Lahore — drugie co do wielkości miasto Pakistanu, stolica Pendżabu
Lahore — drugie co do wielkości miasto Pakistanu i stolica Pendżabu: „Miasto Ogrodów” z bogatą kulturą, zabytkami, Lollywood i tętniącymi życiem targami.
Lahore (urdu: لاہور) jest drugim co do wielkości miastem w Pakistanie i pełni funkcję stolicy prowincji Pendżab. Znane jest także jako „Miasto Ogrodów” ze względu na liczne parki, historyczne ogrody i rozległe zielone przestrzenie. Lahore to ważne centrum kulturalne, edukacyjne i gospodarcze kraju, z bogatą historią sięgającą wieków i żywą atmosferą miejską. Główny przemysł filmowy Pakistanu w języku urdu - Lollywood - ma tu swoją siedzibę w "kulturalnym sercu Pakistanu". Jest to 60 km (35 mil) na zachód od Amritsar w Indiach. Ma półsuchy klimat (BSh w klasyfikacji klimatycznej Koeppen), z gorącymi latami, łagodnymi zimami i porą monsunu przynoszącą większość rocznych opadów.
Krótka historia
Lahore ma wielowarstwową historię — od starożytnych osad po okresy panowania muzułmańskich dynastii, imperium Mogołów, rządy sikhów i brytyjską epokę kolonialną. W mieście rozwijała się administracja, handel i kultura, co zaowocowało powstaniem licznych zabytków architektury muzułmańskiej i pałacowej. Po podziale Indii w 1947 roku Lahore stał się jednym z najważniejszych miast nowo powstałego Pakistanu.
Zabytki i kultura
Lahore słynie z wielu zabytków i instytucji kulturalnych. Do najważniejszych należą:
- Fort Lahore (Shahi Qila) — monumentalna twierdza z czasów Mogołów, zawierająca bogato zdobione pałace i sale.
- Meczet Badshahi — jeden z największych meczetów mogolskich na świecie, o imponującej architekturze i kopułach.
- Shalimar Gardens — rozległe ogrody z epoki mogolskiej, wpisane wraz z Fortece Lahore na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
- Minar-e-Pakistan — wieża upamiętniająca miejsce, gdzie w 1940 roku ogłoszono Rezolucję Pakistańską.
- Bazary i ulice handlowe, np. słynny targ Anarkali oraz ulica jedzenia (Food Street) przy starym mieście.
W Lahore działają teatry, galerie i muzea (m.in. Muzeum Lahauru, Punjab University Museum), a życie kulturalne obejmuje festiwale, wystawy i wydarzenia muzyczne. Miasto jest też ważnym ośrodkiem literatury i sztuki pakistańskiej.
Gospodarka i edukacja
Gospodarka Lahauru opiera się na przemyśle tekstylnym, produkcji odzieży, przemyśle spożywczym, usługach finansowych, a także na sektorze medialnym i rozrywce. W mieście rozwijają się firmy technologiczne i startupy. Lahore jest siedzibą wielu znanych uczelni, m.in. University of the Punjab, Government College University, King Edward Medical University oraz prywatnych uczelni jak LUMS (Lahore University of Management Sciences), co czyni go ważnym centrum edukacyjnym.
Transport i komunikacja
Miasto jest ważnym węzłem komunikacyjnym — posiada międzynarodowe lotnisko Allama Iqbal International Airport, rozbudowaną sieć kolejową oraz systemy transportu miejskiego, takie jak metro autobusowe oraz linia metra (Orange Line). Bliskość granicy z Indiami, zwłaszcza przejścia przy Wagah, sprawia, że Lahore jest także miejscem ruchu transgranicznego oraz wymiany kulturalnej z regionem Amritsar.
Ludność, język i religia
Lahore zamieszkuje kilka milionów mieszkańców — miasto i jego aglomeracja tworzą jedną z największych metropolii Pakistanu. Głównymi językami używanymi na co dzień są pendżabski i urdu; w przestrzeni publicznej i administracji dominuje urdu i angielski. Społeczność miasta jest w przeważającej mierze muzułmańska, z mniejszościami wyznaniowymi i etnicznymi.
Klimat
Miasto ma klimat BSh (półsuchy). Lata są bardzo gorące (często powyżej 40°C), z krótkim okresem monsunu w miesiącach letnich przynoszącym większość rocznych opadów. Zimy są stosunkowo łagodne, choć nocami temperatury mogą się obniżać. Wahania temperatur i okresowe zanieczyszczenie powietrza to istotne wyzwania środowiskowe.
Turystyka i życie codzienne
Lahore przyciąga turystów zabytkami, kuchnią (słynna kuchnia lahorska, food streets, lokalne specjały), tętniącymi życiem bazarami oraz wydarzeniami kulturalnymi. Popularne miejsca to historyczne centrum, restauracje serwujące tradycyjne potrawy, targi rzemieślnicze i nowoczesne centra handlowe. Miasto znane jest z gościnności i bogatego dziedzictwa kulinarnego.
Wyzwania, przed którymi stoi Lahore, to szybka urbanizacja, potrzeba modernizacji infrastruktury, kontrola zanieczyszczeń i zapewnienie zrównoważonego rozwoju przy zachowaniu cennych zabytków i tradycji.
Biblioteka Quaid-e-Azam w Ogrodach Lawrence'a, The Mall, Lahore
Pochodzenie
Według legendy miasto zostało założone tysiące lat temu przez Lavę lub Lawa, syna bóstwa Rama (bohatera Ramajany). Jego pierwotna nazwa brzmiała "Lav-garh" (Fort Lav/Lava) lub "Lavapuri" (Miejsce Lava/Lav), która później została zmieniona na "Lavhur" lub "Lahor", a następnie "Lahore".
