudniu 2016 roku prezydent-elekt Donald Trump ogłosił zamiar nominowania Tillersona na sekretarza stanu. Podczas przesłuchań przed Senatem Tillerson odpowiadał na pytania dotyczące swoich kontaktów z Rosją, polityki energetycznej, zmian klimatu oraz roli dyplomacji w nowej administracji. Jego nominacja została zatwierdzona przez Senat 1 lutego 2017 roku (głosowanie większością głosów), po czym objął urząd sekretarza stanu.
Sekretarz stanu (2017–2018) — priorytety i podejście
Jako sekretarz stanu Tillerson podkreślał znaczenie dyplomacji gospodarczej i stabilności międzynarodowej. W czasie swojej kadencji zajmował się takimi tematami jak sytuacja na Korei Północnej, polityka wobec Iranu, stosunki z Rosją, kwestie bezpieczeństwa w regionie Bliskiego Wschodu oraz relacje z sojusznikami z NATO. Starał się promować podejście oparte na negocjacjach i współpracy wielostronnej, choć jego polityka była często postrzegana jako różniąca się od stylu komunikacji prezydenta Trumpa.
W trakcie urzędowania Tillersona Departament Stanu przeszedł znaczące cięcia budżetów i redukcje personelu zapowiedziane przez administrację, co wpływało na działanie placówek dyplomatycznych i wewnętrzną strukturę resortu. Tillerson podejmował też próby reorganizacji Departamentu Stanu, co spotkało się z mieszanymi opiniami wśród dyplomatów i obserwatorów polityki zagranicznej.
Zwolnienie i zakończenie kadencji
13 marca 2018 roku prezydent Donald Trump ogłosił, że odwołuje Tillersona z funkcji sekretarza stanu, jednocześnie nominując na to stanowisko ówczesnego dyrektora CIA Mike'a Pompeo. Powodem decyzji administracji wskazywano nieporozumienia dotyczące strategii dyplomatyycznej i różnice w podejściu do polityki zagranicznej. Tillerson pełnił obowiązki sekretarza stanu do 31 marca 2018 roku, kiedy to oficjalnie zakończył swoją kadencję.
Styl zarządzania i kontrowersje
Tillerson był postacią kontrowersyjną z punktu widzenia publicznego dyskursu: z jednej strony oceniano go jako skutecznego menedżera i pragmatycznego negocjatora, z drugiej — krytykowano za związki z przemysłem naftowym oraz za decyzje podejmowane w czasach, gdy ExxonMobil znajdował się pod presją w związku z kwestiami zmian klimatu i ujawnieniami dotyczącymi polityki informacyjnej spółki. Jego bliskie kontakty z partnerami biznesowymi w Rosji oraz przyjęcie rosyjskiego odznaczenia były szeroko komentowane podczas procesu nominacyjnego i później.
Po odejściu z administracji i życie prywatne
Po opuszczeniu stanowiska sekretarza stanu Tillerson powrócił do życia prywatnego. Udzielał wywiadów oraz występował publicznie, przedstawiając swoje spojrzenie na dyplomację i relacje międzynarodowe. Prywatnie jest żonaty i ma rodzinę; poza karierą zawodową jego życie koncentrowało się na działalności zawodowej i publicznych wystąpieniach po odejściu z rządu.
Podsumowanie
Rex Tillerson jest przykładem menedżera korporacyjnego, który przeszedł do służby publicznej na najwyższym szczeblu, stając przed wyzwaniami łączenia doświadczenia biznesowego z dynamiką polityki zagranicznej. Jego krótka, lecz intensywna kadencja na stanowisku sekretarza stanu pozostawiła po sobie mieszane oceny — od uznania za pragmatyzm po krytykę związaną z dotychczasowymi powiązaniami przemysłowymi i stylem zarządzania.