Cesarz Ruizong z Tang (22 czerwca 662 - 13 lipca 716), imię własne Li Dan, znany również w czasie swojego życia jako Li Xulun, Li Lun, Wu Lun i Wu Dan, był piątym i dziewiątym cesarzem dynastii Tang. Był synem cesarza Gaozonga i Wu Zetian. Był bratem cesarza Zhongzong. Był cesarzem dynastii Tang przez dwa razy.

Wczesne życie

Li Dan urodził się 22 czerwca 662 roku jako jeden z synów cesarza Gaozonga i jego potężnej żony Wu Zetian. Jako książę dorastał w otoczeniu dworu Tang, kształcony w klasycznych chińskich naukach, administracji i rytuałach dworskich. Jego matka, znana z ambicji politycznych i zdolności władczych, miała zasadniczy wpływ na losy całej rodziny i państwa.

Pierwsze panowanie (684–690)

Po śmierci cesarza Gaozonga w 683 roku władzę sukcesyjną objęli kolejno jego synowie. W 684 roku Wu Zetian usunęła z tronu swojego starszego syna, cesarza Zhongzonga, i wyniosła na tron Li Dana jako cesarza Ruizonga. W praktyce jednak władzę sprawowała Wu Zetian — Li Dan pełnił wówczas głównie funkcję formalnego władcy, podczas gdy jego matka rządziła jako regentka.

Okres panowania Wu Zetian i życie na uboczu (690–705)

W 690 roku Wu Zetian ogłosiła upadek dynastii Tang i założyła własną dynastię Zhou, obejmując cesarski tron osobiście. W wyniku tego Li Dan został zdetronizowany i żył później w zasadzie na uboczu dworskich wydarzeń, choć nie został zabity. Pod panowaniem Wu Zetian wielu członków dynastii Tang znalazło się w trudnej sytuacji politycznej; sama Wu Zetian przeprowadziła szerokie reformy administracyjne i personalne oraz promowała zwolenników lojalnych wobec niej.

Restauracja dynastii Tang i drugie panowanie (710–712)

Po obaleniu Wu Zetian w 705 roku tron odzyskał przywrócony do władzy syn Gaozonga, Zhongzong. Po jego nagłej śmierci w 710 roku wybuchły walki o władzę. W wyniku zamieszek i przewrotów politycznych Li Dan został ponownie wzniesiony na tron jako cesarz Ruizong w 710 roku. Drugie panowanie było krótkie i nacechowane silnym wpływem rywalizujących frakcji dworskich, w szczególności jego córki, księżniczki Taiping, oraz rosnącej potęgi siostrzeńca/cy jego syna Li Longji (późniejszego cesarza Xuanzonga).

Abdykacja i późniejsze życie (712–716)

W 712 roku, wobec narastającego konfliktu między dworskimi frakcjami i rosnącej popularności Li Longji (który odegrał kluczową rolę w politycznych wydarzeniach tego czasu), Li Dan abdykował na rzecz Li Longji, który objął tron jako cesarz Xuanzong. Po abdykacji Ruizong otrzymał tytuł Taishang Huang (cesarz-emueryt) i żył jeszcze kilka lat na dworze, gdzie jego rola miała charakter honorowy. W tym okresie trwały napięcia między zwolennikami księżniczki Taiping a obozem Xuanzonga; ostateczne zwycięstwo Xuanzonga nastąpiło w 713 roku, gdy w wyniku czystek usunięto i zgładzono część przeciwników politycznych.

Śmierć i dziedzictwo

Li Dan zmarł 13 lipca 716 roku. Jego panowanie i życie są oceniane ambiwalentnie: z jednej strony był dwukrotnie cesarzem i członkiem jednej z najważniejszych rodzin panujących w historii Chin; z drugiej strony często postrzegany jest jako postać pasywna, nad którą dominowali silniejsi politycznie krewni — przede wszystkim matka Wu Zetian i później syn Xuanzong oraz księżniczka Taiping.

Znaczenie historyczne

  • Li Dan jest ważny jako łącznik między okresem rządów Gaozonga, epoką Wu Zetian oraz początkiem rozkwitu panowania cesarza Xuanzonga, który zapoczątkował okres największej świetności Tang.
  • Jego życie i panowania ilustrują silne wpływy rodzinne, intrygi dworskie oraz rolę kobiet (zwłaszcza Wu Zetian i księżniczki Taiping) w polityce wczesnego okresu Tang.
  • Okresy jego rządów przypominają też o zmienności tytułów i legitymacji w monarchii chińskiej: tron mógł zmieniać się w wyniku intryg, przewrotów i wpływów regentów.

Rodzina (wybrane osoby)

  • Ojciec: cesarz Gaozong (Gaozong).
  • Matka: Wu Zetian (Wu Zetian), pierwsza i jedyna w historii Chiny kobieta, która samodzielnie objęła tron cesarski.
  • Brat: cesarz Zhongzong (Zhongzong).
  • Syn: Li Longji (cesarz Xuanzong) — wielki cesarz dynastii Tang, za którego panowania nastąpił okres rozkwitu kultury i państwa.

Ruizong pozostaje postacią ciekawą z punktu widzenia historii dynastii Tang: świadczy o stopniu skomplikowania i dynamiki wewnętrznej władzy na cesarskim dworze, a także o roli jednostek, które mimo tytułów miały ograniczone możliwości samodzielnego rządzenia.