Kalendarz juliański — reformowany kalendarz Juliusza Cezara
Kalendarz wprowadzony przez Juliusza Cezara w 46 p.n.e.; wprowadzał system lat przestępnych co 4 lata, dominował w Europie aż do reformy gregoriańskiej i pozostaje stosowany liturgicznie.
Przegląd
Kalendarz juliański został zaproponowany przez Juliusza Cezara w 46 roku p.n.e. (708 AUC, według tradycyjnego rachunku lat; zob. 708 AUC) jako reforma wcześniejszego kalendarza rzymskiego. Nowy system wszedł w użycie od 1 stycznia 45 roku p.n.e. i wprowadzał rok zwykły o długości 365 dni oraz rok przestępny co cztery lata, z dodatkowym dniem w lutym.
Galeria obrazów
5 Obrazy
Charakterystyka techniczna
Zasadniczą cechą kalendarza juliańskiego jest prostota reguły przestępnej: każdy rok podzielny przez 4 ma dodatkowy dzień. Średnia długość roku juliańskiego wynosi 365,25 dnia. Ten uproszczony model daje jednak niewielką nadwyżkę w stosunku do roku zwrotnikowego, co powoduje powolne przesuwanie się dat astronomicznych względem pór roku — w przybliżeniu około 1 dnia na 128 lat.
Historia wprowadzenia i korekty
Reforma Cezara miała na celu uporządkowanie kalendarza, który ulegał wcześniej dużym odchyleniom. Pierwsze lata stosowania nie były wolne od błędów administracyjnych: wskutek niewłaściwej implementacji początkowo dodawano lata przestępne co trzy lata, co później skorygowano za panowania Augusta. W czasach nowożytnych uświadomiono sobie kumulujące się przesunięcie pór roku, co doprowadziło do reformy z końca XVI wieku.
Reforma gregoriańska i przyjęcie
W 1582 roku papież Grzegorz XIII wprowadził kalendarz gregoriański (kalendarz gregoriański), który skorygował błąd akumulacji dni przez zmianę reguł lat przestępnych. W rezultacie wiele państw zastąpiło kalendarz juliański gregoriańskim — proces ten odbywał się stopniowo i trwał przez kolejne stulecia.
Współczesne różnice i użycie
Różnica dat między kalendarzem juliańskim a gregoriańskim wynosi obecnie 13 dni (w XX wieku i XXI wieku). Pomimo powszechnej cywilnej rezygnacji z kalendarza juliańskiego, jest on nadal stosowany w niektórych tradycjach liturgicznych — część Kościołów prawosławnych posługuje się tzw. „starym stylem” przy ustalaniu świąt. Kalendarz juliański pozostaje też ważnym elementem historii chronometrii i badań nad kalendarzami.
Najważniejsze cechy — w skrócie
- Wprowadzenie: 46 p.n.e. (reforma Cezara).
- Rok zwykły: 365 dni; rok przestępny: co 4 lata.
- Średnia długość roku: 365,25 dnia.
- Skutkuje stopniowym przesunięciem dat wobec roku zwrotnikowego (~1 dzień/128 lat).
- Współcześnie: większość świata używa kalendarza gregoriańskiego, ale kalendarz juliański ma nadal zastosowania liturgiczne.
Ze względu na prostą regułę przestępności i historyczne znaczenie, kalendarz juliański stanowi istotny etap rozwoju systemów pomiaru czasu i nadal bywa przedmiotem badań oraz debat dotyczących rachuby czasu i tradycji liturgicznych.
Długość roku; lata przestępne
Kalendarz juliański ma dwa rodzaje roku: zwykłe lata liczące 365 dni i lata przestępne liczące 366 dni. Istnieje prosty cykl trzech lat zwykłych, po których następuje rok przestępny i ten schemat powtarza się w nieskończoność. Jednak w pierwszych latach po reformie w 45 r. p.n.e. zasada ta nie była przestrzegana. Z powodu błędu w liczeniu, co trzeci rok był rokiem przestępnym, a nie co czwarty. Latami przestępnymi były:
- 45 P.N.E. (709 AUC)
- 42 BCE (712 AUC)
- 39 P.N.E. (715 AUC)
- 36 P.N.E. (718 AUC)
- 33 BCE (721 AUC)
- 30 BCE (724 AUC)
- 27 BCE (727 AUC)
- 24 BCE (730 AUC)
- 21 BCE (733 AUC)
- 18 BCE (736 AUC)
- 15 P.N.E. (739 AUC)
- 12 P.N.E. (742 AUC)
- 9 P.N.E. (745 AUC)
Jednak w 8 r. p.n.e. (746 AUC) cesarz August Cezar poprawił ten problem. Następnym rokiem przestępnym był 7 CE (160 AUC).
Krytyka
W cyklu prostym długość roku juliańskiego wynosi dokładnie 365,25 dnia (365 dni i 6 godzin), ale rzeczywisty czas potrzebny Ziemi na jednokrotne okrążenie Słońca jest bliższy 365,2422 dnia (około 365 dni, 5 godzin, 48 minut i 46 sekund). Różnica ta wynosi około 365,25 - 365,2422 = 0,0078 dnia (11 minut i 14 sekund) każdego roku, chociaż greccy astronomowie o tym wiedzieli. To sprawiło, że pory roku wymknęły się spod kontroli, ponieważ prawdziwy pierwszy dzień wiosny w Europie Zachodniej (równonoc - dzień i noc tej samej długości) z upływem wieków wypadał coraz wcześniej przed tradycyjnym 21 marca. W 1500 roku zaczynał się on już około 11 marca, czyli dziesięć dni "za wcześnie" według kalendarza.
Pytania i odpowiedzi
P: Jaki kalendarz został zaproponowany przez Juliusza Cezara w 46 roku p.n.e.?
O: Kalendarz juliański.
P: Kiedy kalendarz juliański wszedł do użytku?
A: Po raz pierwszy wszedł do użytku 1 stycznia 45 roku p.n.e.
P: Kto zastąpił kalendarz juliański kalendarzem gregoriańskim?
A: Papież Grzegorz XIII zastąpił kalendarz juliański kalendarzem gregoriańskim 4 października 1582 roku.
P: Jak bardzo opóźniona jest data według kalendarza juliańskiego w stosunku do daty według kalendarza gregoriańskiego?
O: W XX i XXI wieku jest o 13 dni opóźniona.
P: W którym roku Juliusz Cezar zaproponował nowy kalendarz rzymski?
O: Jego propozycja została złożona w 46 r. p.n.e. (708 r. n.e.).
P: Ile czasu zajęło papieżowi Grzegorzowi XIII zastąpienie Kalendarza juliańskiego jego własną wersją?
O: Dopiero 4 października 1582 roku.
P: Co oznacza skrót AUC w odniesieniu do propozycji Juliusza Cezara dotyczącej nowego Kalendarza Rzymskiego? A: AUC to skrót od Ab Urbe Condita, co oznacza "od założenia Rzymu".
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Kalendarz juliański — reformowany kalendarz Juliusza Cezara Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/51490
Źródła
- webexhibits.org : "The Christian Calendar | Calendars"