Definicja i zakres
Termin opisuje zarówno sam element garderoby, jak i ogólną zasadę skromnego ubioru. Słowo to jest używane w szczególności w odniesieniu do odzieży, która obejmuje piersi, głowy i włosów kobiety. Jest to często stosowane w islamie w przypadku kobiet powyżej wieku dojrzewania. Chusta, symbol hidżabu, jest noszona w obecności dorosłych mężczyzn spoza ich najbliższej rodziny. Nie jest to konieczne, gdy kobiety lub mężczyźni są w obrębie ich najbliższej rodziny.
Terminologia i przykłady
Arabskim słowem używanym do tego celu jest "khimār" (خمار). Ta "zasłona" może występować w kilku różnych rodzajach, takich jak zwykła zasłona (która zakrywa tylko głowę), niqab, burka, która zakrywa całe ciało, oraz każda forma okrycia używana do zasłaniania. Istnieje wiele stylów, które można nosić. Muzułmańscy mężczyźni również muszą przestrzegać standardów skromnego ubioru.
Najczęściej spotykane rodzaje nakryć
- Hidżab — ogólne określenie chusty zakrywającej włosy i szyję, dostępne w różnych fasonach i tkaninach.
- Szalik/Khimar — dłuższa chusta, która może zakrywać także część piersi; w klasycznych interpretacjach arabskich słowo (خمار) odnosi się do tego typu zasłony.
- Al-amira — dwuczęściowa chusta z dopasowaną czepkiem i nakładanym szalikiem.
- Shayla — długa, prostokątna chusta owijana wokół głowy i zakładana na ramiona.
- Jilbab/Abaya — luźne, długie okrycie całego ciała noszone ponad ubraniem.
- Niqab — zasłona zakrywająca twarz poza oczami (niqab).
- Burka — pełne okrycie całego ciała z siateczką na wysokości oczu (burka, często kojarzona z Afganistanem).
- Czador — tradycyjne, duże okrycie (np. w Iranie) zakrywające ciało; często podawane w dyskusjach jako odmiana całkowitego zasłonięcia (czadorem).
Teksty religijne i różne interpretacje
Koran zawiera wersety, które są przytaczane w dyskusjach dotyczących skromności i ubioru (np. 24:31 i 33:59). Interpretacje tych wersetów różnią się między uczonymi i szkołami prawnymi: jedni uznają, że wymagane jest zakrywanie włosów i dekoltu, inni dopuszczają różne stopnie zasłonięcia, a nieliczni podkreślają bardziej symboliczny wymiar nakazu. W literaturze religijnej i hadisach (opisach czynów i słów proroka Muhammada) znajdują się dodatkowe wskazówki, które wpływają na praktykę w poszczególnych kulturach.
Dlaczego kobiety noszą hidżab?
- Motywacje religijne — chęć wypełnienia obowiązku wynikającego z własnej interpretacji tekstów świętych.
- Kultura i tradycja — ubiór często odzwierciedla lokalne zwyczaje i normy społeczne.
- Tożsamość i przynależność — wyraz wartości, przekonań i przynależności do wspólnoty.
- Bezpieczeństwo i komfort — niektóre kobiety czują się dzięki temu bardziej chronione lub komfortowo.
- Presja społeczna lub prawna — w niektórych miejscach nakazy lub normy społeczne wymuszają określony ubiór.
Mężczyźni i zasady skromności
W tradycyjnych interpretacjach islamskich również mężczyźni mają obowiązek skromnego ubierania się — zwykle wskazuje się zakres od pępka do kolan jako część ciała, którą należy zasłaniać. Istnieje jednak mniejszy nacisk na obowiązek noszenia określonego nakrycia głowy czy zasłaniania włosów w przypadku mężczyzn.
Prawa, zakazy i debata publiczna
Praktyka noszenia hidżabu bywa tematem debat politycznych i prawnych. W różnych krajach obowiązują odmienne regulacje: w niektórych państwach kobiety mogą być zobowiązane prawnie do noszenia określonego ubioru, w innych wprowadzono zakazy zakrywania twarzy w miejscach publicznych. W krajach europejskich i na całym świecie dyskusje dotyczą także wolności religijnej, praw kobiet oraz bezpieczeństwa publicznego.
Podsumowanie
Hidżab to pojęcie wielowarstwowe: obejmuje konkretne elementy garderoby (chusty, płaszcze, zasłony) oraz zasadę skromności. Jego znaczenie i praktyka zależą od interpretacji religijnych, tradycji kulturowych oraz indywidualnych wyborów. W debacie publicznej ważne jest rozróżnianie między obowiązkiem religijnym, wymogami społecznymi i przymusem prawnym.