Według historyków i archeologów, Lahore było stolicą kilku hinduskich dynastii od około 300-250 r. p.n.e. Prawdopodobnie pierwszą z tych dynastii była dynastia "Loh" (lub Lav) z plemienia Gujar. Niektórzy ludzie wierzą również, że to miasto jest tym samym, o którym wspomina Ptolemeusz w swojej Geographia.
Starożytne "otoczone murem miasto" było starym, właściwym Lahore, które później rozrastało się w różnych kierunkach. Dość dużo pracy zostało wykonane na nim przez królów Sułtanatu Delhi, a następnie Mughals. Większość nowszych obszarów i przedmieść miasta pochodzi z późniejszego Raju Brytyjskiego od 1849 do 1947 roku.
Znaczenie historyczne
Lahore jest historycznie ważnym miejscem na subkontynencie południowoazjatyckim. Słynne budynki wykonane tutaj w czasie Imperium Mughal obejmują Badshahi Meczet, Lahore Fort i Ogrody Shalimar. Była to stolica Imperium Sikhów z początku XIX wieku. Wiele starych artefaktów miasta i historycznych skarbów na przestrzeni wieków, można zobaczyć w słynnym Muzeum Lahore zbudowanym później w 19 wieku podczas rządów Brytyjskich Indii.
Lahore jest również ważne ze względu na jego rolę jako centrum Ruchu Pakistańskiego w późniejszym okresie, a słynna Rezolucja Lahore z 1940 r. została uchwalona tutaj przez Komitet Roboczy Ogólnoindyjskiej Ligi Muzułmańskiej, co ostatecznie doprowadziło do utworzenia niepodległego państwa Pakistan w 1947 r. Wydarzenie to upamiętnia budynek Minar-e-Pakistan w Parku Iqbala.
Na północ od Lahore, w pobliżu rzeki Ravi, leży stare przedmieście Shah Dara, które jest również uważane za historycznie znaczące, ponieważ znajdują się tu grobowce cesarza Mughal Jahangir i jego żony Nur Jahan. Według wczesnego angielskiego podróżnika, Thomasa Coryata, który odwiedził Lahore w jego "złotym wieku" podczas panowania Jahangira, było to prawdopodobnie najwspanialsze miasto na świecie w tym czasie, i "przekracza nawet Konstantynopol w greatnesse" (To było nawet większe niż Konstantynopol).
Nocny widok na meczet Badshahi w Lahore
Edukacja
Lahore jest najważniejszym ośrodkiem edukacyjnym Pakistanu. Stary Uniwersytet Pendżabu ma dwa kampusy w mieście. Inne stare i znane instytucje szkolnictwa wyższego to Government College University (GCU), Forman Christian College i Kinnaird College for Women. National College of Arts, wyspecjalizowany instytut sztuk pięknych, również znajduje się tutaj.
Miasto jest również domem dla najbardziej prestiżowej szkoły średniej i college'u w Pakistanie, Aitchison College Lahore. Inne instytucje to Central Model School, St Anthony's School, Beaconhouse School System, Lahore College of Arts and Sciences (LACAS) i Lahore Grammar School, a znany na całym świecie King Edward Medical University również znajduje się w Lahore.
Życie kulturalne
Lahore jest kulturalnym, literackim i artystycznym sercem Pakistanu. Ma jedne z najlepszych potraw na całym subkontynencie indyjskim na Gawalmandi Food Street, w pobliżu starego Walled City; oraz kilka godnych uwagi ośrodków kulturalnych, takich jak Alhamra Theatre, Punjab Arts Council, Lahore Museum, Shakir Ali Museum, Fakir Khana museum i Rafi Peer Theatre Group. Ogrody Lawrence'a w Lahore są kolejnym miejscem z czasów brytyjskich, które warto odwiedzić. Słynne Heera Mandi w starej dzielnicy Taxali Gate jest również częścią historycznej kultury Lahore. Anarkali Bazaar jest również doskonałym miejscem na tradycyjne zakupy.
Lahore jest również ważne w Pakistanie jako centrum tolerancji kulturowej i religijnej. W mieście nie ma wielu fanatyków religijnych czy ekstremistów, w przeciwieństwie do niektórych innych części tego kraju. Głównym powodem jest silny wpływ wielu słynnych świętych sufickich, którzy żyli tu w przeszłości. Sanktuaria (miejsca pochówku) niektórych z nich są nadal odwiedzane przez wielu ludzi. Szczególnie znane są sanktuaria Hazrat Daata Sahib i Mian Mir Sahib.
Powiązane strony
- Lista znaczących Lahorów
Dodatkowe lektury
- Griffin i Massey, Chiefs and Families of Note in the Punjab, wydanie poprawione 1910-11.
- WG Osborne, The Court and Camp of Runjeet Singh, Londyn, 1846.
- Lady Emily Eden, Up the Country, nowe wydanie, Londyn, 1983.
- Hakim Ahmad Shuja, Lahore ka Chelsea (Urdu), Lahore, 1969.
- Ian Talbot, Podzielone miasta: Lahore and Amritsar:1947-1957, Karachi, 2005 edition.
- FS Aijazuddin, Lahore: Illustrated Views of the 19th Century, Lahore, b.d.
- WJ Glover, Making Lahore Modern: Constructing and Imagining a Colonial City, Karachi, 2011.
- B. Gascoine, The Great Mughals, London, 1971.
- M. Athar Tahir, Punjab Portraits, Lahore, 1992.
- Isobel Shaw, Pakistan Handbook 1988.
Przeszukaj encyklopedię