Neville Chamberlain — brytyjski premier i polityk (1937–1940)

Neville został odnoszącym sukcesy menedżerem w firmie produkcyjnej. W 1911 roku, gdy miał 42 lata, mieszkańcy Birmingham wybrali go do rady miejskiej. W radzie miał za zadanie planować ulepszenia w mieście, taką samą pracę, jaką wykonywał jego ojciec. Planował nowe domy dla biednych ludzi. W 1915 roku został Lordem Burmistrzem Birmingham, podobnie jak jego ojciec. Na tym stanowisku pracował nad ulepszeniem miasta, m.in. założył Birmingham Symphony Orchestra.

W 1929 roku konserwatyści przegrali wybory powszechne, a Ramsay MacDonald został nowym premierem z ramienia Partii Pracy. W tym czasie Partia Konserwatywna próbowała nałożyć cła (podatki) na import, aby wzmocnić handel w Imperium Brytyjskim. Inni ludzie, w tym Lord Beaverbrook, biznesmen, który był właścicielem wielu gazet, nie zgadzali się z tym, twierdząc, że handel powinien być wolny. Lord Beaverbrook założył nową partię, by walczyć z konserwatystami. Chamberlain walczył z partią Beaverbrooka w wyborach i wygrał. To uczyniło go bardzo popularnym w Partii Konserwatywnej.

Kryzys gospodarczy w 1931 roku doprowadził do kolejnych wyborów powszechnych. Po wyborach Chamberlain został kanclerzem skarbu państwa. Na tym stanowisku pracował nad anulowaniem długów z czasów wojny. W 1932 r. udało mu się wprowadzić system taryf celnych. Jego ojciec, Joseph Chamberlain spędził długi czas pracując na rzecz silniejszego Imperium Brytyjskiego, kiedy był ministrem spraw zagranicznych. On również ciężko pracował na rzecz systemu taryfowego, ponieważ wierzył, że uczyni to Imperium ekonomicznie niezależnym. Neville był zadowolony, że mógł spełnić życzenia swojego ojca.

Jednak nie wszyscy byli zadowoleni z wyścigu zbrojeń (rywalizacji z Niemcami o budowę większej armii). Pierwsza wojna światowa wciąż tkwiła w pamięci ludzi, a w kraju panowały nastroje pacyfistyczne. Chamberlain poradził premierowi Stanleyowi Baldwinowi, by w wyborach powszechnych w 1935 roku mówił o dozbrojeniu. Baldwin obawiał się, że ludzie nie zagłosują na niego, jeśli będzie mówił o wzmocnieniu armii, więc zamiast tego poruszył temat mieszkalnictwa i bezrobocia.

Chamberlain ciężko pracował przy powolnej gospodarce. Rząd kupił fabryki, które nie były używane, i wydał pieniądze, by uczynić je na nowo nowymi. Ten pomysł pomógł, gdy rozpoczęła się wojna, ponieważ Wielka Brytania miała najnowocześniejszy sprzęt. Kiedy w 1935 roku ogłosił (poinformował) swój budżet (plan dla gospodarki), Partia Pracy powiedziała, że chce wojny. Inni ludzie nadal twierdzili, że nie robi wystarczająco dużo, aby zbudować wojsko. W 1936 roku rząd ogłosił plany budowy Królewskiej Marynarki Wojennej.

W latach trzydziestych XX wieku irlandzkim Taoiseachem (podobnym do premiera) był Éamon de Valera. de Valera pracował nad stworzeniem nowej konstytucji (zbioru praw) dla Irlandii. Chciał uczynić Irlandię niezależną od Wielkiej Brytanii. Irlandia miała swój własny rząd, ale Wielka Brytania wciąż kontrolowała Irlandię Północną i posiadała w Irlandii porty morskie (zwane portami traktatowymi). de Valera chciał, aby ta kontrola ustała. Chamberlain chciał, aby Irlandia wsparła Wielką Brytanię w przypadku wybuchu wojny, ponieważ wiedział, że bez irlandzkiej pomocy obrona Oceanu Atlantyckiego będzie trudna. Chamberlain i jego sekretarz stanu, Malcolm MacDonald, zawarli umowę, na mocy której porty traktatowe miały zostać zwrócone Irlandii, ale mieli nadzieję, że brytyjskie okręty wojenne będą mogły z nich korzystać w czasie wojny.

Wielu konserwatystów, w tym Winston Churchill, (który zgodził się na porty traktatu w 1921 r.) nie zgadzało się z tym planem. To porozumienie, wraz z planem ograniczenia liczby Żydów przenoszących się do Palestyny (która w tym czasie była kontrolowana przez Wielką Brytanię) sprawiło, że Chamberlain stał się niepopularny wśród wielu ludzi.

We wrześniu 1938 r. poleciał do Monachium na rozmowy z Hitlerem. Wraz z premierem Francji Édouardem Daladierem i dyktatorem Włoch Benito Mussolinim zawarł porozumienie z Hitlerem. Pozwolono mu kontrolować Sudety, ale musiał się zgodzić, że nie będzie używał swojego wojska do rozwiązywania przyszłych sporów (nieporozumień). Kiedy Chamberlain wrócił do domu, wielu ludzi powiedziało, że wykonał wspaniałą pracę. Chamberlain był bardzo zadowolony i powiedział, że porozumienie oznacza "pokój dla naszych czasów".

Chamberlain utworzył nowy rząd, w skład którego wszedł Winston Churchill. Po inwazji Niemców na Norwegię w kwietniu 1940 roku, Brytyjczycy wysłali do walki z nimi siły morskie. Plan ten jednak nie powiódł się, a parlament nie popierał już Chamberlaina. 10 maja 1940 r. Chamberlain podał się do dymisji. Premierem został Churchill, ale Chamberlain pozostał w rządzie. Później w maju Niemcy zaproponowały warunki pokoju (chodziło o zaprzestanie walki). Większość rządu, w tym Chamberlain, chciała zgodzić się z Niemcami i zaprzestać walki. Churchill nie chciał zgodzić się z Niemcami. Rozmawiał z Chamberlainem i wkrótce Chamberlain zaczął zgadzać się z Churchillem. W rezultacie Wielka Brytania pozostała w wojnie.

Latem 1940 r. Chamberlain zachorował. W lipcu przeszedł operację żołądka w celu wyleczenia raka. Próbował wrócić do pracy, ale stał się zbyt słaby i musiał przejść na emeryturę. Zmarł 9 listopada 1940 r. na raka jelit. Miał 71 lat. Winston Churchill przemówił w parlamencie, by poinformować o śmierci Chamberlaina. Chwalił Chamberlaina jako dobrego, uczciwego człowieka.

Ludzie nie zgadzają się co do historii Chamberlaina. Niektórzy uważają, że jego działania były złe, ponieważ nie powstrzymał Hitlera. Inni twierdzą, że dał on Wielkiej Brytanii i Francji więcej czasu na przygotowanie się do wojny.

Biografie

• Dilks, David. Neville Chamberlain, tom 1: Pioneering and Reform, 1869-1929 Cambridge University Press, 1984.
• Dutton, David. Neville Chamberlain. Hodder Arnold, 2001
• Feiling, Keith. The Life of Neville Chamberlain. Macmillan & Co. Ltd., 1946.
• Gilbert, Martin. The Roots of Appeasement. New American Library, 1966.
• Self, Robert. Neville Chamberlain: A Biography. Ashgate, 2006
• Wheeler-Bennett, John Monachium: Prolog do tragedii, Nowy Jork: Duell, Sloan and Pearce, 1948.
• Oksfordzki słownik biografii narodowej