San Marino jest jednym z najmniejszych państw na świecie. Znajduje się w południowej Europie i jest całkowicie otoczone przez Włochy (nazywa się to enklawą, a takie są tylko Watykan, Lesotho i San Marino). Jego powierzchnia wynosi 61 km2, a stolica to miasto San Marino. Liczba mieszkańców wynosi około 33–34 tysiące osób (dane szacunkowe z ostatnich lat) — to jeden z najmniejszych pod względem populacji krajów w Europie.
Historia
San Marino uważa się za najstarszą istniejącą republikę na świecie. Według tradycji państwo zostało założone przez św. Marinusa 3 września A.D. 301, gdy uciekinier i kamieniarz z wyspy Rab schronił się na górze Titano i założył wspólnotę chrześcijańską. Z czasem wspólnota rozwinęła się w niezależne państwo. Jej najważniejsze przepisy prawne — tzw. Statuty — zostały spisane i przyjęte formalnie jako konstytucja 8 października 1600 roku.
W historii San Marino istotne były wydarzenia epoki napoleońskiej i kongresowej: kraj został uznany przez Francję Napoleona w 1797 roku, a następnie jego niepodległość potwierdzono na Kongresie Wiedeńskim w 1815 roku. Od XIX wieku, wraz z procesem zjednoczenia Włoch, San Marino pozostaje całkowicie otoczone przez Włochy, zachowując jednak własne instytucje i suwerenność.
Ustrój i polityka
San Marino ma system demokratyczny z unikatową formą kolegialnego głowy państwa: władzę wykonawczą pełni dwuosobowy organ — Kapitanowie Regenci — wybierani co 6 miesięcy przez parlament. Parlament, czyli Wielka i Generalna Rada (Consiglio Grande e Generale), jest organem ustawodawczym. System ten, oparty na długiej tradycji samorządności, czyni San Marino interesującym przykładem małego, lecz stabilnego państwa.
Gospodarka
Najważniejszym sektorem gospodarki jest turystyka — turyści przyjeżdżają tu ze względu na zabytkowe centrum, panoramę z Monte Titano, trzy średniowieczne wieże oraz muzealne i religijne atrakcje. Ważnym źródłem dochodów jest też sprzedaż znaczków pocztowych kolekcjonerom oraz działalność bankowa i finansowa. Inne gałęzie przemysłu obejmują drobną produkcję rzemieślniczą, wyroby ceramiczne, tekstylia i elektronikę. San Marino nie jest członkiem Unii Europejskiej, jednak używa euro. Kraj emituje własne monety euro z odrębnym awersiem oraz prowadzi odrębne polityki podatkowe i celne w porozumieniu z Włochami i UE.
Geografia i administracja
San Marino położone jest w północno-wschodniej części Półwyspu Apenińskiego, na zboczach Monte Titano (najwyższy punkt). Terytorium dzieli się administracyjnie na kilka jednostek zwanych „castelli” (zamkami/gminami). Historyczne centrum na zboczach Monte Titano wraz z trzema wieżami zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO (2008).
Kultura, język i religia
Mieszkańcy San Marino posługują się językiem włoskim. Dominującą religią jest rzymski katolicyzm, co widać w licznych kościołach i uroczystościach religijnych. Kraj obchodzi swoje święto narodowe 3 września — upamiętniające założenie wspólnoty przez św. Marinusa — oraz inne lokalne i religijne obrzędy. Bogata jest też tradycja heraldyczna, architektura obronna oraz zwyczaje związane z rzemiosłem i gastronomią.
Ciekawe fakty
- San Marino jest jednym z najbezpieczniejszych i najstabilniejszych państw Europy, z wysokim wskaźnikiem PKB per capita w porównaniu do regionu.
- Kraj emituje popularne wśród kolekcjonerów monety i znaczki pocztowe.
- System polityczny z dwiema głowami państwa wybieranymi co pół roku jest unikatowy w skali światowej.
- W San Marino funkcjonuje ruch turystyczny koncentrujący się na historii, panoramie i wydarzeniach kulturalnych.
San Marino łączy w sobie długą historię, dobrze zachowaną tradycję republikańską oraz współczesne relacje gospodarcze z sąsiednimi Włochami. Pomimo niewielkich rozmiarów pozostaje interesującym przykładem małego państwa o silnej tożsamości i specyficznym systemie politycznym.
