Arabia Saudyjska oficjalnie znana jako Królestwo Arabii Saudyjskiej, jest krajem położonym w Azji Zachodniej, stanowiącym większą część Półwyspu Arabskiego. Z powierzchnią około 2 150 000 km2 (830 000 m²), Arabia Saudyjska jest 5. co do wielkości państwem w Azji i 2. co do wielkości państwem w świecie arabskim po Algierii. Arabia Saudyjska graniczy na północy z Jordanią i Irakiem, na północnym wschodzie z Kuwejtem, na wschodzie z Katarem, Bahrajnem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, na południowym wschodzie z Omanem i na południu z Jemenem. Od Izraela i Egiptu oddzielona jest zatoką Akaba. Jest to jedyny kraj posiadający zarówno wybrzeże Morza Czerwonego, jak i Zatoki Perskiej, a większość jego ziemi jest sucha i jałowa. Arabia Saudyjska jest miejscem narodzin Arabów i islamu i czasami nazywana jest "Krainą dwóch świętych meczetów" w odniesieniu do Al-Masjida al-Harama (w Mekce) oraz Al-Masjida an-Nabawi (w Medynie), dwóch najświętszych miejsc w islamie. Język arabski jest wyłącznym językiem urzędowym w Arabii Saudyjskiej.

Islam sunnicki jest religią państwową. Praktyka religii nieislamskich jest zabroniona publicznie, ale nie prywatnie. Szkoła wiary Hanbali ma duży wpływ, a ultra-konserwatywny ruch religijny Wahhabizm w ramach islamu sunnickiego został nazwany "dominującą cechą kultury saudyjskiej".

Arabia Saudyjska jest największym państwem w Azji Zachodniej pod względem powierzchni lądu (większość Półwyspu Arabskiego) i drugim co do wielkości w świecie arabskim. Jej ludność szacuje się na 27 mln osób, z czego 8,8 mln to zarejestrowani emigranci z zagranicy, a 1,5 mln to nielegalni imigranci. Szacuje się, że obywatele Arabii Saudyjskiej to 16 milionów osób.

Arabia Saudyjska posiada największe rezerwy ropy naftowej na świecie i jest największym światowym eksporterem ropy naftowej. Ropa naftowa stanowi ponad 90% eksportu i prawie 75% dochodów rządowych, co ułatwia tworzenie państwa opiekuńczego. Jednak grupy działające na rzecz praw człowieka, takie jak Amnesty International i Human Rights Watch, wyraziły zaniepokojenie stanem praw człowieka w Arabii Saudyjskiej.

W Arabii Saudyjskiej znajdują się miasta ważne dla religii muzułmańskiej. Wielu muzułmanów z całego świata odwiedza Mekkę w Arabii Saudyjskiej w celu odbycia pielgrzymki. Pielgrzymka ta jest jednym z "filarów islamu". Inne duże miasta to Rijad, Jeddah i Dammam. Pielgrzymka ta nazywana jest hadżdż w języku arabskim. Ktoś, kto odbywa pielgrzymkę do Mekki, nazywany jest arabską pielgrzymką arabską. Ludzie, którzy nie są muzułmanami, nie mogą wejść do Mekki.

Większość ludzi posługuje się językiem arabskim. Wiele osób z innych krajów pracuje w Arabii Saudyjskiej. Są oni nazywani gastarbeiterami lub emigrantami. Pieniądze, czyli waluta nazywana jest Rijalem Saudyjskim.

Uzupełnienia i aktualizacje

Poniższe informacje uzupełniają powyższy tekst, wyjaśniają nieścisłości i podają aktualniejsze dane oraz kontekst polityczny, społeczny i gospodarczy.

Ustrój polityczny i historia

Królestwo Arabii Saudyjskiej to monarchia absolutna założona w 1932 r. przez Abd al-Aziza ibn Sauda (Ibn Sauda). Państwem rządzi król, któremu towarzyszy następca tronu (książę koronny). Funkcjonuje Basic Law (Podstawowe Prawo) z 1992 r., które określa ramy działania władzy i prawa opartego na szariacie. Istnieje także Rada Konsultacyjna (Shura), pełniąca rolę doradczą.

Gospodarka i reformy

Gospodarka kraju była i wciąż jest silnie uzależniona od sektora naftowego. Arabia Saudyjska posiada jedne z największych potwierdzonych zasobów ropy naftowej i jest kluczowym członkiem Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC). Naftowy sektor, z państwowym koncernem Saudi Aramco, zapewnia znaczną część eksportu i dochodów budżetowych, jednak w ostatnich latach rząd realizuje strategię dywersyfikacji gospodarki znaną jako Vision 2030.

