Astronomia

Pas Van Allena

Pas Van Allena — strefy naładowanych cząstek wokół Ziemi

Opis pasów Van Allena: czym są, jak powstają, ich budowa, zmienność pod wpływem Słońca oraz znaczenie dla satelitów i ochrony atmosfery.

Peryhelium

Perihelion (peryhelium) — definicja i wpływ na pory roku

Perihelion (peryhelium) — czym jest, kiedy Ziemia jest najbliżej Słońca i jak (nie)wpływa to na pory roku; wyjaśnienie z datami, ekscentrycznością i nachyleniem osi.

Pętla Barnarda

Pętla Barnarda — rozległa mgławica emisyjna w gwiazdozbiorze Oriona (ok. 1600 lat świetlnych)

Pętla Barnarda — rozległa mgławica emisyjna w gwiazdozbiorze Oriona, ok. 1600 lat świetlnych. Opis budowy, emisji Hα, powiązania z kompleksem Oriona, znaczenie naukowe i wskazówki

Pierścienie Jowisza

Pierścienie Jowisza — charakterystyka, skład i odkrycie

Pierścienie Jowisza — odkrycie, skład i charakterystyka: tajemniczy system pyłowych pierścieni odkryty przez Voyagera, badany przez Galileo i Kosmiczny Teleskop Hubble.

Pierścienie Rei

Plama słoneczna

Plamy słoneczne — czym są, przyczyny i cykl 11-letni

Plamy słoneczne: czym są, skąd się biorą i jak działa 11‑letni cykl? Poznaj przyczyny, wpływ na Słońce i tajemnicę Minimum Maundera.

Planck (misja kosmiczna)

Planeta

Planeta — definicja i rodzaje: planety Układu Słonecznego i egzoplanety

Poznaj definicję planety, ich rodzaje oraz planety Układu Słonecznego i egzoplanety — od Ziemi i Jowisza po tysiące odkrytych światów poza Słońcem.

Planeta karłowata

Planeta pozasłoneczna

Planetoida

Asteroida — definicja, typy, pas asteroid i zagrożenie dla Ziemi

Asteroida — definicja, typy, pas asteroid i zagrożenie dla Ziemi. Poznaj rodzaje (C, S, M), pas między Marsem a Jowiszem oraz ryzyko potencjalnych uderzeń.

Planety poza Neptunem

Planety poza Neptunem: hipoteza Planety X — historia i dowody

Planety poza Neptunem: poznaj historię i dowody hipotezy Planety X — poszukiwania, anomalie orbitalne Urana i Neptuna oraz najnowsze obserwacje.

Płaszczyzna niezmienna Laplace’a

Płaszczyzna niezmienna (Laplace’a) Układu Słonecznego — definicja i znaczenie

Powieści i opowiadania o Marsie

Powieści i opowiadania science fiction o Marsie — przegląd i historia

Powstanie i ewolucja Układu Słonecznego

Pochodzenie i ewolucja Układu Słonecznego — teoria mgławicowa

Jak powstał i ewoluował Układ Słoneczny? Teoria mgławicowa wyjaśnia powstanie planet, pęd kątowy i rozwój systemu od 4,6 mld lat.

Pozaziemskie niebo

Niebo poza Ziemią: jak wygląda na Księżycu, Marsie i Wenus

Niebo poza Ziemią: odkryj, jak wygląda niebo na Księżycu, Marsie i Wenus — barwy, chmury, efekty atmosferyczne i zdjęcia sond w fascynującej podróży po kosmosie.

Prawo Hubble’a-Lemaître’a

Prawo Hubble’a–Lemaître’a

Empiryczna zależność między odległością a prędkością ucieczki galaktyk; dowód rozszerzania się Wszechświata i podstawa współczesnej kosmologii.

Procjon

Procjon (Procyon) — jasna gwiazda układu podwójnego

Procjon (α CMi) — najjaśniejsza gwiazda Małego Psa, układ binarny z gwiazdą typu F i białym karłem. Opis właściwości, historii obserwacji, roli na niebie i wskazówek obserwacyjnych

Program Apollo

Program Apollo (NASA) — misje, lądowanie na Księżycu i historia

Program Apollo: pełna historia misji NASA, dramatyczne lądowania na Księżycu, technologie i wpływ na kosmonautykę — odkryj kulisy najsłynniejszego projektu kosmicznego.

