Głową państwa jest prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki (często w skrócie POTUS), a także szef rządu Stanów Zjednoczonych. Urząd Prezydenta został utworzony w Konstytucji Stanów Zjednoczonych w 1788 roku. Pierwszy prezydent (George Washington) objął urząd w 1789 roku. Prezydent pełni funkcję szefa rządu i jest odpowiedzialny za władzę wykonawczą rządu Stanów Zjednoczonych. Konstytucja Stanów Zjednoczonych czyni z Prezydenta naczelnego dowódcę sił zbrojnych. Wymieniono w niej również uprawnienia nadane prezydentowi, choć z czasem zostały one rozszerzone w praktyce.

Funkcje i uprawnienia

  • Głowa państwa i szef rządu: reprezentuje kraj zarówno w polityce wewnętrznej, jak i międzynarodowej.
  • Naczelny dowódca sił zbrojnych: kieruje działaniami wojskowymi, choć ogłaszanie wojny i finansowanie operacji leżą w gestii Kongresu.
  • Mianowanie: powołuje członków administracji wykonawczej, ambasadorów oraz sędziów federalnych (w tym sędziów Sądu Najwyższego) — zwykle za zgodą Senatu.
  • Negocjowanie traktatów: zawiera umowy międzynarodowe, które muszą zostać ratyfikowane przez 2/3 Senatu.
  • Weto ustawodawcze: może zawetować ustawy uchwalone przez Kongres; Kongres może odrzucić weto większością 2/3 w obu izbach.
  • Prawa łaski: udziela ułaskawień i odroczeń kar za przestępstwa federalne.
  • Wystąpienie o stanie państwa (State of the Union): corocznie przedstawia Kongresowi priorytety polityczne i propozycje ustawodawcze.
  • Wykonywanie prawa: odpowiada za wdrażanie i egzekwowanie uchwalonych przepisów; w praktyce stosuje także rozporządzenia wykonawcze (executive orders) i inne instrumenty administracyjne.

Wybory, kadencja i kwalifikacje

  • Kadencja: prezydent pełni urząd przez cztery lata. 22. poprawka do Konstytucji (ratyfikowana w 1951 r.) ogranicza sprawowanie urzędu do maksymalnie dwóch kadencji.
  • Kwalifikacje: aby zostać prezydentem, kandydat musi być obywatelem naturalnym (natural-born citizen), mieć co najmniej 35 lat i być rezydentem USA przez co najmniej 14 lat.
  • System wyborczy: prezydent jest wybierany poprzez Kolegium Elektorskie — obywatele głosują w wyborach powszechnych, a zwycięzcy w poszczególnych stanach otrzymują głosy elektorskie; to elektorski głos decyduje o zwycięstwie.
  • Inauguracja: data objęcia urzędu została ustalona przez 20. poprawkę — inauguracja odbywa się 20 stycznia.

Sukcesja i odpowiedzialność konstytucyjna

  • Pomoc w razie niezdolności do sprawowania urzędu: 25. poprawka reguluje zastępstwo i procedury określające niezdolność prezydenta do pełnienia obowiązków.
  • Impeachment: Izba Reprezentantów może postawić prezydenta w stan oskarżenia (impeachment); Senat prowadzi proces i może go usunąć z urzędu większością 2/3 głosów. W historii kilku prezydentów postawiono w stan oskarżenia (m.in. Andrew Johnson, Bill Clinton, a także Donald Trump dwukrotnie), żaden z nich jednak nie został usunięty przez skazanie w Senacie; Richard Nixon zrezygnował przed spodziewanym procesem.

Uwagi historyczne i praktyczne

Konstytucyjne uprawnienia prezydenta były przez lata interpretowane i rozszerzane przez praktykę i precedensy. Znaczny wpływ na urząd wywarły wydarzenia takie jak wojny, kryzysy gospodarcze oraz rozwój roli mediów. W codziennej praktyce prezydent korzysta z administracji federalnej, instytucji wykonawczych oraz szerokiej gamy instrumentów politycznych, aby realizować swoje cele.

W dniu 9 listopada 2016 r. Donald Trump został wybrany na 45. prezydenta Stanów Zjednoczonych i został oficjalnie zainaugurowany 20 stycznia 2017 r., zastępując Baracka Obamę. Donald Trump sprawował urząd w latach 2017–2021. W wyborach w 2020 r. prezydentem został Joe Biden, który objął urząd jako 46. prezydent 20 stycznia 2021 r. Grover Cleveland pozostaje jedynym prezydentem zaliczanym dwukrotnie (jako 22. i 24.), ponieważ pełnił dwie niekolejne kadencje.

Ostatnią śmiercią byłego prezydenta była śmierć Jimmy'ego Cartera (zmarłego 18 lutego 2024 r.); wcześniej zmarł George H. W. Bush (30 listopada 2018 r.).

Gdzie szukać pełnej listy prezydentów

Kompletna lista prezydentów USA wraz z datami kadencji, krótkimi biografiami i ważnymi wydarzeniami historycznymi jest powszechnie dostępna w źródłach historycznych, encyklopediach i oficjalnych archiwach rządowych. Tę sekcję można rozwinąć o szczegółową chronologiczną listę, jeśli chcesz pełną listę wszystkich prezydentów wraz z datami urzędowania.