Rezolucja z Lahore (Urdu=Qarardad-e-Lahore قرارداد لاھور), powszechnie znana jako Rezolucja Pakistanu (Urdu=قرارداد پاکستان Qarardad-e-Pakistan) została przyjęta w dniach 22–24 marca 1940 roku przez delegatów Ogólnoindyjskiej Ligi Muzułmańskiej, a formalnie uchwalona 23 marca 1940 roku podczas sesji generalnej w Lahore. Dokument przygotował 25-osobowy Komitet Roboczy Ligi, a uchwałę publicznie zgłosił Maulvi A. K. Fazlul Huq na sesji odbywającej się w Minto Park (dzisiaj przemianowanym na „Iqbal Park”).
Tło polityczne
W latach 30. i na początku 40. XX wieku narastały napięcia między politycznymi wizjami Narodu Muzułmańskiego i Indyjskiego Kongresu Narodowego. Liga Muzułmańska, pod przywództwem Muhammada Ali Jinnaha, dążyła początkowo do zabezpieczenia praw i autonomii muzułmańskich społeczności w ramach Brytyjskich Indii. Coraz częściej jednak dyskusje polityczne skupiały się na potrzebie wyraźniejszych gwarancji terytorialnych i politycznych dla obszarów o muzułmańskiej większości.
Treść rezolucji
Rezolucja postulowała, by obszary, na których muzułmanie stanowią większość — zwłaszcza Pendżab, Bengal, Sindh oraz NWFP — zostały zgrupowane i otrzymały większą autonomię polityczną w ramach Brytyjskich Indii. W oryginalnym brzmieniu pojawiały się sformułowania o „zorganizowaniu tych obszarów jako oddzielnych państw” bądź „jednostek autonomicznych”, w zależności od tłumaczenia i interpretacji. Zapis ten otwierał drogę do domagania się odrębnej formy państwowości dla muzułmanów, choć pierwotne stanowisko Ligi bywało formułowane zróżnicowanie — od szerokiej autonomii w ramach federacji do idei niezależnego państwa.
Reakcje i dalsze konsekwencje
Rezolucja spotkała się z natychmiastową krytyką i sprzeciwem ze strony Indyjskiego Kongresu Narodowego oraz części przywódców politycznych opowiadających się za zjednoczonym państwem indyjskim. Dla Ligi Muzułmańskiej było to jednak punktem zwrotnym: od tego momentu cele organizacji stały się coraz wyraźniej nakierowane na uzyskanie samodzielnej pozycji politycznej dla muzułmańskich obszarów. Rezolucja z Lahore stała się podstawą polityczną i symboliczną dla Ruchu Pakistan (Pakistan Movement), który ostatecznie doprowadził do podziału Indii i powstania Pakistanu w 1947 roku.
Podpisy i uczestnicy
Dokument został przyjęty przez zgromadzonych delegatów Ligi Muzułmańskiej. Chociaż inicjatorem zgłoszenia był Maulvi A. K. Fazlul Huq, w pracach Komitetu Roboczego i obradach uczestniczyli czołowi politycy muzułmańscy tamtego okresu. Rezolucja, mimo że początkowo formułowana w kontekście żądań autonomii, w pamięci zbiorowej przeszła do historii jako formalne wezwanie do utworzenia oddzielnego państwa dla muzułmanów.
Dziedzictwo i upamiętnienie
W Pakistanie dzień uchwalenia rezolucji — 23 marca — jest obchodzony jako Dzień Pakistanu (Pakistan Day). Miejsce, gdzie obradowano, upamiętnia monumentalna budowla Minar-e-Pakistan, wzniesiona na terenie parku Greater Iqbal w Lahore. Pomnik ten stał się symbolem ruchu o niepodległość i miejscem corocznych ceremonii oraz obchodów związanych z narodzinami państwowości pakistańskiej.
Rezolucja z Lahore pozostaje jednym z kluczowych dokumentów w historii subkontynentu indyjskiego: pokazuje przemiany polityczne i rosnącą separatywną świadomość niektórych społeczności oraz ilustruje, jak decyzje polityczne i deklaracje programowe mogą z czasem przekształcić się w fundamentalne zmiany geopolityczne.
