Jan Kalwin – francuski teolog reformacji i twórca kalwinizmu (1509–1564)
Jan Kalwin (1509–1564) — francuski reformator i twórca kalwinizmu; wpływowy teolog Genewy, autor pism i kontrowersyjnych decyzji. Poznaj życie i doktrynę.
Jean Cauvin, również Jean Calvin (Jan Calvin w języku angielskim) (10 lipca 1509 r. - 27 maja 1564 r.), był francuskim teologiem protestanckim w okresie reformacji protestanckiej i był głównym twórcą systemu teologii chrześcijańskiej zwanego kalwinizmem lub teologią reformowaną. W Genewie odrzucił władzę papieską, ustanowił nowy system rządów obywatelskich i kościelnych. Znany jest ze swoich nauk i pism oraz niesławny z roli, jaką odegrał w egzekucji Michała Servetusa.
Calvin urodził się z imieniem Jean Chauvin (lub Cauvin, po łacinie Calvinus) w Noyon, Picardie, Francja, do Gérarda Cauvina i Jeanne Lefranc. W 1523 roku ojciec Calvina, prawnik, wysłał swojego czternastoletniego syna na studia humanistyczne i prawnicze na Uniwersytecie Paryskim. W 1532 r. uzyskał stopień doktora prawa w Orleanie. W 1536 r. zamieszkał w Genewie, w Szwajcarii. Po wygnaniu z miasta służył jako pastor w Strasburgu od 1538 do 1541 roku, a następnie powrócił do Genewy, gdzie mieszkał do śmierci w 1564 roku.
Galeria obrazów
10 Obrazy
Pochodzenie i wykształcenie
Jean Cauvin pochodził z rodziny średnio zamożnej klasy urzędniczej. Początkowo kształcił się w duchu humanistycznym, studiując literaturę klasyczną i prawo. Jego studia na Uniwersytecie Paryskim i późniejszy doktorat w Orleanie dały mu solidne podstawy filologiczne i prawnicze, które później wykorzystywał w pracy teologicznej i organizacyjnej. Z czasem przyjął formę imienia łacińskiego Calvinus, która dała początek nazwisku, pod którym jest powszechnie znany — Calvin.
Działalność w Genewie i Strasburgu
W 1536 roku Calvin przybył do Genewy i szybko stał się wpływową postacią życia kościelnego i obywatelskiego. Wspólnie z lokalnymi przywódcami próbował przeprowadzić reformy w życiu liturgicznym i moralnym miasta. Po konflikcie z częścią rady miejskiej został zmuszony do opuszczenia Genewy w 1538 roku i przyjął zaproszenie do Strasburga, gdzie pełnił obowiązki pastora dla francuskojęzycznej wspólnoty protestanckiej. W Strasburgu współpracował m.in. z Martinem Bucerem i rozwijał praktyczne rozwiązania administracyjne i liturgiczne dla kościoła reformowanego.
W 1541 roku Calvin powrócił do Genewy; od tego czasu systematycznie umacniał instytucje kościelne. Wprowadzono tzw. Ecclesiastical Ordinances — regulacje porządkujące życie parafialne i dyscyplinę kościelną. Calvin wprowadził model rządów kościelnych oparty na czterech urzędach: pastorów, nauczycieli (doktorów), starszych (elders) i diakonów — rozwiązanie, które stało się wzorem dla wielu Kościołów reformowanych.
Główne idee teologiczne
- Suwerenność Boga: Bóg jako najwyższa władza w zbawieniu i historii.
- Usprawiedliwienie przez wiarę: podstawowa zasada reformacji — zbawienie nie z uczynków, lecz z łaski przez wiarę.
- Predestynacja: doktryna o wyborze (w tym koncepcja podwójnego przeznaczenia w interpretacjach kalwińskich), według której Bóg w swojej wszechwiedzy wybiera, kto zostanie zbawiony.
- Reformowana liturgia i sakramenty: Calvin ograniczał praktykę sakramentalną do dwóch sakramentów — chrztu i Wieczerzy Pańskiej — kładąc nacisk na duchowe, a nie magiczne działanie sakramentów.
- Kościół i dyscyplina: silne znaczenie wspólnoty wiernych i nadzoru nad moralnością — kalwinizm wspierał system dyscyplinarny (konsystorz), który miał utrzymywać porządek religijny i społeczny.