Program Viking

Program Viking — NASA i pierwsze kompleksowe badania Marsa

Program Voyager

Voyager (Voyager 1 i 2): misja do zewnętrznych planet i przestrzeni międzygwiezdnej

Program Voyager (Voyager 1 i 2): misja rozpoczęta w 1977 r., badania Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna, wejście w przestrzeń międzygwiezdną, instrumenty, Golden Record i dorobek na

Proteusz (księżyc)

Proteus — księżyc Neptuna: odkrycie, rozmiary i cechy

Proxima Centauri

Proxima Centauri — najbliższa gwiazda i czerwona karłowata

Proxima Centauri to niewielka, aktywna gwiazda typu M, najbliższy sąsiad Słońca i członek układu Alfa Centauri. Znana z gwałtownych rozbłysków i obecności przynajmniej jednej plane

Przesilenie

Przesilenie — zjawisko astronomiczne, przyczyny i znaczenie

Przesilenie to astronomiczne zjawisko występujące dwa razy w roku, gdy Słońce osiąga największe nachylenie względem równika. Artykuł opisuje mechanizm, obserwacje, daty i znaczenie

Przesilenie zimowe

Przesilenie zimowe: definicja, data, przyczyny i znaczenie

Przesilenie zimowe: definicja, data (ok. 21 grudnia), przyczyny i znaczenie dla klimatu, dnia i tradycji — przystępne wyjaśnienie naukowe i kulturowe.

Przestrzeń kosmiczna

Przestrzeń kosmiczna — definicja, linia Kármána i podstawowe informacje

Poznaj definicję przestrzeni kosmicznej, linię Kármána (100 km) i kluczowe informacje o granicy atmosfery oraz zatłoczeniu orbity Ziemi.

Przesunięcie ku czerwieni

Przesunięcie ku fioletowi

Przewidywanie uderzenia asteroidy

Prognozowanie uderzeń asteroid: definicja, metody i ryzyko

Prognozowanie uderzeń asteroid: definicja, metody wykrywania, analiza trajektorii i ocena ryzyka — jak teleskopy i obrona planetarna minimalizują zagrożenia dla Ziemi.

Psamathe (księżyc)

Psamathe (Neptun X) — nieregularny księżyc Neptuna

Pulsar

Pulsary: definicja, budowa i mechanizm emisji promieniowania

Pulsary: czym są gwiazdy neutronowe, ich budowa i mechanizm emisji promieniowania — klarowne wyjaśnienie działania, impulsów i obserwacji dla każdego czytelnika.

Pulsar podwójny

Pulsar binarny — definicja, przykłady i testy ogólnej teorii względności

Pulsar binarny: definicja, słynne przykłady (np. PSR J0737-3039) i jak precyzyjne pomiary pulsarów testują ogólną teorię względności i fale grawitacyjne.

Punkt libracyjny

Punkty Lagrange'a (punkty libracyjne) — definicja i zastosowania

Poznaj punkty Lagrange'a: definicja, typy (L1–L5), stabilność i zastosowania dla satelitów i teleskopów (JWST) oraz trojańskich asteroid — praktyczne przykłady.

Radioastronomia

Radioastronomia: definicja, metody i najważniejsze odkrycia

Radioastronomia: poznaj definicję, metody obserwacji radiowych i przełomowe odkrycia — od Jansky’ego i radioteleskopów po mikrofalowe promieniowanie tła i kwazary.

Ramię Oriona

Ramię Oriona (Orion–Cygnus): położenie Układu Słonecznego i najważniejsze obiekty

Ramię Oriona: położenie Układu Słonecznego i najważniejsze obiekty — Betelgeuse, Rigel, Mgławica Oriona. Interaktywna mapa i kluczowe fakty o naszym miejscu w Drodze Mlecznej.

Ran (gwiazda)

Epsilon Eridani — gwiazda K2 w Eridanie i jej układ planetarny

Rezonans orbitalny

Rezonans orbitalny: definicja i przykłady w mechanice niebieskiej

Rój meteorów

Rój meteorów — przyczyny, najważniejsze roje i wskazówki obserwacyjne

Rój meteorów to widoczny z Ziemi ciąg meteoroidów wpadających w atmosferę. Artykuł opisuje mechanizmy powstawania, znane roje, różnice między meteoroidem/meteorem/meteorytem oraz p

Rok

Rok — definicja, długość i rodzaje (słoneczny, tropikalny, księżycowy)

Ross 154

Równonoc

Rozbłysk gamma

Rozbłysk słoneczny

Rozbłysk słoneczny: przyczyny, skutki i znaczenie dla Ziemi

Kompendium o rozbłyskach słonecznych: co to jest, jak powstaje, jakie ma skutki dla Ziemi i technologii oraz krótkie omówienie historii i typów z odnośnikami.

Rozgwiazdy

RR Lyrae

RSGC1

Ruch obiegowy Ziemi

Ruch własny