Ruch Państw Niezaangażowanych (NAM) — definicja, historia i cele

Ruch Państw Niezaangażowanych (NAM) — definicja, historia i cele: poznaj powstanie, kluczowe postanowienia i rolę ruchu w walce o suwerenność państw rozwijających się.

Ruch Niezaangażowany (NAM) jest organizacjąmiędzynarodową (grupa państw), która nie chce być oficjalnie połączona z żadnym większym blokiem władzy (grupa państw) ani przeciwko niemu. W 2018 roku ruch liczył 125 członków i 25 państw obserwatorów.

Grupa została założona w Belgradzie w 1961 roku. Została utworzona przez prezydenta Jugosławii, Josipa Broz Tito, pierwszego premiera Indii, Jawaharlala Nehru, drugiego prezydenta Egiptu, Gamala Abdela Nassera, pierwszego prezydenta Ghany, Kwame Nkrumah, oraz pierwszego prezydenta Indonezji, Sukarno. Wszyscy pięcioro przywódców uważało, że kraje rozwijające się nie powinny pomagać ani blokom zachodnim, ani wschodnim w czasie zimnej wojny. Uważali też, że kraje rozwijające się nie powinny być kapitalistyczne ani komunistyczne, ale powinny starać się znaleźć inny sposób na pomoc swoim obywatelom.

Deklaracji Hawańskiej z 1979 roku stwierdzono, że celem organizacji jest pomoc krajom w zachowaniu "niepodległości narodowej, suwerenności, integralności terytorialnej i bezpieczeństwa krajów niezaangażowanych" w ich "walce z imperializmem, kolonializmem, neokolonializmem, rasizmem i wszelkimi formami obcej agresji, okupacji, dominacji, ingerencji lub hegemonii, jak również z wielką władzą i polityką blokową". Oznacza to, że chcieli oni rządzić swoimi krajami, nie mówiąc im o tym ani główne potęgi kapitalistyczne, ani wielkie państwa socjalistyczne.

Kraje ruchu niezaangażowane stanowią prawie dwie trzecie członków Organizacji Narodów Zjednoczonych i 55% ludności świata.

Korzenie i rozwój

Ruch Niezaangażowanych ma swoje korzenie także w konferencji w Bandung (Indonezja) w 1955 roku, gdzie przywódcy państw Azji i Afryki sformułowali ideę współpracy krajów postkolonialnych i niezależności od światowych bloków politycznych. Oficjalne powołanie Ruchu nastąpiło na konferencji w Belgradzie w 1961 roku. W kolejnych dekadach organizacja rozrastała się, skupiając głównie państwa z Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej i Karaibów oraz Pacyfiku.

Cele i podstawowe zasady

Główne cele i zasady Ruchu Niezaangażowanych obejmują:

• Suwerenność i niepodległość – ochrona suwerenności państw i prawo do samostanowienia.
• Nieingerencja – sprzeciw wobec zewnętrznej ingerencji i prób narzucania politycznych rozwiązań.
• Pokojowe rozwiązywanie sporów – opowiadanie się za pokojowymi metodami polityki międzynarodowej.
• Równość państw – domaganie się równego traktowania w instytucjach międzynarodowych.
• Wsparcie dekolonizacji i przeciwdziałanie rasizmowi – aktywna postawa w sprawach wyzwolenia narodów i przeciw apartheidowi.
• Współpraca gospodarcza i rozwój – promowanie współpracy Południe–Południe oraz postulatów na rzecz sprawiedliwszego porządku gospodarczego (m.in. wezwania do Nowego Międzynarodowego Porządku Gospodarczego w latach 70.).

Struktura i mechanizmy działania

Ruch nie posiada stałej, scentralizowanej biurokracji w takim sensie jak wiele organizacji międzynarodowych; działa przede wszystkim poprzez konferencje i spotkania szczytów. Najważniejszymi organami są:

• Konferencja Szefów Państw i Rządów (szczyt) – najwyższy organ decyzyjny, odbywający się zwykle co kilka lat.
• Spotkania ministrów spraw zagranicznych oraz grup roboczych – przygotowujące dokumenty i deklaracje.
• Przewodnictwo rotacyjne – kraj gospodarzem szczytu obejmuje przewodnictwo w Ruchu na określony okres, reprezentując NAM na arenie międzynarodowej.

