1955 — rok w historii: wydarzenia, kultura, filmy i muzyka

Wydarzenia

• Powstanie Układu Warszawskiego – 14 maja 1955 roku podpisano Traktat o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy, tworząc formalny sojusz obronny państw bloku wschodniego, w odpowiedzi na przyjęcie Republiki Federalnej Niemiec do NATO.
• Wejście RFN do NATO – w maju 1955 RFN została przyjęta do NATO, co znacząco zmieniło układ sił w Europie po II wojnie światowej.
• Konferencja Azji i Afryki w Bandung – od 18 do 24 kwietnia 1955 odbyła się w Indonezji ważna konferencja krajów azjatyckich i afrykańskich, która zapoczątkowała współpracę tzw. ruchu niezaangażowanych.
• Ogłoszenie skuteczności szczepionki przeciw poliomyelitis – w kwietniu 1955 roku ogłoszono, że opracowana przez Jonasa Salka szczepionka przeciw polio jest bezpieczna i skuteczna, co otworzyło drogę do masowych programów szczepień.
• Odejście Winstona Churchilla ze stanowiska premiera Wielkiej Brytanii – w kwietniu 1955 Churchill podał się do dymisji; jego następcą został Anthony Eden.
• Otwarcie Disneylandu – 17 lipca 1955 w Anaheim (Kalifornia) otwarto pierwszy park rozrywki Disneyland, który szybko stał się symbolem amerykańskiej kultury popularnej.
• Ruch praw obywatelskich w USA – incydent z Rosą Parks – 1 grudnia 1955 Rosa Parks odmówiła ustąpienia miejsca w autobusie w Montgomery (Alabama); 5 grudnia rozpoczął się trwający ponad rok bojkott komunikacji miejskiej, który stał się jednym z kluczowych wydarzeń amerykańskiego ruchu na rzecz praw obywatelskich.
• Muzyka i przemysł rozrywkowy – 1955 to rok rosnącej popularności rock and rolla; artyści tacy jak Elvis Presley umacniają swoją pozycję wejściem do głównego nurtu muzycznego (m.in. podpisanie kontraktu z większą wytwórnią pod koniec roku).

Narodziny

• 6 stycznia – Rowan Atkinson, brytyjski aktor i komik (Mr. Bean).
• 24 lutego – Steve Jobs, amerykański przedsiębiorca i współzałożyciel Apple Inc.
• 19 marca – Bruce Willis, amerykański aktor filmowy.
• 28 października – Bill Gates, amerykański przedsiębiorca i współzałożyciel Microsoft.
• 13 listopada – Whoopi Goldberg, amerykańska aktorka, komiczka i osobowość telewizyjna.

Zgony

• 18 kwietnia – Albert Einstein, niemiecko‑amerykański fizyk teoretyczny, twórca teorii względności.
• 30 września – James Dean, amerykański aktor, ikona młodzieżowej kultury i kina, zginął w wypadku samochodowym.

Telewizja

• Rozwój telewizji masowej – połowa lat 50. to okres szybkiego wzrostu znaczenia telewizji jako medium; programy rozrywkowe, seriale i transmisje sportowe zyskiwały coraz większą widownię.
• Premiery i nowe kanały – w 1955 pojawiły się nowe programy rozrywkowe i telewizyjne formaty oraz w Wielkiej Brytanii rozpoczęła nadawanie komercyjna sieć ITV, co odmieniło brytyjski rynek telewizyjny.
• Popularne formaty – debiutowały programy rozrywkowe i konkursy, które przyciągały dużą publiczność i zapoczątkowały modę na widowiska telewizyjne.

Wydane filmy

Poniżej wybrane ważniejsze tytuły kinowe z 1955 roku:

• Rebel Without a Cause (reż. Nicholas Ray) – film z Jamesem Deanem, stał się symbolem młodzieńczego buntu.
• East of Eden (reż. Elia Kazan) – kolejna znacząca rola Jamesa Deana, adaptacja powieści Johna Steinbecka.
• The Night of the Hunter (reż. Charles Laughton) – mroczny thriller, dziś uważany za klasykę kina.
• Marty (reż. Delbert Mann) – skromny dramat społeczny, który zdobył Oscara dla najlepszego filmu.
• The Seven Year Itch (reż. Billy Wilder) – komedia z Marilyn Monroe, zapamiętana m.in. dzięki słynnej scenie na kratce kanału wentylacyjnego.
• Lady and the Tramp (Walt Disney) – jedyny pełnometrażowy animowany film Disneya wydany w 1955 roku.
• To Catch a Thief (reż. Alfred Hitchcock) – elegancki thriller z Carym Grantem i Grace Kelly.
• Les Diaboliques (reż. Henri‑Georges Clouzot) – francuski thriller psychologiczny, uznany za jeden z najlepszych w swoim gatunku.

Hit Songs (wybrane utwory, które odniosły sukces w 1955)

• "Rock Around the Clock" – Bill Haley & His Comets (utwór zyskał ogromną popularność i stał się hymnem narodzin rock and rolla w masowej kulturze).
• "Maybellene" – Chuck Berry (ważny krok w rozwoju rock and rolla i gitarowej ekspresji).
• "Tutti Frutti" – Little Richard (energiczny utwór, który wpłynął na późniejszych wykonawców rocka i rhythm and bluesa).
• "Ain't That a Shame" – Fats Domino (hit R&B, który przekroczył granice gatunkowe).
• "Love Is a Many‑Splendored Thing" – The Four Aces (piosenka związana z filmem o tym samym tytule, duży przebój 1955 roku).

Nowe książki

• Lolita – Vladimir Nabokov (1955). Powieść wzbudziła ogromne kontrowersje ze względu na tematykę, jednocześnie zyskując uznanie krytyków za literacką sprawność autora.
• The Quiet American – Graham Greene (1955). Polityczny i moralny dramat osadzony w kontekście wojny w Indochinach, poruszający kwestie ingerencji i odpowiedzialności.

Rok 1955 był w wielu aspektach rokiem przełomowym: z jednej strony nasilały się napięcia zimnowojenne, z drugiej pojawiały się nowe ruchy polityczne i kulturowe, które wpłynęły na kształt świata w kolejnych dekadach. W kulturze popularnej 1955 to początek masowej ekspansji rock and rolla, rozkwit kinematografii oraz ważne premiery literackie, które do dziś pozostają w kanonie światowej kultury.