Emma Lazarus — amerykańska poetka, autorka 'Nowych Kolosów' na Statui Wolności

Emma Lazarus — amerykańska poetka żydowskiego pochodzenia, autorka słynnego sonetu "Nowe Kolosy" na Statui Wolności; tłumaczka i aktywistka walcząca z dyskryminacją.

Emma Lazarus (22 lipca 1849 – 19 listopada 1887) była amerykańską poetką i dramatopisarką pochodzenia żydowskiego. Uważana jest za jedną z ważniejszych postaci literatury amerykańskiej XIX wieku, zwłaszcza w kontekście twórczości poświęconej tożsamości żydowskiej, imigracji i praw człowieka.

Życie i pochodzenie

Lazarus była jednym z siedmiorga dzieci Mojżesza i Estery Nathan Lazarus. Rodzina jej ojca wywodziła się z Portugalii i należała do żydowskiej społeczności sefardyjskiej. Dorastała w środowisku dobrze sytuowanym i otrzymała staranne wykształcenie, co umożliwiło rozwój jej zainteresowań literackich. Zgodnie z relacjami biograficznymi, tradycją żydowską zaczęła interesować się głębiej po przeczytaniu powieści Daniela Derondy George Eliot, która pobudziła w niej refleksję nad własnym pochodzeniem i losem współwyznawców.

Działalność literacka

Lazarus napisała wiele wierszy lirycznych i utworów publicystycznych. Posługiwała się klasycznymi formami poetyckimi, m.in. rymem królewskim i ottava rima (w cyklu zatytułowanym Epoki), a szczególnie sprawnie władła sonetem. Jej twórczość charakteryzuje się silnym poczuciem sprawiedliwości społecznej, empatią wobec uciśnionych oraz refleksją nad wykorzenieniem i tożsamością.

Najbardziej znanym utworem Lazarus jest sonet Nowe Kolosy, napisany w 1883 roku dla zbiórki pieniężnej związanej z budową statui autorstwa Frédérica Auguste'a Bartholdiego. Wiersz ten został w 1903 roku umieszczony na pamiątkowej tablicy w Statui Wolności w Nowym Jorku i stał się symbolem amerykańskiej idei schronienia dla imigrantów (najbardziej pamiętny fragment to zwłaszcza wersy zaczynające się od "Give me your tired, your poor..." — cytowane często w kontekście debaty o imigracji).

Lazarus tłumaczyła też na angielski utwory europejskich poetów, między innymi romantycznego niemieckiego poety Henricha Heinego, dzięki czemu przyczyniła się do popularyzacji ich twórczości w Stanach Zjednoczonych.

Aktywność społeczna

Oprócz pracy literackiej Lazarus angażowała się publicznie jako dziennikarka i działaczka społeczna. Zdecydowanie sprzeciwiała się wszelkim przejawom dyskryminacji i nierówności. Po fali prześladowań i pogromów, które dotknęły społeczności żydowskie w Europie Wschodniej pod koniec XIX wieku, poświęciła szczególną uwagę problemom uchodźców i imigrantów — pisała apele, zbierała fundusze i wspierała inicjatywy mające na celu pomoc materialną i edukacyjną dla przybywających do USA Żydów. Jej publicystyka łączyła literacką wrażliwość z zaangażowaniem polityczno-społecznym.

Śmierć i dziedzictwo

Emma Lazarus nigdy nie wyszła za mąż. Zmarła młodo, na chłoniaka Hodgkina, w wieku 38 lat. Po śmierci jej poezja i publicystyka zyskały rosnące uznanie; szczególnie sonet Nowe Kolosy stał się trwałym symbolem amerykańskiej gościnności wobec imigrantów i jest często cytowany w dyskusjach o tożsamości narodowej, prawach człowieka i historii imigracji do Stanów Zjednoczonych.

Emma Lazarus pozostaje ważną postacią w historii literatury amerykańskiej i literatury żydowsko‑amerykańskiej — zarówno jako utalentowana poetka klasycznych form, jak i jako głos sprzeciwu wobec niesprawiedliwości i obrończyni uciśnionych.

Pytania i odpowiedzi

P: Kim była Emma Lazarus?

P: Ile dzieci mieli Mojżesz i Estera Nathan Lazarus?

P: Skąd pochodziła rodzina ojca Emmy Lazarus?

P: Co zainspirowało Emmę Lazarus do zainteresowania się tradycją żydowską?

P: Jak umarła Emma Lazarus?

P: Jakie jest najbardziej znane dzieło Emmy Lazarus?

P: Przeciwko czemu Emma Lazarus protestowała jako dziennikarka?

Szukaj według litery