Medina (/məˈdiːnə/; po arabsku: المدينة المنورة, al-Madīnah al-Munawwarah , "promienne miasto"; lub المدينة, al-Madīnah (wymowa hebrajska: [almaˈdiːna]), "miasto"), również tłumaczone jako Madīnah, jest miastem w Hejazie i stolicą regionu Al Madinah w Arabii Saudyjskiej. W mieście znajduje się al-Masjid al-Nabawi ("Meczet Proroka"), który jest miejscem pochówku islamskiego proroka Muhammada, i jest drugim po Mekce najświętszym miastem w islamie.

Medyna była celem Muhammada po jego Hijrah z Mekki, i stał się stolicą szybko rosnącego imperium muzułmańskiego, najpierw pod przywództwem Muhammada, a następnie pod czterema pierwszymi kalifami Rashidun, Abu Bakr, Umar, Uthman i Ali. Służyła ona jako podstawa władzy islamu w jego pierwszym wieku, w którym rozwinęła się wczesna społeczność muzułmańska. W Medynie znajdują się trzy najstarsze meczety, a mianowicie meczet Quba, al-Masjid an-Nabawi i Masjid al-Qiblatayn ("meczet dwóch qiblasów"). Muzułmanie uważają, że chronologicznie ostateczne suraże Koranu zostały ujawnione Mahometowi w Medynie i w przeciwieństwie do wcześniejszych suraży mekanowskich nazywane są surahami medyńskimi.

Podobnie jak w Mekce, nie-muzułmanom zabrania się wstępu do świętego rdzenia Medyny lub do centrum miasta.

Historia

Przed pojawieniem się islamu ośrodek znany był jako Yathrib i był zamieszkany przez arabskie plemiona Aws i Khazraj oraz przez społeczności żydowskie. Przybycie Muhammada w 622 roku (Hijra) zmieniło bieg historii — Medyna stała się politycznym i religijnym centrum nowej wspólnoty muzułmańskiej. W mieście powstał tzw. "Konstytucja Medyny" — umowa regulująca stosunki między różnymi plemionami i grupami wyznaniowymi oraz zasady współżycia społecznego.

W pierwszych latach islamskiego państwa wokół Medyny toczyły się ważne wydarzenia militarne i polityczne, m.in. bitwy pod Badr, Uhud i oblężenie zwane Bitwą o Rów (Ghazwat al-Khandaq). Po śmierci Muhammada (632) Medyna pozostała centrum religijnym i jednym z ośrodków władzy w pierwszych dekadach istnienia kalifatu, szczególnie za rządów pierwszych czterech kalifów (tzw. Rashidun). W kolejnych stuleciach polityczna rola Medyny malała na rzecz nowych stolic (m.in. Damaszek za Umayyadów), ale jej znaczenie religijne pozostało trwałe.

Znaczenie religijne

Medyna jest uważana za drugie najświętsze miasto islamu po Mekce. Najważniejszym miejscem jest al-Masjid an-Nabawi — Meczet Proroka, w którego obrębie znajduje się grobowiec Muhammada pod charakterystyczną Zieloną Kopułą. Wnętrze meczetu i tzw. Rawdah (często określana jako "ogród" lub miejsce pomiędzy minbarem a grobem Proroka) mają szczególne znaczenie dla pielgrzymów; wielu wiernych stara się tam odprawić modlitwę i uzyskać błogosławieństwo.

Inne ważne miejsca kultu to meczet Quba (uważany za pierwszy meczet zbudowany przez proroka), oraz Masjid al-Qiblatayn, gdzie – zgodnie z tradycją – zmieniono kierunek modlitwy (qibla) z Jerozolimy na Kaabę w Mekce. Ponadto w Medynie znajduje się cmentarz Jannat al-Baqi, miejsce pochówku wielu towarzyszy proroka i wczesnych muzułmanów.

Zabytki i miejsca warte odwiedzenia

  • al-Masjid an-Nabawi — Meczet Proroka z grobem Muhammada, minbarami, rozbudowaną infrastrukturą i miejscami do modlitwy dla tysięcy wiernych.
  • Meczet Quba — historyczny meczet uznawany za jeden z najstarszych na świecie.
  • Masjid al-Qiblatayn — słynny "meczet dwóch qibli", związany ze zmianą kierunku modlitwy.
  • Jannat al-Baqi — cmentarz o wielkim znaczeniu historycznym i religijnym.
  • Góra Uhud — miejsce bitwy pod Uhud, z licznymi pamiątkami i miejscami pamięci.
  • Muzea i centra kultury — w Medynie działają muzea prezentujące historię islamu, życie wczesnej wspólnoty muzułmańskiej oraz regionalne dziedzictwo Hejazu.

Architektura, konserwacja i modernizacja

W ciągu ostatnich dziesięcioleci arabski rząd oraz władze lokalne prowadziły liczne prace rozbudowy i modernizacji infrastruktury miejskiej, zwłaszcza w rejonie al-Masjid an-Nabawi, aby pomieścić rosnącą liczbę pielgrzymów. Rozbudowy te łączą nowoczesne rozwiązania z próbami zachowania miejsc o znaczeniu historycznym, choć w wielu przypadkach modernizacja budziła dyskusje dotyczące zachowania autentycznego dziedzictwa.

Praktyczne informacje dla odwiedzających

Medyna jest celem wielu pielgrzymów, zwłaszcza osób odbywających hadżdż oraz umrah. Należy pamiętać, że podobnie jak w Mekce, nie-muzułmanom zabrania się wstępu do świętego rdzenia Medyny lub do centrum miasta. Przy planowaniu wizyty warto uwzględnić lokalne zwyczaje i reguły dotyczące odzieży (skromny ubiór), zachowania w miejscach sakralnych oraz godzin odwiedzin. Ze względu na duże natężenie ruchu pielgrzymów w określonych porach roku (np. podczas hadżdu i w okresach islamskich świąt) warto rezerwować noclegi i transport z wyprzedzeniem.

Klimat i warunki naturalne

Medyna leży w strefie klimatu pustynnego; pory letnie są gorące i suche, zimy łagodne. Warunki pogodowe i znaczne nasłonecznienie wpływają na organizację pobytu i wymagają przygotowania: ochrona przed słońcem, odpowiednie nawodnienie i planowanie aktywności na chłodniejsze godziny dnia.

Znaczenie współczesne

Dziś Medyna łączy rolę centrum religijnego z funkcjami administracyjnymi i gospodarczymi regionu Al Madinah. Miasto przyciąga miliony pielgrzymów i turystów religijnych rocznie, co wpływa na lokalną gospodarkę, infrastrukturę transportową i rozwój usług związanych z obsługą pielgrzymów. Jednocześnie Medyna pozostaje miejscem pamięci i centralnym punktem praktyk religijnych dla muzułmanów na całym świecie.