Dzieła
Najważniejszym dziełem Calvina jest Institutio Christianae Religionis (w polskim tłumaczeniu zwykle Instytucja religii chrześcijańskiej), po raz pierwszy opublikowana w 1536 r. i wielokrotnie rozszerzana w kolejnych wydaniach. Była to systematyczna prezentacja nauki reformowanej, teologii i zasad życia chrześcijańskiego. Calvin pozostawił także rozległe komentarze biblijne (głównie na księgi Starego i Nowego Testamentu), kazania oraz listy i pisma polemiczne. W Genewie wspierał także przygotowanie psalmów oraz rozwój liturgii i katechizmów.
Kontrowersje
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych epizodów w życiu Calvina była sprawa Michała Servetusa, heretyka, który został aresztowany w Genewie w 1553 roku, oskarżony o herezję i spalony na stosie po procesie sądowym. Rola Calvina w tej sprawie jest przedmiotem debaty — Calvin jako teolog i doradca miejski brał udział w wykrywaniu i oskarżeniu Servetusa oraz uzasadniał teologicznie wyrok, choć nie był bezpośrednim wykonawcą kary. Sprawa ta ucieleśnia napięcia między dążeniem do ortodoksji religijnej a wolnością sumienia w epoce reformacji.
Wpływ i dziedzictwo
Kalwinizm miał ogromny wpływ na kształtowanie się protestantyzmu w Europie i poza nią. Idee Calvina dotarły do Szkocji (głównie za sprawą Johna Knoxa), Niderlandów, części Niemiec i Anglii (ruchy purytańskie). W Genewie powstała Akademia (1559), przekształcona później w Uniwersytet Genewski, która szkoliła duchownych i propagowała naukę reformowaną. Instytucje i zasady kalwińskie przyczyniły się do rozwoju Kościołów reformowanych, a także wyrządziły wpływ na kulturę polityczną — dyskusje o prawie, wolności wobec władzy świeckiej i roli społeczności religijnej.
Dziedzictwo Calvina jest złożone: z jednej strony ceniony jest za rygor intelektualny, porządek kościelny i wkład w teologię protestancką; z drugiej strony krytykowany za surowość, ograniczenia wolności religijnej i za udział w represjach wobec przeciwników doktrynalnych.
Życie osobiste i śmierć
Calvin nie był żonaty i większość życia poświęcił pracy teologicznej, duszpasterskiej i organizacyjnej. Cierpiał na częste dolegliwości zdrowotne, zwłaszcza problemy żołądkowe i ogólne osłabienie. Zmarł w Genewie 27 maja 1564 roku; jego pogrzeb zgromadził liczne osoby spośród współpracowników i zwolenników. Jego idee pozostały żywe w licznych Kościołach reformowanych i miały długotrwały wpływ na historię religii i myśli społecznej w Europie.
Myśl Calvina
Calvin wyszkolony do bycia prawnikiem. Studiował u jednych z najlepszych nauczycieli renesansu we Francji. Niektórzy z nich stosowali nowsze metody humanistyczne, próbując zrozumieć, zajmując się bezpośrednio tekstem. Szkolenie to było ważne dla Calvina. Kiedy zaczął wierzyć w ewangelizację, stosował te metody z Biblią. Wykorzystywał Biblię do formułowania swoich myśli. Uczył i głosił to, w co wierzył, że Biblia go naucza.
Reformatorzy tacy jak Jan Hus i Marcin Luter są postrzegani jako oryginalni myśliciele, którzy rozpoczęli ruch. Calvin był wielkim logikiem. Zorganizował ruch. Nie był tak bardzo innowatorem w doktrynie. Kalwin bardzo dobrze znał pisma wczesnych Ojców Kościoła i wielkich średniowiecznych uczniów. Wcześniejsi reformatorzy również mieli na niego wpływ. Kalwin nie sprzeciwiał się całkowicie Scholastykom Średniowiecza. Korzystał z nich i dostosowywał ich myśli zgodnie ze swoim rozumieniem Biblii.
Calvin jest często kojarzony z doktryną predestynacji i wyborów. Miał podobne wyobrażenia o tych doktrynach jak inni reformatorzy sądowi.
Ostatnie lata (1555-1564)
Siła Calvina była bardzo duża w ostatnich latach. Był znany na całym świecie jako reformator inny niż Marcin Luter. Głównie Luter i Calvin szanowali się wzajemnie. Jednak Luter i reformator z Zurychu Huldrych Zwingli inaczej myśleli o eucharystii. Myślenie Kalwina o niej sprawiło, że Luter uwierzył, że Calvin zgodził się ze Zwinglim. Jednocześnie Calvin był smutny, że reformatorzy nie byli wszyscy razem. Próbował połączyć ich razem, podpisując konsensus Tygurynu. Było to porozumienie między kościołami w Zurychu i Genewie.
