Polityka Niemiec opiera się na federalnej parlamentarnej republice demokratycznej. Rząd jest wybierany przez naród w wyborach, w których każdy ma równy głos. Konstytucja nazywa się Grundgesetz. Oprócz tego, że określa ona prawa narodu, opisuje zadania prezydenta, rządu, Bundestagu, Bundesratu i sądów. Grundgesetz weszło w życie 23 maja 1949 r. jako podstawowe prawo państwowe Republiki Federalnej Niemiec i po zjednoczeniu Niemiec w 1990 r. stało się konstytucją całego kraju. Chroni podstawowe prawa (m.in. godność człowieka, wolność słowa, wolność wyznania) i zawiera tzw. klauzulę wieczystą (Ewigkeitsklausel), która ogranicza możliwość zmiany zasad konstytucyjnych dotyczących podstawowych praw i kształtu ustroju.
Prezydent jest głową państwa. Jego rola ma głównie charakter reprezentacyjny i ceremonialny — nadaje odznaczenia, podpisuje ustawy, powołuje i odwołuje kanclerza oraz ministrów na wniosek kanclerza czy Bundestagu, reprezentuje państwo na zewnątrz. Kanclerz federalny jest szefem rządu i większościowego ugrupowania władzy ustawodawczej (organu ustawodawczego), zwanego Bundestagiem. Kanclerza wybiera Bundestag na wniosek prezydenta; posiada on tzw. kompetencję wytycznych politycznych (Richtlinienkompetenz) i kieruje pracą rządu. Władza wykonawcza sprawowana jest przez rząd. Uprawnienia do stanowienia prawa federalnego przysługują rządowi i obu częściom parlamentu - Bundestagowi i Bundesratowi. W praktyce większość ustaw przygotowywana jest przez rząd jako inicjatywa ustawodawcza, a następnie procedowana przez Bundestag i, jeśli wymaga tego tryb, przez Bundesrat. Ministrowie rządu są posłami do parlamentu i potrzebują wsparcia parlamentarnego, aby utrzymać się przy władzy. Istotnym mechanizmem stabilizującym rząd jest tzw. konstruktywne wotum nieufności (konstruktives Misstrauensvotum): Bundestag może odwołać kanclerza tylko poprzez jednoczesne wybór jego następcy.
System wyborczy i parlament: Bundestag wybierany jest w wyborach powszechnych na zwykle czteroletnią kadencję. System wyborczy łączy elementy większościowe i proporcjonalne (tzw. mixed-member proportional): wyborcy oddają dwa głosy — jeden na kandydata w okręgu jednomandatowym, drugi na listę partyjną. Istnieje próg wyborczy 5% głosów krajowych (lub zdobycie trzech mandatów w okręgach), który ma zapobiegać fragmentaryzacji sceny politycznej. Wielkość Bundestagu może się zmieniać z powodu mandatów ponadkwotowych (Überhang- und Ausgleichsmandate). Bundestag uchwala ustawy federalne, kontroluje rząd oraz ma uprawnienia budżetowe.
W latach 1949-1990 głównymi partiami politycznymi były Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD) i Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU), z jej "partią siostrzaną", Unia Chrześcijańsko-Społeczna Bawarii (CSU). Po zjednoczeniu Niemiec Partia Zielonych i Sojusz '90 (Bündnis 90/Die Grünen) zyskały na znaczeniu i były w rządzie w latach 1999-2005. Innymi ważnymi partiami politycznymi po zjednoczeniu Niemiec były PDS (Partia Socjalistyczno-Demokratyczna), która opierała się na Socjalistycznej Partii Niemiec Wschodnich. Połączyła się ona z Partią Lewicy (Die Linkspartei) Niemiec Zachodnich. W 2007 roku Die Linke i WASG połączyły się pod kierownictwem Oskara Lafontaine'a. Współczesna scena partyjna obejmuje także liberalną FDP oraz ugrupowania o profilu narodowo-konserwatywnym i prawicowym, zaś układ sił zmienia się w zależności od wyników wyborów i koalicji. Rządy w Niemczech zazwyczaj tworzone są przez koalicje kilku partii.
Ponieważ Niemcy są krajem związkowym, duża część pracy rządu wykonywana jest przez 16 krajów związkowych (landów). Władza jest dzielona między rząd krajowy (lub federalny) a rządy krajów związkowych. Rząd krajowy nie może zlikwidować rządów państwowych. Landy posiadają własne konstytucje, parlamenty i rządy (premierów landów) oraz kompetencje w wielu obszarach policyjnych, edukacyjnych, kultury, administracji lokalnej i częściowo w gospodarce. System niemiecki cechuje się współpracą między poziomami — tzw. federalizmem kooperacyjnym — oraz mechanizmami finansowego wyrównywania między landami (Länderfinanzausgleich). Reprezentacją landów w ustawodawstwie federalnym jest Bundesrat, którego członkami są przedstawiciele rządów landowych; w wielu przypadkach ustawy federalne wymagają zgody Bundesratu (Zustimmungsgesetze).
Sądownictwo i kontrola konstytucyjna: niezależność sądów jest zagwarantowana przez Grundgesetz. Najważniejszym organem ochrony konstytucji jest Federalny Trybunał Konstytucyjny (Bundesverfassungsgericht), który rozpatruje skargi konstytucyjne, spory kompetencyjne między organami państwowymi oraz kontroluje zgodność ustaw z konstytucją. Skład i wybór sędziów tego trybunału odbywa się z udziałem Bundestagu i Bundesratu. Oprócz tego działają federalne sądy najwyższe w różnych dziedzinach prawa: m.in. Bundesgerichtshof (sąd karny i cywilny), Bundesverwaltungsgericht (administracyjny), Bundesfinanzhof (fiskalny), Bundessozialgericht (socjalny) i Bundesarbeitsgericht (pracy).
Relacje międzynarodowe i administracja: polityka zagraniczna i obronna są prowadzone na szczeblu federalnym, z silnym udziałem rządu federalnego i kanclerza, zaś prezydent reprezentuje kraj w uroczystościach państwowych i wizytach zagranicznych. Administracja publiczna funkcjonuje na wielu poziomach — federalnym, landowym i lokalnym — co wpływa na realizację polityk publicznych i usług dla obywateli.
W praktyce ustrój Niemiec łączy zasadę podziału władz i pluralizm partyjny z silnym elementem federalizmu i kulturą kompromisu parlamentarnego. Mechanizmy konstytucyjne — w tym ochrona podstawowych praw, kontrola konstytucyjna i konstruktywne rozwiązania kryzysów rządowych — mają na celu zachowanie stabilności demokratycznej i praworządności.
