Park Narodowy Północno-Wschodniej Grenlandii jest parkiem narodowym w Grenlandii, w Danii. Jest to największy park narodowy na świecie, o powierzchni 972 000 km² (ok. 375 000 mil kwadratowych). To sprawia, że park jest większy niż większość krajów — gdyby był państwem, zajmowałby 31. miejsce na liście państw pod względem powierzchni, tuż za Egiptem. Jest to jedyny park narodowy na Grenlandii i najbardziej wysunięty na północ park narodowy na świecie. Jego najbardziej na północ wysunięty punkt sięga nieco dalej niż najbardziej na północ wysunięty punkt w Parku Narodowym Quttinirpaaq w Kanadzie.

Położenie i historia

Park obejmuje ogromny obszar północno-wschodniej części wyspy Grenlandia, włączając zarówno wybrzeża, fiordy, wyspy przybrzeżne, jak i rozległe obszary pokrywy lodowej. Został utworzony w 1974 roku, a w 1988 roku jego granice zostały rozszerzone do obecnej powierzchni. Ze względu na surowy klimat i odległość od większych ośrodków ludzkich teren parku jest praktycznie bezludny — występują tu jedynie sporadyczne, sezonowe bazy badawcze i posterunki służb.

Klimat i krajobraz

Klimat parku jest typowo polarny: długie, mroźne zimy i krótkie, chłodne lata. Na dużych obszarach dominuje wieczna zmarzlina i lodowce; na północnych i centralnych częściach przeważa pokrywa lodowa Grenlandii. Na wybrzeżach rozciągają się surowe, skaliste fiordy, pola lodowe i plaże z kamieniami i żwirem. Miejscami występują fragmenty tundry z niską roślinnością (mchy, porosty, rośliny arktyczne) w sezonie wegetacyjnym.

Flora i fauna

Park ma duże znaczenie dla ochrony arktycznych ekosystemów i gatunków typowych dla północnych szerokości. Występują tu m.in.:

  • niedźwiedź polarny (Ursus maritimus) — ważny obszar łowiecki i siedliskowy;
  • morsy, foki i różne gatunki waleni korzystające z wybrzeży i pól lodowych;
  • owce morskie i renifery oraz piżmowiec (musk ox) w niektórych częściach parku;
  • ptaki morskie i lądowe — kolonie nurków, alk i innych ptaków arktycznych podczas sezonów lęgowych;
  • lis polarny oraz inne drobne ssaki i bezkręgowce przystosowane do surowych warunków.

Dostęp, zarządzanie i ochrona

Ze względu na ekstremalny klimat i izolację dostęp do parku jest ograniczony: możliwy przede wszystkim drogą morską lub powietrzną (helikoptery, samoloty transportowe) w okresie letnim. Wjazd i pobyt na obszarze parku wymagają zezwoleń odpowiednich władz grenlandzkich/duńskich; większość obszaru jest objęta rygorystyczną ochroną przyrodniczą. Nie ma tu stałych osiedli ludzkich, a infrastruktura turystyczna jest praktycznie nieistniejąca — wyprawy organizowane są głównie przez wyspecjalizowane agencje polarne i instytuty badawcze.

Znaczenie naukowe i ochronne

Park odgrywa istotną rolę w badaniach klimatu, zmian klimatycznych, glaciologii oraz ekologii arktycznej. Zachowanie rozległych, relatywnie nienaruszonych obszarów arktycznych ma kluczowe znaczenie dla monitorowania skutków topnienia lodu, zmian w rozmieszczeniu gatunków i stanu populacji takich zwierząt jak niedźwiedź polarny. Obszar parku stanowi też ważny punkt odniesienia przy porównywaniu z innymi regionami Arktyki.

Praktyczne informacje

Dla osób zainteresowanych poznaniem tego zakątka świata: podróż wymaga starannego przygotowania, specjalistycznego sprzętu i współpracy z doświadczonymi operatorami polarnymi. Ze względu na ochronę przyrody i bezpieczeństwo odwiedzających warto zasięgnąć informacji u odpowiednich służb w Grenlandii przed planowaniem wyprawy.