Foka obrączkowana (Pusa hispida) – opis gatunku, występowanie i ekologia

Odkryj wygląd, zasięg, zwyczaje i ekologiczną rolę foki obrączkowanej (Pusa hispida) w Arktyce — opis gatunku, występowanie i ochrona.

Foka obrączkowana (Pusa hispida), znana również jako foka słoikowa oraz jako netsik lub nattiq przez Eskimosów, jest foką bez uszu. Żyje ona w obszarach arktycznych i subarktycznych. Foka obrączkowana jest małą foką – ich długość rzadko przekracza 1,5 m, a masa ciała zwykle mieści się w zakresie około 40–70 kg (u okazów wyjątkowo dużych może dochodzić do ok. 100 kg).

Mają one charakterystyczny wzór ciemnych plam otoczonych jasnoszarymi pierścieniami, co tłumaczy polską nazwę „obrączkowana”. Jest to najliczniejsza i najszerzej występująca foka lodowa na półkuli północnej. Żyje na całym Oceanie Arktycznym, na Morzu Beringa i Morzu Ochockim aż do północnego wybrzeża Japonii na Pacyfiku oraz na północnoatlantyckich wybrzeżach Grenlandii i Skandynawii aż do Nowej Fundlandii, a także obejmuje dwa słodkowodne podgatunki w północnej Europie. Foki obrączkowane są jedną z głównych ofiar niedźwiedzi polarnych. Od dawna stanowiły one część diety rdzennych mieszkańców Arktyki.

Morfologia i cechy rozpoznawcze

• Sylwetka: krępa, z krótką szyją i zaokrągloną głową.
• Ubarwienie: jasnoszare tło z licznymi ciemnymi plamami otoczonymi jasnymi pierścieniami.
• Łapy: krótkie przednie i tylne płetwy; przednie palce z mocnymi pazurami służącymi do drążenia i utrzymywania dziur oddechowych w lodzie.
• Izolacja termiczna: gruba warstwa tłuszczu (tkanka tłuszczowa) oraz gęste futro.

Zasięg, siedlisko i podgatunki

Foka obrączkowana zasiedla morza przybrzeżne, kra lodową oraz zatoki i fiordy w strefie arktycznej i subarktycznej. Występuje zarówno na lodzie morskim, jak i w obszarach piaszczystych lub skalistych przy brzegu. W północnej Europie znane są także dwa słodkowodne podgatunki przystosowane do życia w jeziorach (m.in. foka jeziorna Saimaa i foka jeziorna Ładoga), które przebywają na wodach śródlądowych i mają ograniczony zasięg.

Zachowanie i dieta

Foki obrączkowane są zwierzętami stosunkowo osiadłymi, związanymi z lodem, gdzie żerują i wychowują młode. Są aktywne zarówno w dzień, jak i w nocy (zależnie od pór roku i dostępności światła). Potrafią nurkować i przebywać pod wodą przez kilkanaście minut, a w sprzyjających warunkach osiągają znaczne głębokości (rzadko do kilkuset metrów).

Dieta obejmuje głównie ryby (np. dorsz arktyczny i inne gatunki dennych ryb), skorupiaki i drobne bezkręgowce. Żerują w pobliżu krawędzi lodu oraz na otwartym morzu, wykorzystując zręczność pod wodą i zdolność do manewrowania w szczelinach lodu.

Rozród i rozwój

• Okres rozrodczy: samice rodzą zwykle jedno młode raz w roku, w okresie zimowo-wiosennym, najczęściej w śnieżnych komorach (lair) usytuowanych na lodzie.
• Pierwsze tygodnie życia: nowo narodzone młode mają puszyste, białe futerko (lanugo) i intensywnie ssą matkę. Okres karmienia trwa zwykle 4–6 tygodni, po czym młode stopniowo zaczyna samodzielnie zdobywać pokarm.
• Rozwój: dojrzewanie płciowe następuje po 3–7 latach, zależnie od warunków środowiskowych i lokalnej populacji.

