Ruch na rzecz powstania Pakistanu (Tehreek-e-Pakistan) — historia i przywódcy

Historia Ruchu na rzecz powstania Pakistanu (Tehreek-e-Pakistan) — kluczowe wydarzenia i sylwetki przywódców, w tym Quaid-e-Azam Muhammad Ali Jinnah.

Ruch Pakistański (zwany również Teherik-e-Pakistan, Urdu: تحریکِ پاکستان) był ruchem politycznym, który działał w pierwszej połowie XX wieku. W tym czasie Indie Brytyjskie należały do Wielkiej Brytanii. W Indiach Brytyjskich większość ludzi była hinduistami lub muzułmanami. Ludzie, którzy tworzyli ten ruch obawiali się, że stracą swoją wolność, gdy Anglicy wyjadą. Chcieli więc stworzyć odrębne państwo. Walka ta została zorganizowana przez partię All India Muslim League i doprowadziła do podziału Imperium Brytyjskiego w Indiach. Na czele ruchu stanął Quaid-e-Azam Muhammad Ali Jinnah. Innymi ważnymi przywódcami byli Nawab Muhammad Ismail Khan, Raja Amir Ahmed Khan z Mahmudabadu, Sir Sikandar Hayat Khan, Nawabzada Liaquat Ali Khan, Fatimah Jinnah, Amjadi Bano Begum, Sir Abdullah Haroon, Khawaja Nazimuddin, Huseyn Shaheed Suhrawardy, Sardar Shaukat Hayat Khan, Chaudhry Khaliquzzaman, A.K. Fazlul Huq, Aurangzeb Khan, Qazi Muhammad Isa i Abdur Rab Nishtar.

Geneza i przyczyny powstania ruchu

Ruch Pakistański wyrosł z długotrwałych napięć politycznych, społecznych i religijnych w Indiach Brytyjskich. Główne przyczyny to:

• Obawa muzułmańskiej mniejszości przed polityczną i społeczną marginalizacją w przyszłym, zdominowanym przez hindusów niepodległym państwie.
• Rozwój politycznych organizacji reprezentujących interesy muzułmanów, zwłaszcza All India Muslim League, założonej w 1906 roku, która z czasem stała się główną siłą domagającą się odrębnej państwowości.
• Kontekst historyczny: reformy konstytucyjne, wybory prowincjonalne i rosnące poczucie odrębnej tożsamości religijno-kulturowej.

Najważniejsze etapy i wydarzenia

Do kluczowych wydarzeń prowadzących do powstania Pakistanu należą:

• 1906 – powstanie All India Muslim League (organizacja, która później poprowadziła kampanię na rzecz państwa muzułmańskiego).
• 1930 – przemówienie Allama Iqbala w Allahabad, które zarysowało ideę politycznej autonomii muzułmanów w północno-zachodnich Indiach.
• 1937 – wyniki wyborów prowincjonalnych, które wykazały słabą pozycję Muslim League i skłoniły do reorganizacji partii oraz umocnienia jej przywództwa.
• 23 marca 1940 – Rezolucja z Lahore (Lahore Resolution), w której Muslim League zażądała utworzenia „niezależnych państw” dla muzułmanów Indii; dokument ten jest powszechnie uważany za polityczny punkt zwrotny ku idei Pakistanu.
• 1946 – narastające napięcia między społecznościami, a także tzw. Direct Action Day i zamieszki, które przyspieszyły proces decyzyjny w sprawie podziału kraju.
• 1947 – decyzje brytyjskie o zakończeniu panowania i podziale subkontynentu; 14 sierpnia 1947 roku proklamowano niepodległość Pakistanu (częściowo jako Pakistan Zachodni i Wschodni).

Rola przywódców

Quaid-e-Azam Muhammad Ali Jinnah był głównym architektem politycznym ruchu. Jako przewodniczący All India Muslim League prowadził negocjacje z Brytyjczykami i hinduskimi przywódcami, konsekwentnie formułując postulat odrębnej państwowości. Po powstaniu Pakistanu został jego pierwszym gubernatorem generalnym.

