Norwegia jest krajem na północy Europy. Jest to zachodnia część Półwyspu Skandynawskiego. Ląd stały Norwegii jest otoczony od zachodu Morzem Północnym i Oceanem Atlantyckim, a od wschodu graniczy z Rosją, Finlandią i Szwecją. Południowe wybrzeże dotyka Oslofjordu, Skagerraku i Morza Północnego.

Norwegia ma długą i rozczłonkowaną linię brzegową pełną fiordów — głębokich, wąskich zatok wyrzeźbionych przez lodowiec — oraz górski łańcuch Skandynawów. Na północy kraju rozciąga się kraina arktyczna z tundrą i czystymi fiordami; na południu panuje klimat umiarkowany, jednak warunki pogodowe bardzo się różnią w zależności od regionu dzięki Prądowi Zatokowemu. Do terytorium Norwegii należą także archipelagi i wyspy na północy Atlantyku, m.in. Svalbard i Jan Mayen. Powierzchnia kraju wynosi około 385 000 km² (wliczając terytoria polarne).

Historia

Monarchia norweska odzyskała pełną niepodległość w 1905 roku, choć niepodległa deklaracja i konstytucja pochodzą z 1814 roku. W 1814 roku Norwegia ogłosiła własną konstytucję, którą do dziś obchodzi się 17 maja jako święto narodowe. Po 1814 roku Norwegia weszła jednak w unię personalną ze Szwecją, która trwała aż do pokojowego rozwiązania w 1905 roku. Od czasu uzyskania pełnej suwerenności Norwegia rozwijała instytucje państwowe i demokratyczne; w XX wieku stała się państwem opiekuńczym o wysokim poziomie życia, a po odkryciu złóż ropy i gazu na Morzu Północnym gospodarka kraju znacznie się umocniła.

Władza i ustrój

Norwegia jest monarchią konstytucyjną z systemem parlamentarnym. Głową państwa jest król — Harald V (od 1991 roku). W praktyce władza wykonawcza spoczywa w rękach rządu kierowanego przez premiera, który odpowiada przed parlamentem.

Parlament nosi nazwę Stortinget, a jego członkowie są wybierani przez naród co 4 lata. Norwegia ma system wielopartyjny; decyzje polityczne są często wynikiem koalicji. Wybory odbywają się na zasadzie powszechnego prawa wyborczego — prawa głosu od dawna nie są ograniczone ze względu na płeć ani status majątkowy (powszechne prawa wyborcze kobiet i mężczyzn wprowadzono już w pierwszej połowie XX wieku).

Ludność i miasta

Około 5,5 miliona ludzi mieszka w Norwegii. Stolica to miasto Oslo, które jest największym ośrodkiem administracyjnym, kulturalnym i gospodarczym kraju. Inne ważne miasta to Bergen, Trondheim, Stavanger i Tromsø. Ludność koncentruje się przede wszystkim na południowym i południowo-zachodnim wybrzeżu; duże obszary interioru i północy mają bardzo niskie zaludnienie.

Języki

Językiem narodowym jest norweski. Istnieją dwie oficjalne pisemne wersje języka norweskiego o nazwach Bokmål i Nynorsk. W praktyce obie formy są używane w administracji, szkole i mediach; preferencje regionalne i edukacyjne wpływają na to, która forma dominuje w danym miejscu.

Na północy Norwegii żyje rdzenna ludność Samów (dawniej w literaturze określanych jako „Lapończycy”). W Norwegii używa się kilku języków samiskich — główne z nich to północny (nordsamisk), lule i południowy. Około 90% osób posługujących się jednym z języków samiskich używa wariantu północnego. Języki samijskie mają status języków urzędowych w niektórych gminach i regionach, a państwo wspiera ich zachowanie i nauczanie.

Oprócz języków norweskich i samijskich w Norwegii obecne są także mniejszości językowe, np. język Kven (język potomków skandynawskich imigrantów z terenów Finlandii), które korzystają z pewnych form ochrony i wsparcia kulturowego.

Norwegia łączy bogate dziedzictwo naturalne — fiordy, góry i obszary arktyczne — z nowoczesnym systemem politycznym i wysokim poziomem życia. Kraj jest znany z dbałości o środowisko, rozwiniętej opieki społecznej i aktywnej roli w polityce międzynarodowej.