Angola, (/ænˈɡoʊlə/), oficjalnie Republika Angoli, to kraj w południowej Afryce, graniczący z Namibią od południa, Demokratyczną Republiką Konga od północy i Zambią od wschodu; jego zachodnie wybrzeże leży nad Oceanem Atlantyckim, a stolicą jest Luanda.

Angola jest państwem członkowskim UniiAfrykańskiej, Wspólnoty Państw Portugalskojęzycznych, Unii Łacińskiej, Południowoatlantyckiej Strefy Pokoju i Współpracy oraz Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju.

Podstawowe fakty

Angola zajmuje powierzchnię około 1 246 700 km² i ma populację wynoszącą około 34 miliony mieszkańców (szacunki przybliżone). Językiem urzędowym jest portugalski, używany w administracji, szkolnictwie i mediach, zaś w życiu codziennym szeroko stosowane są liczne języki bantu, m.in. umbundu, kimbundu i kikongo. Walutą jest kwanza (AOA).

Geografia i środowisko

Pejzaż Angoli jest bardzo zróżnicowany: od piaszczystych i suchych obszarów przy granicy z Namibią na południu, przez wybrzeże nad Oceanem Atlantyckim, po wilgotne lasy i sawanny na północy i wschodzie. Na północnym wybrzeżu znajduje się eksklawa Cabinda, oddzielona od reszty kraju pasmem terytorium Demokratycznej Republiki Konga.

Klimat waha się od tropikalnego i wilgotnego na północy, przez umiarkowanie tropikalny w centrum, do półpustynnego i pustynnego na południu. Angola ma bogate zasoby naturalne: ropę naftową (główne źródło eksportu i dochodów państwa), diamenty, rudy żelaza, fosforyty i inne minerały.

Historia w skrócie

Obszar Angoli był zamieszkany przez ludy bantu od stuleci. W XV wieku dotarli tu Portugalczycy, którzy utworzyli kolonię i eksploatowali zarówno zasoby naturalne, jak i handel niewolnikami. Angola uzyskała niepodległość od Portugalii 11 listopada 1975 roku. Zaraz po odzyskaniu niepodległości kraj pogrążył się w długotrwałej wojnie domowej (1975–2002), której skutki — ekonomiczne i społeczne — były odczuwalne przez wiele lat. Po podpisaniu porozumień pokojowych i zakończeniu konfliktu nastąpiła stopniowa odbudowa i stabilizacja, choć wyzwania pozostają.

Polityka i administracja

Angola jest republiką prezydencką. W praktyce od czasu niepodległości polityka jest zdominowana przez partie i liderów związanych z okresem powojennym; główną siłą polityczną jest MPLA (Ruch Ludowo‑Wyzwolenia Angoli). Kraj podzielony jest administracyjnie na 18 prowincji, z których największą gospodarczo i demograficznie jest prowincja Luanda, obejmująca stolicę.

Gospodarka

Gospodarka Angoli opiera się w dużej mierze na wydobyciu i eksporcie ropy naftowej oraz wydobyciu diamentów. Dochody z surowców przyczyniły się do szybkiego wzrostu gospodarczego po zakończeniu wojny domowej, jednak kraj boryka się z problemami takimi jak:

  • wysoka zależność od eksportu surowców i w związku z tym wrażliwość na wahania cen ropy,
  • duże nierówności dochodowe i wysoka stopa ubóstwa mimo wzrostu PKB,
  • potrzeba dywersyfikacji gospodarki i odbudowy infrastruktury (drogi, systemy wodne, służba zdrowia i edukacja).

Ludność i kultura

Angolczycy stanowią mieszankę różnych grup etnicznych, z silnymi tradycjami muzycznymi i tanecznymi. Muzyka — zwłaszcza gatunki takie jak semba (protoplatforma dla samby brazylijskiej) i kizomba — ma duże znaczenie w życiu kulturalnym. Kultura łączy elementy afrykańskie i portugalskie, co widać w kuchni, architekturze i obyczajach.

Przyroda i ochrona

Angola posiada zróżnicowane ekosystemy: sawanny, lasy miombo, rzeki (m.in. Kwanza) oraz strefy przybrzeżne bogate w życie morskie. Po latach konfliktu podejmowane są działania na rzecz ochrony przyrody i odbudowy populacji dzikich zwierząt, choć kłusownictwo i niszczenie siedlisk są wciąż wyzwaniem.

Miasta i komunikacja

Luanda — stolica i największe miasto — jest głównym portem oraz centrum administracyjnym i gospodarczym. Inne ważne miasta to: Huambo, Lubango, Malanje i Benguela. Infrastruktura transportowa, w tym sieć drogowa i kolejowa, stopniowo się rozwija po zniszczeniach wojennych, lecz modernizacja wymaga dalszych inwestycji.

Wyzwania i perspektywy

Do głównych wyzwań Angoli należą: dalsza dywersyfikacja gospodarki, ograniczenie ubóstwa, poprawa usług publicznych, walka z korupcją oraz zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi. Kraj ma jednak znaczny potencjał rozwojowy dzięki złożom surowców, młodej populacji i położeniu geograficznemu.