Główne działania i wpływ

W okresie zimnej wojny NAM odegrał ważną rolę w procesie dekolonizacji, wspierał ruchy niepodległościowe oraz był głosem krajów Globalnego Południa w sprawach gospodarczych i politycznych. Ruch przyczynił się m.in. do:

• mobilizacji międzynarodowego poparcia dla zakończenia kolonializmu i apartheidu,
• promowania idei NIEO (Nowego Międzynarodowego Porządku Ekonomicznego) w latach 70.,
• koordynacji głosów państw rozwijających się w organizacjach międzynarodowych, w tym przy ONZ.

Ruch po zimnej wojnie — znaczenie współczesne i wyzwania

Po upadku dwubiegunowego porządku światowego Ruch musiał przedefiniować swoje priorytety. Dziś większy nacisk kładzie się na kwestie rozwoju, reformę międzynarodowych instytucji finansowych i handlowych, ochronę środowiska, zmiany klimatu oraz sprzeciw wobec jednostronnych interwencji. Do wyzwań należą:

• duża różnorodność członków (różne systemy polityczne i interesy narodowe),
• trudność w wypracowaniu wspólnych stanowisk wobec złożonych konfliktów międzynarodowych,
• postrzegana utrata wpływu w porównaniu z okresem zimnej wojny, chociaż liczebność i populacja członków nadal dają Ruchowi znaczący potencjał polityczny.

Znaczenie polityczne

Mimo zmian geopolitycznych NAM pozostaje ważnym forum reprezentującym głosy krajów rozwijających się. Poprzez wspólne deklaracje i współpracę państwa członkowskie starają się wpływać na kształt polityki międzynarodowej, promować równość i sprawiedliwość w stosunkach gospodarczych oraz bronić suwerenności państw wobec zewnętrznych nacisków.

Członkowie

Członkowie pełnoprawni

1.  Afganistan
2.  Algieria
3.  Angola
4.  Antigua i Barbuda
5.  Azerbejdżan
6.  Bahamy
7.  Bahrajn
8.  Bangladesz
9.  Barbados
10.  Białoruś
11.  Belize
12.  Benin
13.  Bhutan
14.  Boliwia
15.  Bośnia i Hercegowina
16.  Botswana
17.  Brazylia
18.  Brunei Darussalam
19.  Burkina Faso
20.  Burundi
21.  Republika Zielonego Przylądka
22.  Kambodża
23.  Kamerun
24.  Republika Środkowoafrykańska
25.  Czad
26.  Chile
27.  Kolumbia
28.  Komory
29.  Kongo
30.  Kuba
31.  Kostaryka
32.  Demokratyczna Republika Konga
33.  Dżibuti
34.  Dominika
35.  Republika Dominikańska
36.  Ekwador
37.  Egipt
38.  Gwinea Równikowa
39.  Erytrea
40.  Eswatini
41.  Etiopia
42.  Fidżi
43.  Gabon
44.  Gambia
45.  Ghana
46.  Grenada
47.  Gwatemala
48.  Gwinea
49.  Gwinea Bissau
50.  Gujana
51.  Haiti
52.  Honduras
53.  Indie
54.  Indonezja
55.  Iran
56.  Irak
57.  Wybrzeże Kości Słoniowej (Ivory Coast)
58.  Jamajka
59.  Jordania
60.  Kenia
61.  Kuwejt
62.  Laos
63.  Liban
64.  Lesotho
65.  Liberia
66.  Libia
67.  Madagaskar
68.  Malawi
69.  Malezja
70.  Malediwy
71.  Mali
72.  Mauretania
73.  Mauritius
74.  Mongolia
75.  Maroko
76.  Mozambik
77.  Myanmar
78.  Namibia
79.    Nepal
80.  Nikaragua
81.  Niger
82.  Nigeria
83.  Korea Północna
84.  Oman
85.  Pakistan
86.  Palestyna
87.  Panama
88.  Papua-Nowa Gwinea
89.  Paragwaj
90.  Peru
91.  Filipiny
92.  Katar
93.  Rwanda
94.  Saint Kitts i Nevis
95.  Święta Łucja
96.  Saint Vincent i Grenadyny
97.  Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
98.  Arabia Saudyjska
99.  Senegal
100.  Seszele
101.  Sierra Leone
102.  Singapur
103.  Somalia
104.  Republika Południowej Afryki
105.  Sudan Południowy
106.  Sri Lanka
107.  Sudan
108.  Surinam
109.  Syria
110.  Tanzania
111.  Tajlandia
112.  Timor-Leste
113.  Togo
114.  Trynidad i Tobago
115.  Tunezja
116.  Turkmenistan
117.  Uganda
118.  Zjednoczone Emiraty Arabskie
119.  Uzbekistan
120.  Vanuatu
121.  Wenezuela
122.  Wietnam
123.  Jemen
124.  Zambia
125.  Zimbabwe

