Robert E. Lee: biografia naczelnego dowódcy Armii Konfederatów (1807–1870)
Robert E. Lee — pełna biografia naczelnego dowódcy Armii Konfederatów (1807–1870): kariera wojskowa, dowództwo w wojnie secesyjnej, kontrowersje i historyczne dziedzictwo
Robert Edward Lee (19 stycznia 1807 - 12 października 1870) był pułkownikiem armii Stanów Zjednoczonych. Podczas amerykańskiej wojny secesyjnej został naczelnym dowódcą Armii Konfederatów. Dowodził Armią Północnej Wirginii na wschodnim teatrze amerykańskiej wojny domowej. Zaczynał jako inżynier, ale potem awansował. Przed wojną secesyjną Lee był oficerem w wojnie meksykańsko-amerykańskiej. Był także szefem West Point. Jako pułkownik Armii Stanów Zjednoczonych poprowadził batalion marines do stłumienia rebelii w Harpers Ferry Armory i schwytał ich przywódcę, Johna Browna.
Młodość, rodzina i kariera wojskowa przed wojną secesyjną
Lee urodził się w Stratford Hall w Wirginii, w rodzinie o długich tradycjach militarnych i politycznych. Był synem Henry'ego "Light‑Horse Harry" Lee III i Anne Hill Carter Lee. W 1829 roku ukończył Akademię Wojskową w West Point jako drugi w roczniku, bez odnotowanych przewinień dyscyplinarnych — zyskał opinię doskonałego oficera i inżyniera.
W pierwszych latach służby pracował głównie jako inżynier wojskowy i oficer kawalerii. W trakcie wojny meksykańsko‑amerykańskiej odznaczył się w kilku bitwach i otrzymał awanse przyznane za zasługi bojowe. W latach 1852–1855 był superintendentem West Point, gdzie prowadził szkolenie przyszłych oficerów Armii Stanów Zjednoczonych.
W 1831 roku poślubił Mary Anna Randolph Custis, spadkobierczynię majątku Custisów i prawnuczkę Marty Washington; z tego małżeństwa pochodziło siedmioro dzieci: George Washington Custis Lee, Mary Custis Lee, William Henry Fitzhugh "Rooney" Lee, Anne Carter Lee, Eleanor Agnes Lee, Robert E. Lee Jr. oraz Mildred Childe Lee.
Decyzja o stronie konfliktu i działalność podczas wojny secesyjnej
Gdy w 1861 roku wybuchła wojna secesyjna, Lee został zaproszony przez administrację Lincolna do objęcia ogólnodowodzenia sił Unii, jednak odmówił. Mimo że był przeciwny secesji, zdecydował się pozostać wierny swojej rodzinnej Wirginii — po ogłoszeniu secesji stanu zrezygnował ze służby w armii federalnej i przyłączył się do sił Konfederacji.
Jako jeden z głównych dowódców wojsk konfederackich zyskał reputację znakomitego taktyka i lidera. Jego główne pole działań to wschodni teatr wojenny, gdzie dowodził Armią Północnej Wirginii, a później stał się naczelnym dowódcą armii Konfederatów. Do najważniejszych kampanii i bitew, w których uczestniczył, należą m.in.:
- Bitwa nad Bull Run / Manassas (pierwsza i druga) — wczesne sukcesy Konfederacji
- Kampania Północnej Wirginii i bitwy 1862 roku, w tym siedmiodniowe walki nad rzeką James
- Antietam (Sharpsburg) 1862 — najkrwawsza jednodniowa bitwa wojny, zakończona taktycznym patem
- Fredericksburg 1862 — zdecydowane zwycięstwo Konfederatów
- Chancellorsville 1863 — zwycięstwo odniesione mimo mniejszego stanu liczebnego oddziałów (w tej bitwie zginął m.in. "Stonewall" Jackson)
- Gettysburg 1863 — przełomowa porażka Konfederacji na północy
- Kampania 1864–1865 przeciwko generałowi Ulyssesowi S. Grantowi — m.in. starcia w Wilderness, Spotsylvania i długotrwały oblężenie Petersburga
Struktura dowodzenia, niedobory zaopatrzeniowe, przewaga przemysłowa Północy oraz rosnąca przewaga liczebna i materiałowa Unii ostatecznie doprowadziły do załamania linii konfederackich. 9 kwietnia 1865 roku Lee poddał się generałowi Ulyssesowi S. Grantowi w Appomattox Court House, co jest uznawane za symboliczne zakończenie działań bojowych wojny secesyjnej.
