Liberia — Monrovia, niepodległość i kluczowe fakty o kraju

Poznaj Liberię — Monrovia, niepodległość (26 lipca 1847), kluczowe fakty, historia, kultura i skutki wojen domowych. Szybki przewodnik po kraju „Land of the Free”.

Republika Liberii to niewielkie państwo na wybrzeżu Afryki Zachodniej. W drugiej połowie XX i na początku XXI wieku kraj ten został poważnie dotknięty przez dwie długotrwałe wojny domowe, które spowodowały ogromne straty ludzkie, zniszczenia infrastruktury i masowe przesiedlenia. W Liberii mieszkało dotychczas około 3.300.000 osób według starszych szacunków; nowsze dane demograficzne wskazują jednak na większą liczbę ludności (około 4,5–5 mln), w zależności od źródeł i roku spisu. Stolicą Liberii jest Monrovia, nazwana na cześć prezydenta USA Jamesa Monroego.

Powstanie i niepodległość

Nazwa kraju bywa tłumaczona jako „Land of the Free” — Liberia została założona na początku XIX wieku przez uwolnionych amerykańskich niewolników oraz przez organizacje abolicjonistyczne i stowarzyszenia kolonizacyjne z USA. Społeczność tych osadników (tzw. Americo-Liberians) przez długi czas dominowała w życiu politycznym i gospodarczym kraju. Liberia ogłosiła swoją niepodległość 26 lipca 1847 roku, a jej oficjalnym językiem jest angielski.

Stosunki międzynarodowe i status kolonialny

Liberia oraz Etiopia są często wymieniane jako jedne z nielicznych afrykańskich państw, które uniknęły bezpośredniej kolonizacji przez europejskie mocarstwa podczas rywalizacji o kontynent (o Afrykę). W praktyce jednak Liberia przez długi czas pozostawała silnie uzależniona gospodarczo i politycznie od Stanów Zjednoczonych.

Ustrój i polityka

Konstytucja tego kraju jest wzorowana na konstytucji Stanów Zjednoczonych — Liberia ma prezydencki system rządów. W wyborach jesienią 2017 roku prezydentem został były piłkarz i parlamentarzysta George Weah, który objął urząd podczas inauguracji 22 stycznia 2018 roku. Jego poprzedniczką była Ellen Johnson Sirleaf, pierwsza kobieta-prezydent w historii Afryki, która pełniła urząd w latach 2006–2018.

Wojny domowe i powojenny okres odbudowy

Pierwszy konflikt (1989–1996) i drugi (1999–2003) przyniosły śmierć dziesiątek tysięcy osób i doprowadziły do ruiny instytucji państwowych. Jednym z najbardziej znanych przywódców rebelianckich był Charles Taylor, który później został prezydentem i skazany międzynarodowo za zbrodnie wojenne. Po zakończeniu działań zbrojnych w 2003 r. w Liberii działała misja pokojowa ONZ (UNMIL), która pomagała w przywracaniu bezpieczeństwa, reformie sektora bezpieczeństwa i organizacji wyborów. Odbudowa kraju postępuje powoli; utrzymują się wyzwania związane z ubóstwem, bezrobociem, słabą infrastrukturą i korupcją.

Gospodarka i transport

Gospodarka Liberii opiera się głównie na wydobyciu surowców (ruda żelaza), rolnictwie (guma kauczukowa — największy producent firmy Firestone ma tam długą historię — oliwa palmowa, kakao) oraz eksporcie surowców naturalnych. Liberia jest także znana jako jedno z największych rejestrów statków na świecie — dla armatorów kraj ten bywa wygodną banderą ze względu na niskie opłaty i uproszczone regulacje (tzw. flag of convenience). Mimo tych zalet gospodarka kraju cierpi na niski poziom inwestycji krajowych i zagranicznych oraz duże nierówności społeczne.

Społeczeństwo i kultura

W Liberii oficjalnym językiem jest angielski, ale w codziennym życiu powszechnie używane są liczne języki lokalne (np. kru, bassa, kpelie). Większość mieszkańców to chrześcijanie, występują także społeczności muzułmańskie i praktyki tradycyjne. Kultura Liberii łączy wpływy afrykańskie i elementy spuścizny amerykańskiej, widoczne w architekturze, systemie prawnym i zwyczajach społecznych.

Republika Liberii ma skomplikowaną historię — od utworzenia przez uwolnionych niewolników, przez okres dominacji Americo-Liberian, tragiczne wojny domowe, aż po trwające wysiłki na rzecz odbudowy i stabilizacji państwa. Pomimo problemów Liberia posiada bogactwo naturalne i strategiczne położenie, które mogą sprzyjać przyszłemu rozwojowi.

Pytania i odpowiedzi

P: Jaka jest wielkość Liberii?

P: Ile osób mieszka w Liberii?

Q: Co jest stolicą Liberii?

P: Z jakimi krajami Liberia ma wspólne granice?

P: Czy Liberia jest wygodną flagą dla statków?

Q: Gdzie leży Republika Liberii?

Szukaj według litery