Byli członkowie

1.  Cypr jest członkiem-założycielem NAM i w 2004 r. Cypr przestał być członkiem NAM wraz z Maltą, aż do momentu gdy stał się członkiem Unii Europejskiej.
2.  Malta oficjalnie przystąpiła do Ruchu Niezaangażowanych w 1974 r., a w 2004 r. Malta wraz z Cyprem zakończyła członkostwo w Unii Europejskiej do czasu, gdy stała się członkiem Unii Europejskiej.
3.  Polska oficjalnie przystąpiła do Ruchu Nieprzyjętych w 1989 r., a w 2004 r. wraz z Cyprem i Maltą zakończyła członkostwo w Unii Europejskiej do czasu, gdy stała się członkiem Unii Europejskiej.
4.  Yugoslavia Yugoslavia jest członkiem założycielem NAM. Stolica Jugosławii, Belgrad, jest miejscem narodzin NAM. Jugosławia była gospodarzem szczytów NAM w latach 1961-1964 i 1989-1992. Wycofała się ona z Ruchu Nieuzgodnionego w 1992 roku wraz z jego rozwiązaniem. Bośnia i Hercegowina jest jedyną częścią byłej Jugosławii, która obecnie dołączyła do Ruchu Niepodległościowego.
5.  Ukraina (Status upuszczonego obserwatora)

Obserwatorzy

Następujące kraje i organizacje mają status obserwatorów:

1.  Albania
2.  Argentyna
3.  Armenia
4.  Salwador
5.  Izrael
6.  Kazachstan
7.  Kiribati
8.  Kirgizja
9.  Macedonia
10.  Wyspy Marshalla
11.  Meksyk
12.  Mikronezja
13.  Czarnogóra
14.  Nauru
15.  Palau
16.  Samoa
17.  Serbia
18.  Korea Południowa
19.  Wyspy Salomona
20.  Tadżykistan
21.  Tonga
22.  Tuvalu
23.  Urugwaj
24.  Ukraina
25.   Watykan

 

Państwa członkowskie Ruchu Nieprzyłączonych (2018). Jasnoniebieskie państwa mają status obserwatora.

