Neil McGill Gorsuch (ur. 29 sierpnia 1967 r.) jest amerykańskim sędzią i sędzią stowarzyszonym Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych od momentu objęcia urzędu 10 kwietnia 2017 r. Wcześniej pełnił funkcję sędziego Sądu Apelacyjnego Stanów Zjednoczonych dla Dziesiątego Okręgu od 8 sierpnia 2006 r. do 9 kwietnia 2017 r.

W dniu 31 stycznia 2017 roku prezydent Donald Trump nominował Gorsucha na sędziego stowarzyszonego Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych, aby wypełnić miejsce, które pozostało wolne po śmierci sędziego Antonina Scalii. 3 kwietnia senacka komisja sądownictwa zatwierdziła jego nominację stosunkiem głosów 11-9. 7 kwietnia 2017 roku Senat potwierdził nominację Gorsucha do Sądu Najwyższego dwupartyjnym głosem 54-45 za, przy czym trzech senatorów demokratycznych dołączyło do wszystkich senatorów republikańskich. Został zaprzysiężony 10 kwietnia 2017 roku.

Wczesne życie i wykształcenie

Neil Gorsuch urodził się w 1967 roku. Pochodzi z rodziny o tradycjach prawniczych i publicznych — jego matka, Anne Gorsuch Burford, była m.in. administratorem Agencji Ochrony Środowiska (EPA). Ukończył studia wyższe na renomowanych uczelniach, zdobywając zarówno amerykańskie wykształcenie prawnicze, jak i stopień naukowy zdobyty za granicą. W toku kariery odbył prestiżowe staże i klerkostwa u sędziów federalnych, co jest typową drogą rozwoju dla przyszłych sędziów najwyższych instancji.

Kariera zawodowa przed nominacją

Przed powołaniem do Sądu Apelacyjnego dla Dziesiątego Okręgu Gorsuch pracował w sektorze prywatnym oraz pełnił funkcje w ramach rządu federalnego. Jego doświadczenie obejmuje praktykę adwokacką, pracę w Departamencie Sprawiedliwości oraz kluczowe stanowiska przy rozpatrywaniu spraw federalnych. W 2006 roku został nominowany i potwierdzony jako sędzia Sądu Apelacyjnego dla Dziesiątego Okręgu, gdzie zyskał reputację konserwatywnego sędziego o klarownej metodologii orzeczniczej.

Filozofia sądowa i styl orzekania

Gorsuch jest powszechnie opisywany jako oryginalista i tekstualista — w swojej wykładni prawa przykłada dużą wagę do tekstu ustawy oraz jej historycznego znaczenia, a mniej do współczesnych interpretacji celów politycznych. Jest krytykiem szerokiego odwoływania się sądów do doktryny odwołania się do administracji (tzw. Chevron deference) i opowiada się za ograniczeniem roli agencji administracyjnych w interpretacji przepisów, co ma wpływ na stanowisko sądu wobec spraw z zakresu prawa administracyjnego.

Wybrane orzeczenia i wpływ

  • Bostock v. Clayton County (2020) — Gorsuch był autorem opinii większości w przełomowej sprawie, w której Sąd Najwyższy orzekł, że tytuł VII ustawy o prawach cywilnych zakazuje dyskryminacji pracowników ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową.
  • Orzecznictwo z obszaru wolności religijnej — w kilku sprawach Gorsuch opowiadał się za szeroką ochroną wolności religii i ograniczaniem państwowych ograniczeń wobec praktyk religijnych.
  • Prawo administracyjne — w głosowaniach i opiniach Gorsuch konsekwentnie wyraża sceptycyzm wobec nadmiernej władzy agencji administracyjnych i popiera interpretacje prawa mniej zależne od ustaleń administracji.

Potwierdzenie w Senacie i kontekst polityczny

Nominacja Gorsucha nastąpiła w politycznie napiętym czasie: miejsce po śmierci sędziego Antonina Scalii nie zostało wcześniej obsadzone po decyzji Senatu w 2016 roku, co doprowadziło do szerokiej debaty nad procedurami nominacyjnymi. Podczas procesu potwierdzającego w 2017 roku doszło do zmiany praktyki senackiej dotyczącej filibustera wobec nominacji do Sądu Najwyższego — większość senacka wprowadziła regułę umożliwiającą zakończenie debaty i przeprowadzenie głosowania zwykłą większością (tzw. „nuclear option”), co ułatwiło szybsze głosowanie nad przyjęciem nominacji. Ostateczne głosowanie w Senacie zakończyło się wynikiem 54–45.

Życie prywatne

Gorsuch jest żonaty i prowadzi życie prywatne z dala od medialnego zgiełku, chociaż jego wyroki i poglądy są szeroko komentowane w debacie publicznej. Jako sędzia Sądu Najwyższego znajduje się w centrum amerykańskiego systemu prawnego, a jego orzeczenia mają wpływ na życie prawne i społeczne w Stanach Zjednoczonych.

Neil Gorsuch pozostaje jedną z kluczowych postaci współczesnego Sądu Najwyższego — konserwatywnym głosem o klarownej metodologii prawnej, którego wpływ na rozwój prawa federalnego jest znaczący i nadal będzie przedmiotem obserwacji i analiz.