Największą pomocą Calvina dla anglojęzycznych ludzi było objęcie ochroną maryjnych wygnanych w Genewie. Robił to od 1555 roku. Dzięki ochronie miasta mogli oni stworzyć swój własny, zreformowany kościół za czasów Johna Knoxa i Williama Whittinghama. Później przenieśli wiele pomysłów Calvina z powrotem do Anglii i Szkocji. Calvin był jednak najbardziej zainteresowany próbą zmiany swojej ojczyzny, Francji. Pomagał w budowaniu kościołów, rozdając literaturę i ofiarowując ministrów. W latach 1555-1562 do Francji wysłano ponad stu ministrów.
Wewnątrz Genewy, Calvin głównie chciał zrobić kolaż, szkołę dla dzieci. Miejsce na budowę szkoły wybrano 25 marca 1558 roku. Została ona otwarta 5 czerwca 1559 roku. Została podzielona na dwie części. Jedną z nich było gimnazjum. Gimnazjum nazywało się colège lub schola privata. Druga część była szkołą zaawansowaną, nazywaną académie lub schola publica. W ciągu pięciu lat w gimnazjum było 1200 uczniów, a w szkole średniej 300. Collège stało się później Collège Calvin, jedną z kolegialnych szkół przygotowawczych w Genewie. Akademia stała się Uniwersytetem Genewskim.
Jesienią 1558 roku, Calvin zachorował na gorączkę. Bał się, że może umrzeć przed zakończeniem ostatniej rewizji instytutów. Z tego powodu zmusił się do pracy. Ostatnia edycja stała się znacznie dłuższa, więc Calvin nazwał ją nową pracą. To było 21 rozdziałów w edycji przed ostatnią. Jednak w ostatnim, było to 80. Było to spowodowane większą ilością szczegółów w materiale, który już tam był: tak naprawdę nie dodano więcej tematów. Wkrótce po tym, jak stał się lepszy, nadwerężył swój głos podczas kazania. To sprawiło, że gwałtownie kaszlał. Pękł mu w płucach statek z krwią. Potem jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Ostatnie kazanie wygłosił w St. Pierre 6 lutego 1564 roku. W dniu 25 kwietnia sporządził swój testament. W testamencie zostawił trochę pieniędzy swojej rodzinie i koledze. Kilka dni później przyszli do niego ministrowie kościoła. Zmarł na posocznicę. To pożegnanie jest zapisane w Discours d'adieu aux ministres. Pamiętał o swoim życiu w Genewie. Calvin zmarł 27 maja 1564 roku. Miał 54 lata. Następnego dnia został pochowany w nieoznaczonym grobie w Cimetière de Plainpalais. Ludzie nie są pewni, gdzie dokładnie jest ten grób. W XIX wieku dodano jednak kamień na grobie, który tradycyjnie uważano za grób Calvina.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był Jean Cauvin?
O: Jean Cauvin, znany również jako John Calvin w języku angielskim, był francuskim teologiem protestanckim w okresie reformacji protestanckiej i głównym twórcą systemu teologii chrześcijańskiej zwanej kalwinizmem lub teologią reformowaną.
P: Gdzie się urodził?
O: Urodził się pod nazwiskiem Jean Chauvin (lub Cauvin, po łacinie Calvinus) w Noyon, Picardie, Francja.
P: Czym zajmował się jego ojciec?
O: Jego ojciec Gérard Cauvin był prawnikiem.
P: Kiedy uczęszczał na uniwersytet?
O: W 1523 r., w wieku czternastu lat, ojciec wysłał go na Uniwersytet Paryski, aby studiował nauki humanistyczne i prawo. W 1532 roku uzyskał tytuł doktora prawa w Orleanie.
P: Gdzie się osiedlił po opuszczeniu uniwersytetu?
O: W 1536 roku osiadł w Genewie w Szwajcarii.
P: Co się stało po osiedleniu się w Genewie?
O: Po wypędzeniu z miasta, od 1538 do 1541 roku służył jako pastor w Strasburgu, po czym wrócił do Genewy, gdzie mieszkał do śmierci w 1564 roku.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Jan Kalwin – francuski teolog reformacji i twórca kalwinizmu (1509–1564) Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/122380
Źródła
- unige.ch : University of Geneva
- books.google.co.uk : John Calvin and the Church: A Prism of Reform