Mocarstwa alianckie (lub sojusznicy II wojny światowej) to zbiorcze określenie państw i rządów, które w latach 1939–1945 walczyły przeciwko krajom Osi w II wojnie światowej. Zwyciężyły państwa Osi; działania wojenne w Europie zakończyły się w maju 1945 r. (kapitulacja Niemiec), a ostateczne zakończenie wojny nastąpiło we wrześniu 1945 r. po kapitulanacji Japonii. Podczas wojny przywódcy alianccy używali określenia „United Nations”, a po zakończeniu konfliktu powstała Organizacja Narodów Zjednoczonych, zainicjowana m.in. przez prezydenta USA Franklina D. Roosevelta i innych przywódców, formalnie utworzona w 1945 roku. Najważniejszymi wielkimi mocarstwami alianckimi, często określanymi jako „Wielka Trójka”, były Zjednoczone Królestwo, Stany Zjednoczone i Związek Radziecki; do głównych sojuszników zaliczano także Francję (rząd Wolnych Francuzów i później Provisional Government) oraz Chiny, które od 1937 r. prowadziły wojnę z Japonią.

Skład aliancki — różnorodność statusów

Do grona sojuszników należały zarówno niezależne państwa, jak i kraje będące wówczas koloniami lub dominia (np. Indie – Brytyjskie Indie), a także rządy na uchodźstwie, które kontynuowały walkę po zajęciu ich terytoriów (np. Polska, Holandia, Belgia, Norwegia). Poniżej znajduje się lista państw wymienionych w źródłowym spisie:

Różne formy zaangażowania i wkład

Państwa alianckie wnosiły wkład na wiele sposobów: siły zbrojne na frontach lądowych, morskich i powietrznych (Europa, Afryka, Azja i Pacyfik), produkcja zbrojeniowa i zaopatrzenie, bazy strategiczne oraz wsparcie finansowe i transportowe (np. program Lend-Lease udzielony przez Stany Zjednoczone). Ruchy oporu w okupowanych krajach (np. w Polsce, Holandii, Francji, Grecji) prowadziły działania sabotażowe, łączność z rządami na uchodźstwie i wywiad. Kolonie i dominia brytyjskie (m.in. Australia, Nowa Zelandia, Kanada) dostarczały żołnierzy i surowce.

Zmiany stron i złożoność polityczna

W czasie wojny zdarzały się zmiany sojuszy i różne statusy państw. Włochy (które wcześniej były w Osi) po obaleniu Mussoliniego w 1943 r. podpisały zawieszenie broni i walczyły następnie po stronie Aliantów przeciwko Niemcom. Rumunia zmieniła stronę w sierpniu 1944 r., a Bułgaria w 1944 r. wypowiedziała wojnę Niemcom — oba kraje weszły w okres walk po stronie aliantów przeciw Niemcom. Finlandia prowadziła od 1941 r. tzw. Wojnę Kontynuacyjną przeciwko Związkowi Radzieckiemu u boku Niemiec, lecz po zawarciu rozejmu z ZSRR w 1944 r. jej sytuacja polityczna była skomplikowana i nie została ona jednoznacznie włączona do struktur alianckich tak jak pozostałe kraje.

Państwa o ograniczonym udziale lub późnych deklaracjach

Niektóre kraje formalnie wypowiedziały wojnę Państwom Osi, ale ich wkład wojskowy był symboliczny lub nastąpił dopiero pod koniec konfliktu. Wiele państw Ameryki Łacińskiej zadeklarowało wojnę w 1944–1945 r. (np. Argentyna i Chile formalnie wypowiedziały wojnę w marcu 1945 r.), co miało znaczenie głównie polityczne i dyplomatyczne podczas formowania powojennej organizacji międzynarodowej.

Konsekwencje

Zwycięstwo Aliantów doprowadziło do zasadniczych zmian politycznych i terytorialnych w Europie i Azji, powstania organizacji międzynarodowych mających zapobiegać przyszłym konfliktom (m.in. Organizacja Narodów Zjednoczonych), oraz do długotrwałego podziału świata na strefy wpływów, co zapoczątkowało okres zimnej wojny między głównymi mocarstwami.

Podsumowując: „Alianci” to nie jednorodna grupa identycznie zaangażowanych państw, lecz szeroki sojusz obejmujący potęgi militarne, rządy na uchodźstwie, kraje kolonialne i państwa deklarujące poparcie — wszyscy oni przyczynili się w różnym stopniu do zwycięstwa nad krajami Osi.