Program Vision 2030 zakłada m.in. rozwój sektora prywatnego, turystyki, przemysłu nieenergetycznego, a także dużych projektów inwestycyjnych (np. inwestycje publiczne realizowane przez Public Investment Fund oraz projekty takie jak NEOM). W efekcie udział ropy w PKB i dochodach państwa ma z czasem maleć. Wprowadzane są także reformy rynkowe, prywatyzacje i promocja inwestycji zagranicznych.

Demografia i rynek pracy

Liczba mieszkańców Arabii Saudyjskiej zmienia się w zależności od źródeł i migracji sezonowej; w ostatnich latach populacja kraju wynosiła kilkudziesięciu milionów mieszkańców, z istotnym udziałem cudzoziemców zatrudnionych w różnych sektorach (budownictwo, usługi, medycyna, opieka domowa). Głównymi krajami pochodzenia pracowników migrujących są państwa Azji Południowej i Azji Południowo-Wschodniej oraz kraje arabskie. Rząd wprowadza polityki mające zwiększyć zatrudnienie obywateli (saudyzacja rynku pracy).

Religia, społeczeństwo i prawa obywatelskie

Islam sunnicki odgrywa centralną rolę w życiu publicznym i prawnym. System prawa oparty jest na szariacie; funkcjonują jednak także przepisy administracyjne i kodeksy regulujące życie gospodarcze. W praktyce religia wpływa na obyczaje, edukację i prawo rodzinne.

W ostatnich latach rząd wprowadził szereg reform społecznych: złagodzono niektóre ograniczenia dotyczące kobiet (m.in. prawo do prowadzenia pojazdów od 2018 roku, stopniowe znoszenie niektórych wymogów dotyczących opieki prawnej — tzw. guardianship), otwarto sektor rozrywki i turystyki, zwiększono prawa ekonomiczne i możliwość samodzielnego podróżowania. Jednocześnie organizacje praw człowieka regularnie wskazują na utrzymujące się ograniczenia wolności słowa, zgromadzeń, prasy oraz na przypadki represji wobec krytyków i obrońców praw człowieka.

Pielgrzymki i miejsca święte

Mekka i Medyna są dwoma najważniejszymi miejscami dla muzułmanów na świecie. Obowiązkowy dla każdego zdolnego finansowo i fizycznie muslim - hadżdż — odbywa się raz w roku i gromadzi miliony pielgrzymów. Dodatkowo wiele osób odwiedza Mekkę i Medynę poza okresem hadżdżu, dokonując tzw. umrah (mniejszej pielgrzymki). Do Mekki nie mają wstępu osoby niemuzułmańskie; dostęp do niektórych części Medyny także jest ograniczony.

Osoba, która odbyła pielgrzymkę, w języku arabskim może być określana terminem hadżi (dla mężczyzny) lub hadżija (dla kobiety); w polskiej praktyce zwykle używa się określenia "pielgrzym".

Prawa człowieka i krytyka międzynarodowa

Międzynarodowe organizacje pozarządowe, w tym Amnesty International i Human Rights Watch, monitorują sytuację praw człowieka w Arabii Saudyjskiej i zgłaszają zastrzeżenia dotyczące m.in. kary śmierci, tortur, ograniczeń wolności słowa i zgromadzeń, a także traktowania obrońców praw człowieka, dziennikarzy i aktywistów. Przykłady te stały się przedmiotem międzynarodowej debaty i relacji dyplomatycznych.

Język i waluta

Językiem urzędowym jest arabski. W codziennym życiu i w biznesie często używa się także języków migrantów (m.in. urdu, paszto, filipiński) oraz języka angielskiego w kontaktach międzynarodowych. Walutą kraju jest rial saudyjski (SAR).

Podsumowanie

  • Arabia Saudyjska to kluczowy kraj regionu Bliskiego Wschodu ze względu na znaczenie religijne (Mekka, Medyna) oraz zasoby energetyczne.
  • System polityczny to monarchia absolutna z silnym wpływem religii na prawo i życie publiczne.
  • Gospodarka oparta na ropie przechodzi stopniową transformację w ramach Vision 2030, mającą na celu dywersyfikację źródeł dochodów.
  • Kraj doświadcza istotnych zmian społecznych i gospodarczych, ale także stoi wobec wyzwań w obszarze praw człowieka i praw obywatelskich.

Jeżeli chcesz, mogę zaktualizować konkretne dane demograficzne i ekonomiczne o najnowsze oficjalne statystyki (rok, źródło) lub rozwinąć opis wybranych projektów (np. NEOM, Public Investment Fund, reformy społeczne).