Anton Bruckner — austriacki kompozytor późnoromantyczny (1824–1896)
Anton Bruckner — austriacki kompozytor późnoromantyczny, twórca dziewięciu monumentalnych symfonii, wybitny organista i pedagog; muzyka pełna potęgi i duchowości.
Anton Bruckner (ur. 4 września 1824 r. w Ansfelden, Austria; zm. 11 października 1896 r. w Wiedniu) był austriackim kompozytorem. Zasłynął przede wszystkim z dziewięciu symfonii. Wszystkie są bardzo długie i napisane w stylu późnoromantycznym na wielką orkiestrę. Był także organistą i nauczycielem.
Życie i kariera
Anton Bruckner pochodził z prostego środowiska wiejskiego i, podobnie jak wielu kompozytorów swoich czasów, łączył pracę muzyczną z obowiązkami kościelnymi. W młodości kształcił się jako organista i nauczyciel, a przez większą część życia był związany z muzyką sakralną. Jego życie prywatne cechowała głęboka pobożność oraz skromny tryb bycia; jednocześnie Bruckner rozwijał karierę kompozytorską, zyskując stopniowo uznanie poza lokalnym środowiskiem.
Styl muzyczny i cechy twórczości
- Wielka skala i architektonika — symfonie Brucknera cechują się rozbudowaną formą, długim czasem trwania i monumentalną konstrukcją.
- Polifonia i kontrapunkt — w kompozycjach widoczny jest wpływ tradycji kontrapunktu; Bruckner często stosował skomplikowane faktury głosowe.
- Bogata instrumentacja — szczególnie charakterystyczne są potężne partie dęte blaszanych oraz chóralne, niemal liturgiczne fragmenty.
- Rozwój tematyczny i dynamika — utwory rozwijają się stopniowo, często prowadząc do wielkich kulminacji i długich crescendo.
- Łączność sakralna — jego stylistyka ma często doświadczenie religijne i medytacyjne; podobne nastroje znajdujemy w jego mszałach, Te Deum i dziełach organowych.
Najważniejsze dzieła
Najbardziej znanymi dziełami są jego dziewięć symfonii. Wśród nich warto wymienić:
- Symfonia nr 4, „Romantyczna” — jedna z najpopularniejszych, pełna kolorów i obrazowych epizodów.
- Symfonia nr 7 — często uznawana za punkt zwrotny w twórczości Brucknera; dzieło o wielkiej ekspresji i dojrzałej formie.
- Symfonia nr 8 — monumentalna i wymagająca, uważana za jedno z największych osiągnięć późnoromantycznej symfoniki.
- Symfonia nr 9 — niedokończona (pozostały trzy ukończone ruchy) i traktowana jako swoisty testament artysty.
Poza symfoniami, Bruckner pozostawił dzieła sakralne (msze, Te Deum), bogaty dorobek organowy oraz utwory kameralne i pieśni.
Recepcja, krytyka i edycje
Poglądy krytyków na twórczość Brucknera bywały skrajnie różne: jedni podziwiali jego geniusz i monumentalizm, inni zarzucali mu brak dyscypliny formalnej. W XIX wieku twórczość Brucknera znalazła się w centrum sporów między zwolennikami różnych estetyk muzycznych. W XX wieku, wraz z rozwojem muzykologii i nagrań, jego pozycja w repertuarze orkiestrowym uległa umocnieniu.
Warto zwrócić uwagę, że wiele symfonii Brucknera istnieje w kilku wersjach i poprawkach — sam kompozytor często dokonywał rewizji, a późniejsze edycje uzupełniały lub zmieniały brzmienie utworów. Współczesne, krytyczne wydania starają się przywrócić pierwotne intencje autora i ułatwić wykonawcom wybór wersji.
Wpływ i spuścizna
Twórczość Brucknera wywarła duży wpływ na rozwój muzyki orkiestrowej, zwłaszcza w zakresie traktowania wielkiej formy symfonicznej, instrumentacji i harmonii. Jego symfonie znajdują się dziś w repertuarze czołowych orkiestr świata i są regularnie nagrywane. Brucknera pamięta się także jako wielkiego organistę i pedagoga; muzea, festiwale i koncerty dedykowane jego muzyce przypominają o trwałym znaczeniu jego twórczości.
Gdzie słuchać i jak zacząć
Dla osób zaczynających przygodę z Brucknerem dobrym punktem wyjścia są:
- Symfonia nr 7 — emocjonalnie dostępna i często wykonywana;
- Symfonia nr 4 („Romantyczna”) — przystępna dzięki barwnym, obrazowym fragmentom;
- Wybrane dzieła sakralne i organowe — ukazujące religijne i intymne oblicze kompozytora.
Anton Bruckner pozostaje jednym z najważniejszych twórców późnoromantycznej muzyki symfonicznej — jego dzieła zachwycają rozmachem, duchową głębią i charakterystycznym, monumentalnym językiem muzycznym.
Życie
Ojciec Brucknera był organistą i nauczycielem w małej wiosce w Austrii. Już w wieku czterech lat Bruckner przejawiał talent muzyczny. Grał melodie hymnów na małych skrzypcach, a następnie znajdował akordy do nich na rodzinnym szpinecie. Gdy miał dziesięć lat, grywał czasem na wiejskich organach podczas nabożeństw. Po śmierci ojca w 1837 r. został chórzystą w szkole klasztornej św. Floriana, gdzie w 1848 r. został organistą kościoła opactwa. W tym czasie zaczął komponować i napisał Requiem d-moll. Lubił muzykę Schuberta i Mendelssohna i to oni wpłynęli na jego sposób komponowania.
