Sierpień (Aug.) to ósmy miesiąc roku w kalendarzu gregoriańskim, położony pomiędzy lipcem a wrześniem. Ma 31 dni — tyle samo co poprzedni miesiąc, lipiec. W numeracji ISO odpowiada mu liczba 8.

Etymologia

Nazwa miesiąca w językach łacińskich i wielu europejskich (np. ang. August, fr. août, wł. agosto) pochodzi od imienia rzymskiego cesarza Augusta Cezara, któremu senat Rzymu w 8 p.n.e. nadał miesiąc wcześniej nazywany Sextilis (czyli „szósty” w pierwotnym kalendarzu rzymskim) — stąd w niektórych językach odniesienie do Augusta. W języku polskim nazwa „sierpień” ma jednak inną, słowiańską etymologię: wywodzi się od słowa „sierp” i odnosi się do okresu żniw i koszenia zboża.

Historia kalendarza

W starożytnym kalendarzu rzymskim miesiąc nazywany Sextilis był pierwotnie szóstym miesiącem roku (licząc od marca). Po reformie Juliusza Cezara (kalendarz juliański) oraz po uhonorowaniu Oktawiana Augusta, miesiąc został przemianowany na Augustus i w niektórych wersjach kalendarza otrzymał długość 31 dni, aby dorównać miesiącowi Julius (lipiec).

Właściwości kalendarzowe

Sierpień ma kilka charakterystycznych własności związanych z dniami tygodnia:

  • Sierpień nie zaczyna się w tym samym dniu tygodnia co żaden inny miesiąc w latach zwykłych.
  • W latach przestępnych sierpień zaczyna się w tym samym dniu tygodnia co luty.
  • Sierpień zawsze kończy się w tym samym dniu tygodnia co listopad.

Pora roku i klimat

W półkuli północnej sierpień przypada na drugi (ostatni) miesiąc astronomicznego lata i jest często jednym z najcieplejszych miesięcy w roku — w wielu regionach trwa wówczas żniwa, zbiór owoców i wakacje. W półkuli południowej odpowiada on porze zimowej.

Święta i zwyczaje

  • W Polsce i wielu krajach europejskich w sierpniu odbywają się liczne dożynki i imprezy plenerowe związane z końcem żniw.
  • W Polsce szczególne daty to 1 sierpnia — rocznica wybuchu powstania warszawskiego oraz 15 sierpnia — Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny i Święto Wojska Polskiego (dzień ustawowo wolny od pracy).
  • Międzynarodowo popularne są letnie festiwale muzyczne i kulturalne, często odbywane w sierpniu ze względu na sprzyjającą pogodę.

Astronomia i przyroda

  • W sierpniu przypada szczyt Perseidów — jednego z najbardziej widowiskowych rojów meteorów, obserwowanego w drugiej dekadzie miesiąca (ok. 11–13 sierpnia).
  • Zodiakalnie miesiąc obejmuje znak Lwa (do około 22 sierpnia) i Panny (od około 23 sierpnia).

Kultura i użycie

Sierpień to okres powszechnych wakacji szkolnych w wielu krajach półkuli północnej, czas urlopów i wyjazdów. W nazewnictwie potocznym używa się skrótu „sie.” lub „sierp.”. W literaturze i kulturze popularnej miesiąc ten często symbolizuje dojrzałość, pełnię lata i okres zbiorów.

Podsumowując: choć w wielu językach europejskich nazwa miesiąca pochodzi od cesarza Augusta Cezara, polska nazwa „sierpień” ma korzenie słowiańskie, związane z pracami żniwnymi i narzędziem — sierpem.