Kworum — co to jest? Definicja, wymogi i przykłady

Kworum — definicja, wymogi i przykłady: dowiedz się, czym jest kworum, jak je ustalać, jakie są skutki braku i praktyczne porady dla organizacji, stowarzyszeń oraz organów.

Kworum to minimalna liczba członków organizacji, którzy muszą być obecni, aby jej spotkanie było legalne i oficjalne. Termin ten jest powszechnie stosowany w zgromadzeniach ustawodawczych, korporacjach i stowarzyszeniach, które podejmują formalne decyzje. Zasady określające, ilu członków składa się na kworum, zwykle zawarte są w regulaminie organizacji, statucie lub innym akcie założycielskim.

Jak ustala się kworum?

W organach ustawodawczych i rządowych wymogi dotyczące kworum często wynikają bezpośrednio z ustawy lub z ich konstytucji. W praktyce kworum może być określone w kilku sposobów:

• jako stała liczba członków (np. 5 członków),
• jako procent składu ciała (np. większość: ponad 50%),
• jako ułamek całkowitej liczby członków (np. 1/3 lub 1/4),
• albo w połączeniu z dodatkowymi warunkami dotyczącymi typu uczestników (np. obecność przewodniczącego i sekretarza oraz określonej liczby członków zwykłych).

To zwykle obowiązkiem przewodniczącego jest upewnienie się, że kworum jest obecne na początku posiedzenia. Regulamin może też przewidywać sposoby weryfikacji obecności (lista obecności, elektroniczne sprawdzenie itp.).

Skutki braku kworum

Jeżeli na posiedzeniu brakuje kworum, to z reguły nie można przeprowadzać ważnych głosowań ani podejmować wiążących decyzji. W większości regulaminów jedynymi dopuszczalnymi działaniami są:

• próba podjęcia kroków w celu uzyskania kworum (powiadomienia, wezwanie nieobecnych),
• podjęcie uchwały o odroczeniu posiedzenia i ustaleniu nowego terminu,
• zarządzenie przerwy lub zamknięcie obrad do czasu zebrania kworum.

Jeżeli mimo braku kworum organ podejmie decyzje, takie uchwały mogą być podważone i uznane za nieważne, co naraża organizację na ryzyko prawne. Wyjątki (np. możliwość rozpatrywania tylko spraw pilnych) muszą być wyraźnie przewidziane w regulaminie lub przepisach.

Kworum a głosowania

Ważne jest rozróżnienie między kworum (obecność wystarczającej liczby członków) a wymogami głosowania (np. większość zwykła lub większość kwalifikowana). Kworum dotyczy prawa do obradowania i przeprowadzania głosowania; natomiast do przyjęcia uchwały może być potrzebna zwykła większość, bezwzględna większość, lub supermajority (np. 2/3). Zatem nawet jeśli kworum jest spełnione, nie wszystkie propozycje zostaną automatycznie przyjęte — zależy to od progu głosów wymaganych przez regulamin.

Taktyka „quorum-busting” i jej konsekwencje

Termin „quorum-busting” opisuje taktykę polegającą na celowym uniemożliwieniu osiągnięcia kworum (np. przez nieobecność lub opuszczenie sali), gdy grupa spodziewa się przegranej w głosowaniu. Jeśli na spotkaniu nie ma wystarczającej liczby członków, głosowanie nie może się odbyć i decyzja jest odwlekana. Jest to forma taktyki opóźniającej podobna do filibusterium. Obie metody stosowane są w nadziei, że opóźnienie doprowadzi do rezygnacji z procedury lub do zmiany okoliczności.

W odpowiedzi na takie praktyki niektóre organy przewidują środki dyscyplinarne albo mechanizmy przymusowego doprowadzenia obecności (np. kary regulaminowe, wezwania do stawiennictwa albo działania organów porządkowych w wąsko określonych przypadkach). Szczegóły zależą od lokalnych przepisów i norm proceduralnych.

Posiedzenia zdalne, pełnomocnictwa i ratyfikacja

W dobie komunikacji elektronicznej coraz częściej spotykane są postanowienia pozwalające liczyć uczestnictwo zdalne (telefonicznie, przez wideokonferencję) do ustalenia kworum. Również pełnomocnictwa (proxies) mogą być dopuszczone jako sposób osiągnięcia kworum — o ile regulamin to przewiduje. W niektórych sytuacjach decyzje podjęte w warunkach niepewności co do kworum mogą być później ratyfikowane przez organ przy kolejnym posiedzeniu, jeśli regulamin dopuszcza taką procedurę.

Przykłady liczbowe

• Jeżeli zarząd liczy 12 członków, a regulamin wymaga większości bezwzględnej jako kworum, to kworum wynosi 7 członków (ponad połowa).
• W izbie liczącej 100 posłów, kworum na poziomie 50%+1 oznacza, że potrzeba 51 posłów, aby móc prowadzić obrady i głosowania.
• W stowarzyszeniu z 40 członkami, jeśli statut ustala kworum na 1/3, to na posiedzeniu musi być obecnych co najmniej 14 członków.

Rzeczownik quorum jest liczbą mnogą łacińskiego słowa qui, oznaczającą „kogo” — historycznie używany był w formułach prawnych jako część zwrotu wskazującego osoby, których obecność była wymagana.

Praktyczne wskazówki

• Przed zwołaniem posiedzenia sprawdź regulamin lub statut, aby poznać wymogi dotyczące kworum.
• Na początku zebrania formalnie stwierdź kworum i odnotuj to w protokole.
• Jeśli brakuje kworum, wykonaj czynności przewidziane regulaminem (wezwanie nieobecnych, odroczenie, przerwa).
• W razie wątpliwości prawnych skonsultuj się z prawnikiem — działania podjęte bez prawidłowego kworum mogą być później unieważnione.

Kworum jest zatem podstawowym elementem procedur decyzyjnych każdej organizacji — chroni mniejszości przed arbitralnymi decyzjami i zapewnia, że decyzje zapadają przy udziale reprezentatywnej liczby członków.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest kworum?

P: Kto ustala wymagania dotyczące kworum?

P: Jak organizacja określa wielkość kworum?

P: Co należy do obowiązków przewodniczącego w kwestii kworum?

P: O czym można dyskutować, jeśli nie ma wystarczającej liczby osób do utworzenia kworum?

P: Skąd pochodzi słowo "quorom"?

P: Jaką taktykę stosują niektórzy członkowie, gdy wiedzą, że przegrają głosowanie?

Szukaj według litery