Artykuł 1 Konstytucji Stanów Zjednoczonych ustanawia gałąź ustawodawczą rządu federalnego - Kongres Stanów Zjednoczonych. Kongres jest dwuizbową władzą ustawodawczą składającą się z Izby Reprezentantów i Senatu.

Sekcja 1: Władza ustawodawcza przyznana Kongresowi

Wszystkie uprawnienia ustawodawcze przyznane w niniejszym dokumencie należą do Kongresu Stanów Zjednoczonych, który składa się z Senatu i Izby Reprezentantów.

Sekcja 1 daje federalnym władzom ustawodawczym wyłączną władzę ustawodawczą dla Kongresu. Podobne klauzule znajdują się w art. II i III. Ten pierwszy daje władzę wykonawczą prezydentowi. Drugi przyznaje władzę sądowniczą federalnemu sądownictwu. Te trzy artykuły tworzą rozdział władzy pomiędzy trzema gałęziami rządu federalnego. Podział władzy miał na celu ograniczenie Kongresu do stanowienia prawa, Prezydenta do egzekwowania prawa, a sądy do interpretowania prawa w różnych przypadkach.

W Konstytucji nie ma przepisu, który dawałby Kongresowi prawo do prowadzenia dochodzeń. Jednakże przed przyjęciem Konstytucji, zgromadzenia|w amerykańskich koloniach korzystały z tej władzy. Przed nimi parlament brytyjski posiadał uprawnienia śledcze. Kongres zawsze uważał w konstytucji za ukrytą władzę. W sprawie McGrain przeciwko Daugherty (1927) Sąd Najwyższy orzekł, że Kongres miał prawo do prowadzenia dochodzeń.

Struktura i sposób działania Kongresu

Kongres składa się z dwóch izb: Izby Reprezentantów (niższa izba) i Senatu (izba wyższa). Izba Reprezentantów reprezentuje obywateli proporcjonalnie do liczby ludności poszczególnych stanów, natomiast Senat reprezentuje stany równo — każdy stan ma dwóch senatorów. Taki system dwuizbowy miał zrównoważyć interesy zarówno ludności, jak i poszczególnych stanów.

W praktyce prace Kongresu organizowane są przez komisje (standing i select), procedury głosowania, proces legislacyjny obejmujący uchwalanie ustaw w obu izbach oraz ich porównywanie w komisjach konferencyjnych, a także podpis lub wetowanie ustaw przez Prezydenta.

Główne kompetencje ustawodawcze (Art. I, Sekcja 8)

Artykuł I, sekcja 8 wymienia liczne uprawnienia Kongresu — są to tzw. kompetencje wymienione. Do najważniejszych należą:

  • pobieranie podatków, ceł i opłat;
  • pożyczanie pieniędzy i regulowanie długu publicznego;
  • regulowanie handlu międzystanowego i z zagranicą (tzw. commerce clause);
  • ustalanie reguł dotyczących naturalizacji i upadłości;
  • bicie monety oraz regulowanie jednostek miar;
  • tworzenie poczty i regulowanie dróg pocztowych;
  • ustanawianie niższych sądów federalnych pod Sądem Najwyższym;
  • deklarowanie wojny oraz powoływanie i finansowanie sił zbrojnych (armii i marynarki);
  • uregulowanie i powołanie milicji stanowych (dzisiaj Gwardia Narodowa);
  • przyznawanie praw autorskich i patentów;
  • uchwalanie przepisów niezbędnych do wykonania wyżej wymienionych uprawnień (tzw. klauzula konieczna i stosowna).

Klauzula konieczna i stosowna (the "Necessary and Proper Clause") daje Kongresowi elastyczność w tworzeniu przepisów niezbędnych do realizacji kompetencji wyraźnie wymienionych w konstytucji — stanowi podstawę doktryny uprawnień dorozumianych.

Mechanizmy kontroli i równowagi (checks and balances)

Kongres jest jednym z elementów systemu checks and balances. Główne mechanizmy to:

  • prawo weta Prezydenta — Prezydent może zawetować ustawę; Kongres może jednak przełamać weto większością 2/3 głosów w obu izbach;
  • prawo Senatu do zatwierdzania nominacji prezydenckich (sędziowskich, ministerialnych) oraz umów międzynarodowych (porozumienia wymagają zgody Senatu);
  • kontrola budżetowa — Kongres decyduje o finansowaniu rządu (tzw. "power of the purse");
  • procedura impeachmentu — Izba Reprezentantów ma wyłączne prawo stawiania urzędników federalnych w stan oskarżenia (impeachment), natomiast Senat przeprowadza proces i decyduje o usunięciu z urzędu (przy czym przy procesie Prezydenta przewodniczy Sąd Najwyższy).

Uprawnienia śledcze i prawo do dochodzeń

Choć Konstytucja nie wspomina wprost o uprawnieniach do prowadzenia dochodzeń, praktyka i orzecznictwo uznały je za część władz Kongresu wynikającą z jego funkcji ustawodawczej i nadzorczych. W sprawie McGrain przeciwko Daugherty (1927) Sąd Najwyższy potwierdził konstytucjonalność uprawnień śledczych Kongresu, uznając je za niezbędne do prawidłowego wykonywania funkcji ustawodawczej i sprawowania kontroli nad wykonaniem prawa.

Ograniczenia nałożone w Artykule I

Artykuł I zawiera też istotne ograniczenia wobec władzy ustawodawczej, m.in. zakaz wydawania praw wstecznych (ex post facto) i ustaw szczególnych (bills of attainder), zakaz nadawania tytułów szlacheckich, a także przepisy dotyczące zawieszania habeas corpus (możliwe jedynie w określonych okolicznościach). Niektóre z ograniczeń i reguł ulegały zmianom wskutek późniejszych poprawek konstytucyjnych (np. poprawka XVI wprowadziła powszechne federalne opodatkowanie dochodów bez proporcjonowania do stanów).

Znaczenie historyczne i współczesne

Artykuł I ustanawia fundament demokratycznego procesu stanowienia prawa w Stanach Zjednoczonych i definiuje podział władzy między federalnymi organami rządu. W praktyce interpretacja i zastosowanie jego postanowień ewoluowały wraz z rozwojem państwa, orzecznictwem Sądu Najwyższego i zmianami społecznymi. Dziś Kongres pozostaje centralnym organem tworzącym prawo federalne, sprawującym nadzór nad administracją oraz kontrolującym wydatki i politykę zagraniczną poprzez swoje konstytucyjne kompetencje.