Chociaż był szczęśliwy w St. Florian, jego przyjaciele powiedzieli mu, że powinien poszukać lepszej pracy. Namówili go do ubiegania się o posadę organisty w katedrze w Linzu, którą bez problemu otrzymał. W międzyczasie próbował dowiedzieć się więcej o harmonii i uczęszczał na kurs do znanego nauczyciela Simona Sechtera. Następnie wziął udział w kursie orkiestracji u Otto Kitzlera. Bardzo zainteresował się muzyką kompozytorów romantycznych, takich jak Liszt, Berlioz, a zwłaszcza Wagner. W 1864 roku napisał Mszę d-moll na chór i orkiestrę, w której wyraźnie widać wpływ Wagnera. W 1866 roku ukończył pierwszą z dziewięciu swoich symfonii. Napisał też kilka bardzo pięknych motetów, które należą do najlepszych utworów XIX wieku napisanych dla kościoła rzymskokatolickiego.
W 1866 r. po załamaniu nerwowym spędził trzy miesiące w sanatorium. W późniejszych latach często cierpiał na depresję.
W 1868 roku został profesorem Konserwatorium Wiedeńskiego, gdzie uczył harmonii i kontrapunktu. Była to znakomita praca. Ostatnie 25 lat życia spędził na nauczaniu i komponowaniu swoich symfonii. Podróżował i dawał recitale organowe w Notre Dame w Paryżu oraz w Royal Albert Hall i Crystal Palace w Londynie.
Jego muzyka była bardzo nowoczesna jak na swoje czasy i niektórym ludziom, w tym słynnemu krytykowi muzycznemu Eduardowi Hanslickowi, nie podobała się. Hanslick powiedział, że Bruckner komponował jak Wagner, ale chociaż Bruckner uczył się od Wagnera, nie kopiował go po prostu. W muzyce Brucknera widać jego własną, silną osobowość. Hanslick, który wolał symfonie Brahmsa, wyrządził Brucknerowi wiele krzywdy, pisząc złe recenzje jego muzyki. Był on dziekanem Wydziału Muzyki na uniwersytecie w Wiedniu i nie chciał, aby Bruckner został mianowany wykładowcą na tej uczelni. Bruckner otrzymał jednak tę posadę w 1875 roku. Stawał się coraz bardziej sławny, zwłaszcza po tym, jak wielki dyrygent Arthur Nikisch poprowadził pierwsze wykonanie VII Symfonii w lipskim Gewandhausie w 1884 roku. Otrzymał wiele odznaczeń. W chwili śmierci nie ukończył jeszcze IX Symfonii. Został pochowany w St Florian.
Osobowość
Bruckner zawsze pozostawał prostym człowiekiem, który ubierał się i zachowywał jak ktoś z małej wioski. Nigdy nie czuł się zbyt pewny siebie i zawsze pytał innych ludzi, czy jest wystarczająco dobry do swojej pracy. Nigdy się nie ożenił ani nie był z nikim w stałym związku, choć zakochał się w kilku młodych kobietach.
Muzyka i osiągnięcia
Symfonie Brucknera wykazują wspaniałą zdolność do powolnego rozwijania pomysłów w długim okresie czasu. Niektóre z powolnych części trwają około 30 minut. Jego muzyka narasta etapami do wielkich kulminacji w sposób podobny do muzyki organowej. Jego scherza (części trzecie) to melodyjne ruchy taneczne, które często brzmią jak wiejskie tańce. Jego muzyka pokazuje wielkie umiejętności harmoniczne i polifoniczne. Bruckner często dokonywał korekt (zmian) w swojej muzyce. Stanowi to często problem dla dzisiejszych dyrygentów, którzy muszą zdecydować, którą wersję użyć. Wielu muzyków uważa, że często pierwsze wersje Brucknera były najlepsze. Zmiany były często cięciami, aby skrócić symfonię, aby orkiestry chętniej ją grały, ale cięcia te psują płynność muzyki. Dziś Brucknera uznajemy za jednego z największych twórców symfonii, a także za wielkiego kompozytora muzyki chóralnej.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim jest Anton Bruckner?
O: Anton Bruckner to austriacki kompozytor, organista i nauczyciel.
P: Z czego słynie Anton Bruckner?
O: Anton Bruckner jest szczególnie znany ze swoich dziewięciu symfonii.
P: Jak opisałby Pan symfonie Antona Brucknera?
O: Symfonie Antona Brucknera są bardzo długie i napisane w stylu późnego romantyzmu na dużą orkiestrę.
P: Jakie inne role pełnił Anton Bruckner oprócz bycia kompozytorem?
O: Anton Bruckner był także organistą i nauczycielem.
P: Kiedy i gdzie urodził się Anton Bruckner?
O: Anton Bruckner urodził się w Ansfelden w Austrii 4 września 1824 roku.
P: Kiedy i gdzie zmarł Anton Bruckner?
O: Anton Bruckner zmarł w Wiedniu 11 października 1896 roku.
P: Ile symfonii napisał Anton Bruckner?
O: Anton Bruckner napisał dziewięć symfonii.
Przeszukaj encyklopedię