Członkowie

Członkowie pełnoprawni

1.  Afganistan
2.  Algieria
3.  Angola
4.  Antigua i Barbuda
5.  Azerbejdżan
6.  Bahamy
7.  Bahrajn
8.  Bangladesz
9.  Barbados
10.  Białoruś
11.  Belize
12.  Benin
13.  Bhutan
14.  Boliwia
15.  Bośnia i Hercegowina
16.  Botswana
17.  Brunei Darussalam
18.  Burkina Faso
19.  Burundi
20.  Republika Zielonego Przylądka
21.  Kambodża
22.  Kamerun
23.  Republika Środkowoafrykańska
24.  Czad
25.  Chile
26.  Kolumbia
27.  Komory
28.  Kongo
29.  Kuba
30.  Kostaryka
31.  Demokratyczna Republika Konga
32.  Dżibuti
33.  Dominika
34.  Republika Dominikańska
35.  Ekwador
36.  Egipt
37.  Gwinea Równikowa
38.  Erytrea
39.  Eswatini
40.  Etiopia
41.  Fidżi
42.  Gabon
43.  Gambia
44.  Ghana
45.  Grenada
46.  Gwatemala
47.  Gwinea
48.  Gwinea Bissau
49.  Gujana
50.  Haiti
51.  Honduras
52.  Indie
53.  Indonezja
54.  Iran
55.  Irak
56.  Wybrzeże Kości Słoniowej (Ivory Coast)
57.  Jamajka
58.  Jordania
59.  Kenia
60.  Kuwejt
61.  Laos
62.  Liban
63.  Lesotho
64.  Liberia
65.  Libia
66.  Madagaskar
67.  Malawi
68.  Malezja
69.  Malediwy
70.  Mali
71.  Mauretania
72.  Mauritius
73.  Mongolia
74.  Maroko
75.  Mozambik
76.  Myanmar
77.  Namibia
78.    Nepal
79.  Nikaragua
80.  Niger
81.  Nigeria
82.  Korea Północna
83.  Oman
84.  Pakistan
85.  Palestyna
86.  Panama
87.  Papua-Nowa Gwinea
88.  Paragwaj
89.  Peru
90.  Filipiny
91.  Katar
92.  Rwanda
93.  Saint Kitts i Nevis
94.  Święta Łucja
95.  Saint Vincent i Grenadyny
96.  Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
97.  Arabia Saudyjska
98.  Senegal
99.  Seszele
100.  Sierra Leone
101.  Singapur
102.  Somalia
103.  Republika Południowej Afryki
104.  Sudan Południowy
105.  Sri Lanka
106.  Sudan
107.  Surinam
108.  Syria
109.  Tanzania
110.  Tajlandia
111.  Timor-Leste
112.  Togo
113.  Trynidad i Tobago
114.  Tunezja
115.  Turkmenistan
116.  Uganda
117.  Zjednoczone Emiraty Arabskie
118.  Uzbekistan
119.  Vanuatu
120.  Wenezuela
121.  Wietnam
122.  Jemen
123.  Zambia
124.  Zimbabwe

Byli członkowie

1.  Cypr jest członkiem-założycielem NAM i w 2004 r. Cypr przestał być członkiem NAM wraz z Maltą, aż do momentu gdy stał się członkiem Unii Europejskiej.
2.  Malta oficjalnie przystąpiła do Ruchu Niezaangażowanych w 1974 r., a w 2004 r. Malta wraz z Cyprem zakończyła członkostwo w Unii Europejskiej do czasu, gdy stała się członkiem Unii Europejskiej.
3.  Polska oficjalnie przystąpiła do Ruchu Nieprzyjętych w 1989 r., a w 2004 r. wraz z Cyprem i Maltą zakończyła członkostwo w Unii Europejskiej do czasu, gdy stała się członkiem Unii Europejskiej.
4.  Yugoslavia Yugoslavia jest członkiem założycielem NAM. Stolica Jugosławii, Belgrad, jest miejscem narodzin NAM. Jugosławia była gospodarzem szczytów NAM w latach 1961-1964 i 1989-1992. Wycofała się ona z Ruchu Nieuzgodnionego w 1992 roku wraz z jego rozwiązaniem. Bośnia i Hercegowina jest jedyną częścią byłej Jugosławii, która obecnie dołączyła do Ruchu Niepodległościowego.
5.  Ukraina (Status upuszczonego obserwatora)

Obserwatorzy

Następujące kraje i organizacje mają status obserwatorów:

1.  Albania
2.  Argentyna
3.  Armenia
4.  Brazylia
5.  Salwador
6.  Izrael
7.  Kazachstan
8.  Kiribati
9.  Kirgizja
10.  Macedonia
11.  Wyspy Marshalla
12.  Meksyk
13.  Mikronezja
14.  Czarnogóra
15.  Nauru
16.  Palau
17.  Samoa
18.  Serbia
19.  Korea Południowa
20.  Wyspy Salomona
21.  Tadżykistan
22.  Tonga
23.  Tuvalu
24.  Urugwaj
25.  Ukraina
26.   Watykan

 

Państwa członkowskie Ruchu Nieprzyłączonych (2018). Jasnoniebieskie państwa mają status obserwatora.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest Ruch Państw Niezaangażowanych?

P: Kiedy powstał ten ruch?

P: Kim było pięciu liderów, którzy stworzyli ruch?

P: Co tych pięciu przywódców sądziło o krajach rozwijających się?

P: Co zawiera Deklaracja Hawańska z 1979 roku?

P: Ilu członków ma dzisiaj NAM?

P: Jaką liczbę ludności reprezentuje dziś NAM?

Szukaj według litery