Adaptacje do życia w arktycznym środowisku

• Silne pazury przednich płetw pozwalają na drążenie i utrzymywanie otworów oddechowych w lodzie oraz na tworzenie śnieżnych komór ochronnych dla młodych.
• Gruba warstwa tłuszczu i gęste futro chronią przed wychłodzeniem.
• Elastyczne nosy i zdolność do długiego przebywania pod wodą ułatwiają zdobywanie pożywienia w trudnych warunkach lodowych.

Drapieżniki i relacje z innymi gatunkami

Najważniejszym naturalnym drapieżnikiem fok obrączkowanych jest niedźwiedź polarny (niedźwiedzi polarnych), który poluje na nie na lodzie. Ponadto ataki na foki zdarzają się ze strony orki (Orcinus orca) oraz czasami od lisów polarnych i innych zwierząt przy morskich brzegach, zwłaszcza gdy chodzi o młode.

Znaczenie dla ludzi i ochrona

Foki obrączkowane odgrywały i wciąż odgrywają istotną rolę w życiu rdzennych społeczności arktycznych, które wykorzystywały je jako źródło mięsa, tłuszczu i futra. Współcześnie wiele populacji jest monitorowanych, a połowy regulowane lub ograniczane w celu ochrony zasobów i kulturowych praktyk.

Stan ochrony: ogólnie gatunek jest uważany za stosunkowo liczny (wiele populacji jest stabilnych), jednak niektóre populacje regionalne i podgatunki są zagrożone. Najpoważniejsze współczesne zagrożenia to zmiany klimatu i zanik lodu morskiego (prowadzący do utraty miejsc rozmnażania i żerowania), zanieczyszczenia środowiska, przypadkowe zaplątania w sieci oraz lokalne połowy.

Podsumowanie

Foka obrączkowana (Pusa hispida) to niewielka, lecz kluczowa część ekosystemów arktycznych. Dzięki specjalnym adaptacjom do życia na i pod lodem pełni rolę ważnego drapieżnika i źródła pożywienia dla większych drapieżników oraz ludzi. Ochrona tej foki wiąże się bezpośrednio z ochroną lodu morskiego i równowagi całego środowiska arktycznego.

Opis

Foka obrączkowana jest najmniejszą i najczęściej spotykaną foką w Arktyce. Mają małą głowę, krótki, podobny do kociego pysk i pulchne ciało. Ich płaszcz jest ciemny ze srebrnymi pierścieniami na grzbiecie i bokach, ze srebrnym brzuchem. W zależności od podgatunku i stanu, dorosły rozmiar może wynosić od 100 do 175 cm (40-69 in) i ważyć od 32 do 140 kg (70-308 lbs). Foka średnio około 5 stóp (1,5 m) długości z wagą około 50-70 kg (110-150 funtów). Ich małe przednie płetwy mają pazury więcej niż 1 cal (2,5 cm) grubości, które są używane do otworów oddechowych przez 6,5 ft (2 m) grubości lodu.

backflippery

Historia życia

Samice osiągają dojrzałość płciową w wieku 4 lat. Samce osiągają dojrzałość płciową dopiero w wieku 7 lat. Podczas wiosennego sezonu rozrodczego samice tworzą legowiska w grubym lodzie i rodzą w tych strukturach. Samice rodzą jedno młode w marcu lub kwietniu po 9-miesięcznym okresie ciąży. Młode są odsadzane po miesiącu. Odbudowują się one grubą warstwą tranu.

Samice zazwyczaj rozpoczynają gody pod koniec kwietnia. Samce wędrują po lodzie w poszukiwaniu partnerki. Po znalezieniu samiec i samica mogą spędzić kilka dni razem, zanim dojdzie do godów. Następnie samiec szuka innej partnerki.

Foki obrączkowane żyją około 25 do 30 lat. Są zwierzętami samotniczymi. Oddzielają się od siebie na setki metrów.

Szczenię foki obrączkowanej.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest foka obrączkowana?

P: Jakiej wielkości jest foka obrączkowana?

P: Jakie jest charakterystyczne wzornictwo foki obrączkowanej?

P: Gdzie żyją foki obrączkowane?

P: Jaka jest najliczniejsza i najszerzej występująca foka lodowa na półkuli północnej?

P: Jaka jest dieta niedźwiedzia polarnego?

P: Kto zjada foki obrączkowane?

Szukaj według litery