Rok 1930 — przegląd: wydarzenia, narodziny, zgony, filmy, Nagrody Nobla

Rok 1930 — skrót najważniejszych wydarzeń: polityka, narodziny i zgony sław, kinowe premiery oraz laureaci Nagrody Nobla. Przegląd roku krok po kroku.

Wydarzenia

Rok 1930 był okresem pogłębiającego się kryzysu gospodarczego (Wielki Kryzys gospodarczy), który miał dalekosiężne konsekwencje polityczne i społeczne na całym świecie. Poniżej wybrane, najważniejsze wydarzenia międzynarodowe i kilka odwołań do sytuacji w Polsce:

• Odkrycie planety Pluton – 18 lutego 1930 roku astronom Clyde W. Tombaugh odkrył Plutona, co przez wiele lat było traktowane jako odkrycie nowej planety Układu Słonecznego.
• Satyagraha – Marsz Solny Mahatmy Gandhiego – 12 marca 1930 rozpoczął się słynny marsz do Dandi (Salt March), będący akcją obywatelskiego nieposłuszeństwa przeciwko brytyjskiemu monopolu na sól w Indiach; ruch ten znacznie wzmocnił indyjską walkę o niepodległość.
• Smoot–Hawley Tariff Act (USA) – 17 czerwca 1930 r. w USA uchwalono ustawę cła ochronnego, która zaostrzyła międzynarodowe napięcia gospodarcze i przyczyniła się do pogłębienia światowego kryzysu ekonomicznego.
• I Mistrzostwa Świata FIFA – 13–30 lipca 1930 odbył się pierwszy turniej piłkarski o Mistrzostwo Świata w Urugwaju; gospodarze – Urugwaj – zwyciężyli w finale.
• Pierwsze Igrzyska Imperium Brytyjskiego – 16–23 sierpnia 1930 roku w Hamilton (Kanada) odbyła się pierwsza edycja imprezy, która z czasem przekształciła się w Igrzyska Wspólnoty Narodów (Commonwealth Games).
• Skutki Wielkiego Kryzysu – w wielu krajach narastały bezrobocie, bankructwa i napięcia polityczne; rządy szukały dróg ochrony rynku wewnętrznego i stabilizacji finansowej.
• Wydarzenia w Polsce – 1930 to rok narastających napięć politycznych; 16 listopada odbyły się wybory parlamentarne (tzw. wybory brzeskie), podczas których opozycja do rządzącej sanacji była represjonowana (aresztowania działaczy, ograniczenia swobód). Sytuacja gospodarcza kraju odbijała skutki światowego kryzysu.

Narodziny (wybrane postacie)

Poniżej lista wybranych osób urodzonych w 1930 roku, które wywarły znaczący wpływ na kulturę, naukę i politykę:

• Neil Armstrong (5 sierpnia 1930) – amerykański astronauta, pierwszy człowiek, który stanął na Księżycu (misja Apollo 11).
• Clint Eastwood (31 maja 1930) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, ikona kina amerykańskiego.
• Sean Connery (25 sierpnia 1930) – szkocki aktor, pierwszy filmowy odtwórca roli Jamesa Bonda w serii filmów o agencie 007.
• Jacques Derrida (15 lipca 1930) – francuski filozof, twórca dekonstrukcji, ważna postać w teorii literatury i filozofii XX wieku.
• Inne godne uwagi urodzenia – rok 1930 przyniósł także narodziny wielu innych postaci ze świata nauki, sztuki i polityki; lista podana powyżej ma charakter przykładowy.

Zgony (wybrane postacie)

Rok 1930 przyniósł odejście kilku ważnych postaci literatury, nauki i kultury:

• D. H. Lawrence (zm. 2 marca 1930) – angielski pisarz i poeta, autor m.in. "Lotu nad kukułczym gniazdem"? (uwaga: D. H. Lawrence to autor "Kochanka Lady Chatterley", "Synów i kochanków").
• Wladimir Majakowski (Vladimir Mayakovsky) (zm. 14 kwietnia 1930) – radziecki poeta awangardowy, jedna z czołowych postaci poezji futurystycznej i rewolucyjnej Rosji.
• Fridtjof Nansen (zm. 13 maja 1930) – norweski polarnik, badacz, dyplomata i laureat Pokojowej Nagrody Nobla (za działalność humanitarną po I wojnie światowej).
• Sir Arthur Conan Doyle (zm. 7 lipca 1930) – szkocki pisarz, twórca postaci detektywa Sherlocka Holmesa.

Filmy wydane (wybrane)

Rok 1930 to okres wczesnego kina dźwiękowego; poniżej kilka znaczących tytułów z tego roku:

• All Quiet on the Western Front (Na zachodzie bez zmian) (1930) – adaptacja powieści Ericha Marii Remarque'a, nagrodzona Academy Award za najlepszy film; mocny film antywojenny.
• Der blaue Engel (Błękitny anioł) (1930) – niemiecki film w reżyserii Josefa von Sternberga, znany z roli Marleny Dietrich.
• Hell's Angels (1930) – epicki film wojenny reżyserii Howarda Hughesa, słynący z kosztownych zdjęć lotniczych.
• Morocco (1930) – dramat romantyczny z Marleną Dietrich i Garym Cooperem, ważny przedstawiciel kina lat 30.
• Murder! (1930) – film Alfreda Hitchcocka z wczesnego okresu jego twórczości.
• Anna Christie (1930) – adaptacja sztuki z udziałem Grety Garbo (jej pierwszy film dźwiękowy w języku angielskim).

Nagrody Nobla (1930)

Poniżej laureaci Nagród Nobla ogłoszonych w 1930 roku wraz z krótkim uzasadnieniem:

• Fizyka: C. V. Raman (Chandrasekhara Venkata Raman) – za badania nad rozproszeniem światła i odkrycie zjawiska znanego jako efekt Raman.
• Chemia: Hans Fischer – za badania nad strukturą hemu i barwnikami związanymi z hemem.
• Fizjologia lub medycyna: Karl Landsteiner – za odkrycie grup krwi u ludzi i ustalenie ich znaczenia dla transfuzji krwi.
• Literatura: Sinclair Lewis – amerykański pisarz, wyróżniony za realistyczne i krytyczne przedstawienie amerykańskiego społeczeństwa.
• Pokój: Nathan Söderblom – szwedzki arcybiskup, uhonorowany za wysiłki na rzecz pojednania i ekumenizmu międzywyznaniowego.

Powyższe zestawienia mają charakter przeglądowy — opisują najważniejsze, powszechnie rozpoznawane wydarzenia, urodzenia, zgony, filmy i laureatów Nagrody Nobla z roku 1930. W razie potrzeby mogę rozszerzyć poszczególne sekcje o wydarzenia lokalne, pełne listy urodzeń i zgonów, daty premii filmowych, szczegółowe biografie lub odnośniki źródłowe.

Szukaj według litery