Bundesgerichtshof (Federalny Trybunał Sprawiedliwości) (BGH) jest najwyższym sądem niemieckim w zakresie prawa cywilnego i karnego. Jest jednym z sześciu sądów najwyższych w Niemczech.
- Bundesverfassungsgericht (Federalny Trybunał Konstytucyjny),
- Bundesarbeitsgericht (Federalny Sąd Pracy),
- Bundesfinanzhof (Federalny Sąd Finansowy),
- Bundessozialgericht (Federalny Sąd Społeczny) oraz
- Bundesverwaltungsgericht (Federalny Sąd Administracyjny)
to inne sądy najwyższe. Rozpatrują one tylko sprawy dotyczące ich dziedzin prawa. Od żadnego z sądów najwyższych nie ma odwołania, chyba że naruszone zostaną czyjeś prawa człowieka, o czym decyduje Bundesverfassungsgericht - Federalny Trybunał Konstytucyjny.
Rola i kompetencje BGH
Bundesgerichtshof jest sądem kasacyjnym dla spraw cywilnych i karnych. Jego główne zadania to:
- kontrola prawidłowości stosowania prawa przez sądy niższej instancji – BGH bada przede wszystkim zagadnienia prawne, a nie ponownie ustalony stan faktyczny,
- jednolite wykładanie przepisów prawa federalnego i kształtowanie orzecznictwa zapewniającego spójność interpretacji prawa w całych Niemczech,
- rozpatrywanie skarg kasacyjnych (niem. Revision) oraz innych środków odwoławczych przewidzianych przez prawo procesowe w zakresie prawa cywilnego i karnego.
Organizacja i skład
BGH jest podzielony na senaty (Senate) – senaty cywilne i karne. Każdy senat to zespół sędziów orzekających wspólnie w składzie przewidzianym przez prawo (zwykle kilka osób). Orzeczenia zapadają większością głosów; ważne sprawy rozpatrywane są przez poszerzone składy senatów.
Sędziów powołuje Prezydent Republiki Federalnej Niemiec, zwykle na wniosek odpowiednich organów państwowych. Kandydaci muszą spełniać ustawowe wymagania kwalifikacyjne do orzekania na najwyższym szczeblu.
Znaczenie praktyczne
Orzeczenia BGH mają duże znaczenie dla praktyki prawniczej w Niemczech — wyjaśniają trudne zagadnienia prawne i często wskazują linię orzeczniczą, którą podążają sądy niższych instancji. Wyroki publikowane są w oficjalnych zbiorach orzeczeń i komentarzach prawniczych, co ułatwia dostęp do precedensów. W praktyce skarga do BGH ma sens przede wszystkim wtedy, gdy w sprawie pojawia się istotne zagadnienie prawne, mogące mieć wpływ na jednolite stosowanie prawa.
Siedziba i dostęp
BGH ma swoją siedzibę w Niemczech i działa zgodnie z przepisami prawa federalnego. Prace są prowadzone w języku niemieckim; dostęp do orzeczeń i streszczeń wyroków jest powszechnie możliwy przez publikacje prawnicze oraz strony internetowe instytucji. W związku z tym, pomimo braku dalszych odwołań od orzeczeń BGH w sprawach materialnoprawnych, możliwe jest wniesienie skargi konstytucyjnej do Bundesverfassungsgericht w przypadku naruszenia praw podstawowych.
BGH pełni zatem rolę centralnego organu zapewniającego jednolite stosowanie prawa cywilnego i karnego w Niemczech oraz stabilność i przewidywalność systemu prawnego.