Inni ważni liderzy pełnili różne role:

• Fatimah Jinnah – siostra Muhammada Ali Jinnaha, działaczka i symbol wytrwałości politycznej muzułmańskich aktywistów, wspierała kampanię polityczną na rzecz niepodległości.
• Nawabzada Muhammad Ismail Khan, Raja Amir Ahmed Khan, Sir Sikandar Hayat Khan i inni – odgrywali kluczowe role w mobilizacji lokalnych elit, zbieraniu wsparcia regionalnego i organizacji politycznej.
• Khawaja Nazimuddin i Nawabzada Liaquat Ali Khan – Liaquat później został pierwszym premierem Pakistanu; Khawaja Nazimuddin pełnił wysokie urzędy w powojennym rządzie.
• Huseyn Shaheed Suhrawardy – ważny lider bengalski, jego działania miały wpływ na wydarzenia w Bengalu, które zadecydowały o przynależności tego regionu przy podziale.

Skutki i dziedzictwo

Ruch ten miał dalekosiężne skutki:

• Utworzenie Pakistanu jako odrębnego państwa 14 sierpnia 1947 r. (złożonego z Pakistanu Zachodniego i Wschodniego).
• Ogromne migracje ludności (szacowane na miliony ludzi), gwałtowne konflikty między społecznościami, liczne ofiary i traumatyczne doświadczenia przesiedleń.
• Trwające spory terytorialne, przede wszystkim konflikt o Kaszmir, który do dziś wpływa na relacje między Pakistanem a Indiami.
• Dalsze przemiany polityczne: Pakistan rozwijał własne instytucje państwowe, przechodził przez okresy rządów cywilnych i wojskowych; w 1971 r. Pakistan Wschodni odłączył się, tworząc Bangladesz.

Ocena historyczna

Ruch Pakistański jest oceniany w historiografii wielowymiarowo. Dla zwolenników był on realizacją prawa do samostanowienia i ochrony tożsamości mniejszości. Krytycy wskazują na koszty ludzkie, przemoc towarzyszącą podziałowi i późniejsze trudności w budowie stabilnego państwa. Niezależnie od ocen, wydarzenia związane z Tehreek-e-Pakistan znacząco ukształtowały współczesne Państwa Azji Południowej.

W skrócie: Ruch na rzecz powstania Pakistanu był złożonym procesem politycznym, społecznym i historycznym, prowadzonym przez szeregi przywódców muzułmańskich na subkontynencie, którego efektem było utworzenie nowego państwa, ale także długotrwałe konsekwencje regionalne i międzyludzkie.

Historia ruchu

Pierwszą osobą, która wpadła na pomysł odrębnego państwa, nie był Allama Iqbal, jak się powszechnie uważa. Teorię tę przekazał dopiero w swoim przemówieniu w 1930 roku. Była to przeważająca idea, która wywodziła się ze Zjednoczonych Prowincji Indii. Ludzie tacy jak Sir Syed Ahmed Khan i inni znacznie wcześniej myśleli o odrębnym stanie w tym kraju. Od 1901 r. wielu innych uczonych muzułmańskich również proponowało ideę odrębnego państwa muzułmańskiego na subkontynencie. Choudhary Rahmat Ali zaproponował później nazwę Pakistan w swojej Deklaracji Pakistańskiej w 1933 roku. Ludzie tacy jak Muhammad Ali Jinnah podtrzymywali swoją wiarę w jedność religijną. Walki religijne między hinduistami a muzułmanami dały ruchowi silniejsze poparcie.

W 1940 r., podczas spotkania w Lahore, Liga Muzułmańska przyjęła rezolucję z Lahore (znaną również jako rezolucja pakistańska), która wzywała do utworzenia niezależnego państwa pakistańskiego. Wkrótce po II wojnie światowej Wielka Brytania przekonała się, że nie będzie w stanie utrzymać swoich kolonii w Azji Południowej, ponieważ Imperium Brytyjskie bardzo ucierpiało w wyniku wojny. Do 1947 r. Brytyjskie Indie zostały podzielone na dwa kraje, większość muzułmańską Pakistan i większość hinduską Indie. Później, w 1971 r., Bangladesz odłączył się od Pakistanu.

Komitet Roboczy Ligi Muzułmańskiej na sesji w Lahore

Pytania i odpowiedzi

P: Czym był Ruch Pakistański?

P: Kto stał na czele tego ruchu?

P: Dlaczego ludzie chcieli stworzyć oddzielne państwo?

P: Jaka partia zorganizowała tę walkę?

P: Co wynikło z tego ruchu?

P: Kim byli inni ważni przywódcy zaangażowani w ten ruch oprócz Quaid-e-Azam Muhammad Ali Jinnah?

Szukaj według litery