Hillary Diane Rodham Clinton (ur. 26 października 1947 r. w Chicago) jest amerykańską politykiem i działaczką społeczną. W latach 2009–2013 pełniła funkcję 67. sekretarza stanu USA w administracji prezydenta Baracka Obamy. W 2016 r. została nominowana przez Partię Demokratyczną na kandydatkę na prezydenta Stanów Zjednoczonych, stając się pierwszą kobietą-kandydatką głównej partii w historii kraju. Wcześniej była senatorką USA z Nowego Jorku (2001–2009), pierwszą damą Stanów Zjednoczonych (1993–2001) oraz pierwszą damą Arkansas.

Wczesne życie i wykształcenie

Urodziła się w rodzinie Hugh i Dorothy Rodham. Dorastała w Park Ridge (Illinois). Ukończyła Wellesley College w 1969 r., gdzie angażowała się w działalność polityczną i społeczną. Następnie studiowała prawo na Yale Law School, gdzie poznała przyszłego męża, Billa Clintona; pobrali się w 1975 r. Po ukończeniu prawa w 1973 r. pracowała m.in. jako prawniczka i doradczyni — była członkiem zespołu Komisji Sądownictwa Izby Reprezentantów podczas procedury impeachmentu Richarda Nixona.

Kariera zawodowa i działalność publiczna w Arkansas

Po ślubie para przeprowadziła się do Arkansas, gdzie Hillary Clinton pracowała jako prawniczka i współzałożycielka organizacji broniących praw dzieci i rodzin. Jako pierwsza dama Arkansas (z przerwami w latach 1979–1981 i 1983–1992) angażowała się w reformy dotyczące opieki zdrowotnej dzieci, edukacji i polityki społecznej, zdobywając doświadczenie w administracji stanowej i działalności charytatywnej.

Pierwsza Dama Stanów Zjednoczonych i inicjatywy polityczne

Gdy jej mąż został wybrany na prezydenta USA, Hillary Clinton pełniła rolę Pierwszej Damy Stanów Zjednoczonych (1993–2001). Zainicjowała i przewodziła m.in. pracom nad reformą systemu opieki zdrowotnej w latach 1993–1994 (niezrealizowana propozycja znana jako plan zdrowotny Hillary Clinton), a także działała na rzecz praw dzieci, rodzin oraz promowania pozycji kobiet na świecie.

Senat i pierwsza kampania prezydencka

W 2000 r. została wybrana do Senatu Stanów Zjednoczonych z Nowego Jorku — jako pierwsza była Pierwsza Dama wybrana do Kongresu federalnego. Reelekcję zdobyła w 2006 r. W Senacie zajmowała się m.in. polityką zdrowotną, bezpieczeństwem narodowym i prawami obywatelskimi. W 2007–2008 r. kandydowała w prawyborach Partii Demokratycznej w wyborach prezydenckich 2008, w których ostatecznie przegrała z Barackiem Obamą.

Sekretarz stanu (2009–2013)

W 2009 r. została powołana na 67. sekretarza stanu USA. Jako szefowa dyplomacji amerykańskiej promowała koncepcję „smart power” łączącą narzędzia dyplomacji, rozwoju i siły militarnej. W okresie jej urzędowania dyplomacja USA musiała stawić czoła wydarzeniom takim jak „Arab Spring”, interwencja w Libii w 2011 r. oraz rosnące napięcia z Rosją. Jej kadencja obejmowała także negocjacje w sprawie programu nuklearnego Iranu i intensyfikację relacji z państwami Azji i Pacyfiku.

W czasie gdy była sekretarzem stanu doszło do ataku na placówkę dyplomatyczną w Bengazi (2012), co stało się przedmiotem długotrwałych śledztw i krytyki politycznej. Również prowadzenie korespondencji służbowej za pomocą prywatnego serwera e-mail przez Clinton wywołało kontrowersje i dochodzenie FBI; nie doprowadziło ono jednak do postawienia jej zarzutów karnych, choć FBI w raporcie użyło określenia o „skrajnym niedbalstwie” w obsłudze niektórych informacji.

Kampania prezydencka 2016 i aktywność po wyborach

W kwietniu 2015 r. Clinton ogłosiła kolejną kandydaturę w wyborach prezydenckich w 2016 roku. Podczas demokratycznych prawyborów prezydenckich zmierzyła się z wyzwaniami ze strony senatora Vermonta Berniego Sandersa. 6 czerwca 2016 r. osiągnęła wymaganą liczbę delegatów i stała się oficjalną kandydatką Partii Demokratycznej. W wyborach powszechnych 8 listopada 2016 r. przegrała z kandydatem Republikanów Donaldem Trumpem. Mimo przegranej w Kolegium Elektorów, Hillary Clinton uzyskała więcej głosów powszechnych niż przeciwnik (zwycięstwo w tzw. popular vote).

Po wyborach kontynuowała działalność publiczną: udzielała wykładów, pisała książki (między innymi Living History i wspomnienia What Happened), angażowała się w Fundację Clintona i inne inicjatywy obywatelskie oraz komentowała sprawy polityczne i społeczne.

Znaczenie i dziedzictwo

Hillary Clinton jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci współczesnej polityki amerykańskiej — ze względu na długą karierę: od pracy prawniczej i działalności społecznej, przez rolę Pierwszej Damy na szczeblu stanowym i federalnym, poprzez senatorstwo, aż po funkcję sekretarza stanu i kandydaturę prezydencką. Jej działalność i osiągnięcia są przedmiotem szerokiej debaty publicznej, obejmującej zarówno zwolenników jej polityki na rzecz praw kobiet i opieki zdrowotnej, jak i krytyków dotyczącym aspektów etycznych i decyzji politycznych w trakcie jej kariery.