Żyd to osoba, która ma żydowskie dziedzictwo lub która przeszła na religię żydowską. Dla wielu Żydów przynależność jest nie tylko sprawą wyznaniową, lecz także etniczną, kulturową i narodową — dlatego mówimy o żydowskim ludzie (diasporze) i o żydowskiej tożsamości obejmującej zwyczaje, język i historię. Z punktu widzenia tradycyjnego prawa żydowskiego, zwanego Halachą, ktoś jest Żydem, jeśli jego matka była Żydówką albo jeśli przeszedł na judaizm poprzez uznawany proces konwersji. W praktyce istnieją też różne podejścia do tożsamości: niektóre nurty liberalne akceptują również pochodzenie po ojcu (tzw. patrilinearność), a część osób identyfikuje się jako Żydzi kulturowi lub świeccy, niepraktykujący religijnie. Judaizm bywa opisywany równocześnie jako religia, grupa etniczna, kultura, naród i rozszerzona rodzina.

Żydzi wywodzą się historycznie z Bliskiego Wschodu; ich dzieje są związane z narodzinami judaizmu, tekstami takimi jak Torah oraz późniejszą literaturą rabiniczną (Talmud). W wyniku migracji, wygnania i osiedleń powstała rozległa diaspora — społeczności żydowskie powstały w Europie, Afryce Północnej, Azji i obu Amerykach. Do najbardziej rozpoznawalnych języków żydowskich należą hebrajski (język liturgiczny i odrodzony język państwowy Izraela), jidysz (tradycyjny język Żydów ashkenazyjskich) oraz ladino (język Żydów sefardyjskich).

W obrębie judaizmu występują różne nurty i praktyki. Najważniejsze współczesne prądy to m.in.:

  • ortodoksja — kładzie nacisk na ścisłe przestrzeganie Halachy;
  • konserwatyzm (masorti) — stara się łączyć tradycję z dostosowaniami do współczesności;
  • reformizm — akcentuje indywidualną interpretację i adaptację praktyk;
  • rekonstrukcjonizm i ruchy świeckie — skupiają się na kulturze i tożsamości narodowej bardziej niż na religijnych nakazach.

Do życia religijnego należą m.in. obchody świąt (Pesach, Rosz ha-Szana, Jom Kippur, Chanuka), praktyki dotyczące koszerności oraz rytuały przejścia (obrzezanie, bar/bat micwa). Kultura żydowska ma bogate tradycje literackie, muzyczne i kulinarne.

Izrael jest jedynym nowoczesnym państwem z żydowską większością. Obecnie w Izraelu mieszka ponad 7 milionów Żydów, a duże społeczności żydowskie istnieją także poza Izraelem — przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, Argentynie, Europie i Australii. W Stanach Zjednoczonych mieszka ponad 5 milionów osób identyfikujących się jako Żydzi. W przeszłości duże skupiska znajdowały się także w imperium rosyjskim i w Związku Radzieckim — przed jego rozpadem żyło tam ponad dwa miliony Żydów, wielu z nich wyemigrowało do Izraela, USA i innych krajów od końca XX wieku.

Historia Żydów obejmuje zarówno okresy rozkwitu, jak i długie fale prześladowań oraz wypędzeń. Antysemityzm występował w różnych formach przez wieki — od ograniczeń prawnych i pogromów po systemową eksterminację. Jednym z najtragiczniejszych wydarzeń była eksterminacja Żydów europejskich podczas II wojny światowej, kiedy to naziści zamordowali prawie sześć milionów Żydów. To wydarzenie znane jest jako Holokaust (Szoa) i miało ogromny wpływ na demografię, pamięć zbiorową oraz na utworzenie państwa Izrael w 1948 roku.

Współczesne wyzwania i tematy w obrębie społeczności żydowskiej to m.in. zachowanie dziedzictwa kulturowego, dialog międzyreligijny, walka z antysemityzmem oraz kwestie tożsamości w zlaicyzowanym świecie. Różnorodność wewnątrz żydowskiego świata sprawia, że pojęcie „kto jest Żydem” może mieć odmienne znaczenia zależnie od perspektywy religijnej, etnicznej czy państwowej.