Zapalenie płuc (pneumonia) to stan zapalny tkanki płucnej, w którym drobne pęcherzyki oddechowe wypełniają się płynem lub wydzieliną, co ogranicza wymianę gazową i prowadzi do duszności oraz zaburzeń dostarczania tlenu do organizmu. W potocznym i medycznym opisie choroba dotyczy płuc i szeroko pojętego układu oddechowego, a jej nasilenie może wahać się od łagodnego zakażenia leczącego się w domu do ciężkiego stanu wymagającego hospitalizacji.

Przyczyny i rodzaje

Zapalenie płuc może mieć różne podłoże: bakterie, wirusy, grzyby oraz aspiracja treści żołądkowej. Najczęściej wyróżnia się formy środowiskowe (community-acquired) i szpitalne (hospital-acquired), a także zapalenia u osób o obniżonej odporności. Niektóre bakterie i wirusy są powszechnymi czynnikami wywołującymi, jednak konkretna etiologia wymaga badania diagnostycznego.

Objawy i rozpoznanie

Typowe objawy obejmują kaszel, gorączkę, ból w klatce piersiowej nasilający się przy oddychaniu, osłabienie i duszność. U niektórych chorych obserwuje się odkrztuszanie wydzieliny o różnym zabarwieniu. Lekarz stawia rozpoznanie na podstawie badania przedmiotowego (osłuchiwanie płuc), zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej oraz badań laboratoryjnych i pomiaru saturacji krwi. W wybranych przypadkach stosuje się też tomografię komputerową lub badania mikrobiologiczne.

Leczenie i postępowanie

Leczenie zależy od przyczyny: bakteryjne zapalenia płuc zwykle leczy się antybiotykami, wirusowe — leczeniem przeciwwirusowym lub opieką wspomagającą. W cięższych przypadkach konieczna jest tlenoterapia, nawadnianie, a czasem opieka na oddziale intensywnej terapii. Ważna jest wczesna ocena ryzyka powikłań i szybkie dostosowanie terapii do stanu pacjenta.

Zapobieganie i znaczenie

Profilaktyka obejmuje szczepienia (np. przeciwko grypie i pneumokokom), higienę rąk, unikanie dymu tytoniowego oraz kontrolę chorób przewlekłych zwiększających ryzyko. Zapalenie płuc bywa poważne zwłaszcza u niemowląt, osób starszych i osób z osłabioną odpornością; dlatego szybkie rozpoznanie i dostęp do leczenia mają duże znaczenie zdrowotne.

Przydatne informacje i zasoby

  • Ogólne informacje o chorobie: zapalenie płuc
  • Anatomia i funkcja pęcherzyków: pęcherzyki płucne
  • Rola powietrza i wymiany gazowej: powietrze
  • Typowe objawy do obserwacji: objawy
  • Zasoby edukacyjne dla pacjentów: układ oddechowy i płuca