Macedonia Północna (macedoński: Северна Македонија - Severna Makedonija) oficjalnie Republika Macedonii Północnej (macedoński: Република Северна Македонија - Republika Severna Makedonija) to państwo położone na Półwyspie Bałkańskim w południowo-wschodniej Europie. Macedonia Północna graniczy od północy z Serbią, od zachodu z Albanią, od południa z Grecją, a od wschodu z Bułgarią. Walutą kraju jest denar macedoński (MKD).

Stolicą i największym miastem jest Skopje, liczące ponad 500 000 mieszkańców. Jest też wiele mniejszych miast. Niektóre z nich to Bitola, Prilep, Tetovo, Kumanovo, Ohrid, Veles, Stip i Strumica.

Północna Macedonia jest często nazywana krainą jezior i gór. Znajduje się tu ponad 50 dużych jezior i szesnaście gór, których wysokość przekracza 2000 metrów nad poziomem morza.

Macedonia Północna jest członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych i Światowej Organizacji Handlu (WTO). Do NATO przystąpiła 27 marca 2020 roku. Od grudnia 2005 roku jest kandydatem do przystąpienia do Unii Europejskiej.

Językiem używanym przez większość ludności jest macedoński. Językiem albańskim posługuje się również mniejszość albańska (25%) zamieszkująca kraj. Macedonia Północna ma dwa języki urzędowe - macedoński i albański (od 2019 r.).

Geografia

Powierzchnia kraju wynosi około 25 713 km². Teren jest zróżnicowany — dominują pasma górskie (m.in. Góry Śar / Šar Planina i masyw Korab), kotliny oraz doliny rzeczne. Najwyższym szczytem jest Korab (2 764 m n.p.m.), leżący na granicy z Albanią. Najdłuższą rzeką jest Vardar, przepływająca przez Skopje i uchodząca do Morza Egejskiego w Grecji.

W kraju znajdują się liczne jeziora, z których najważniejsze to Jezioro Ochrydzkie (Ohrid) — jedno z najstarszych i najgłębszych jezior w Europie, Jezioro Prespa oraz Jezioro Dojran. Część tych zbiorników leży na granicy z sąsiednimi państwami.

Klimat jest przeważnie umiarkowany kontynentalny z wpływami śródziemnomorskimi na południu — lata bywają gorące i suche, zimy w kotlinach chłodne, a na wyższych wysokościach śnieżne.

Demografia i społeczeństwo

Liczba mieszkańców to około 2 miliony osób. Społeczeństwo jest wieloetniczne: największą grupę stanowią Macedończycy, obok których żyje istotna mniejszość albańska (około 20–30% ludności) oraz mniejsze grupy: Turcy, Romowie, Serbowie i inni. Większość ludności wyznaje prawosławie (Macedonian Orthodox Church), znaczący odsetek to muzułmanie (przede wszystkim osoby pochodzenia albańskiego i tureckiego).

Strukturę administracyjną tworzy 80 gmin oraz osiem jednostek statystycznych (regionów). Główne ośrodki miejskie poza Skopje to Bitola, Kumanovo, Prilep, Tetovo i Ohrid.

Gospodarka

Gospodarka Macedonii Północnej opiera się na sektorach: przemyśle, rolnictwie i usługach. Ważne gałęzie przemysłu to przetwórstwo spożywcze, metalurgia, produkcja tekstyliów oraz przemysł samochodowy i chemiczny. Rolnictwo dostarcza m.in. tytoń, owoce (zwłaszcza jabłka i wiśnie), warzywa oraz winogrona.

Turystyka odgrywa coraz większą rolę — głównymi atrakcjami są jezioro Ochrydzkie z zabytkowym miastem Ohrid (zabytki kulturowe i przyrodnicze), parki narodowe (m.in. Mavrovo) oraz dziedzictwo historyczne miast takich jak Bitola i Skopje. Kraj ma dwa międzynarodowe lotniska (Skopje i Ohrid) oraz połączenia drogowe i kolejowe łączące go z sąsiadami.

Historia i polityka

Republika Macedonii ogłosiła niepodległość od Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii w 1991 roku. Długotrwały spór z Grecją o nazwę kraju zakończył się podpisaniem porozumienia z Prespy (2018) i formalną zmianą nazwy na „Republika Macedonii Północnej” w 2019 roku, co umożliwiło dalszą integrację międzynarodową (m.in. członkostwo w NATO).

System polityczny to parlamentarna republika. Głową państwa jest prezydent, a władza ustawodawcza spoczywa w jednoizbowym parlamencie (SOBRANIE). Kraj stara się o członkostwo w Unii Europejskiej — proces akcesyjny trwa od 2005 roku.

Kultura i język

Kultura Macedonii Północnej jest mieszanką wpływów bałkańskich, bałkańsko-śródziemnomorskich oraz śladów dziedzictwa osmańskiego i słowiańskiego. Język macedoński — używany przez większość obywateli — jest językiem urzędowym obok albańskiego (od 2019 r.). Tradycje muzyczne, tańce ludowe (oro), kuchnia regionalna i bogate dziedzictwo sakralne są ważnym elementem tożsamości kraju.

Przyroda i turystyka

Do najcenniejszych obszarów przyrodniczych należą: Jezioro Ochrydzkie (objęte ochroną UNESCO), Park Narodowy Mavrovo (góry, lasy i bogata fauna), oraz malownicze doliny i przełęcze górskie. Turystyka letnia koncentruje się nad jeziorami i w historycznych miastach, zimowa — w parkach górskich z ośrodkami narciarskimi.

Szybkie fakty

  • Stolica: Skopje.
  • Powierzchnia: ok. 25 713 km².
  • Ludność: około 2 miliony mieszkańców.
  • Języki urzędowe: macedoński i albański (od 2019).
  • Waluta: denar macedoński (MKD).
  • Najwyższy szczyt: Korab (2 764 m n.p.m.).
  • Główne jeziora: Ohrid, Prespa, Dojran.
  • Członek: ONZ, WTO, członek NATO od 27 marca 2020 r.; kandydat do UE od 2005 r.