Okres powojenny i śmierć
Po kapitulacji Lee nie uczestniczył w polityce; skupił się na odbudowie i edukacji. W 1865 roku objął stanowisko rektora Washington College w Lexington (czasem podaje się jego nazwę jako Washington and Lee College po nadaniu nazwiska Lee instytucji) i pełnił je do swojej śmierci. W działalności tej promował pojednanie między Północą a Południem, zachęcał byłych żołnierzy do pracy na rzecz odbudowy kraju i wzywał do przestrzegania nowych praw federalnych — choć jego poglądy na temat miejsca i praw osób czarnoskórych były ograniczone i krytykowane jako konserwatywne.
Lee zmarł 12 października 1870 roku w Lexington, w Wirginii. Przyczyna śmierci to komplikacje zdrowotne związane z chorobą serca i ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia po latach intensywnej służby.
Dziedzictwo i kontrowersje
Robert E. Lee jest postacią historyczną budzącą silne emocje: dla wielu na Południu stał się symbolem honoru, odwagi i wojskowej sprawności; dla innych jego rola jako naczelnego dowódcy armii Konfederatów wiąże się z obroną systemu niewolnictwa i oporem wobec praw obywatelskich dla Afroamerykanów. W XX i XXI wieku jego pomniki i nazwy instytucji stały się przedmiotem debat i sporów, co odbija zmieniające się spojrzenie społeczeństwa na spuściznę wojny secesyjnej.
Podsumowując, Robert E. Lee był wybitnym oficerem i trudną, wielowymiarową postacią historyczną — zarówno jako taktyk i dowódca, jak i symbol epoki, której tragiczne konflikty i konsekwencje pozostają przedmiotem badań i dyskusji historyków oraz społeczeństwa.
Wczesne lata
Lee urodził się 19 stycznia 1807 r. w Stratford Hall w hrabstwie Westmoreland w Wirginii. Jego rodzicami byli generał wojny rewolucyjnej i gubernator Wirginii, Henry "Light Horse Harry" Lee, oraz jego żona, Anne Carter Lee. W 1818 roku ojciec Lee zmarł w Indiach Zachodnich, nie doczekawszy się syna. Robert był wychowywany przez matkę w Alexandrii, w Wirginii.
Przodkowie Waszyngtonu
Lee i George Washington byli potomkami Augustine'a Warnera seniora i jego żony Mary Towneley Warner. Lee wywodził się od ich córki, Sary. Waszyngton był potomkiem ich syna, Augustine'a Juniora. Lee i Washington byli trzecimi kuzynami, dwukrotnie usuniętymi.
Edukacja
Lee uczęszczał do Eastern View, szkoły w hrabstwie Fauquier w Wirginii. Możliwe, że uczęszczał do szkół w Shirley w Wirginii i w Alexandrii w Wirginii. Jego matka uczyła go wiary episkopalnej. Lee uczęszczał do Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych w West Point, którą ukończył jako drugi w klasie w 1829 roku.
Małżeństwo
30 czerwca 1831 r. Lee poślubił Mary Custis w Arlington House. Była ona wnuczką pasierba George'a Washingtona, Johna Parke'a Custisa. Zamieszkali w Arlington House. Mieli siedmioro dzieci.
Mary Custis Lee i Robert E. Lee, Jr. w 1845 r.
Średnie lata
Lee walczył w wojnie meksykańsko-amerykańskiej pod dowództwem generała Winfielda Scotta w stopniu kapitana. Później Scott napisał o Lee, nazywając go "najlepszym żołnierzem, jakiego kiedykolwiek widziałem w polu". Po wojnie Lee pomagał armii przy budowie fortów. W 1855 roku Lee został podpułkownikiem i dołączył do pułku kawalerii. Jako pułkownik, Lee został wezwany do powstrzymania "buntu niewolników", znanego jako najazd Johna Browna na Harpers Ferry. Rajd Browna został zakończony w niecałą godzinę przez Lee.
Wojna domowa
Lee odziedziczył wraz z Arlington House pewną liczbę niewolników. Okazało się, że nie był zbyt dobrym panem niewolników. Starał się być uprzejmy i odmawiał stosowania tortur. Ale niewolnicy wiedzieli, że ich wolność została im przyznana w testamencie i odmawiali pracy. Lee chciał przyznać im wolność, ale potrzebował ich, by pomogli mu w pracy w Arlington House. Osobiście Lee nienawidził niewolnictwa, nazywając je "złem" zarówno dla czarnych, jak i białych. Uważał jednak, że trzeba je znieść stopniowo, bo inaczej gospodarka Południa by się załamała. Lee zgadzał się jednak z innymi południowcami, którzy uważali, że czarni są gorsi. Wierzył, że Bóg rozwiąże ten problem w swoim czasie. Lee, podobnie jak Thomas Jefferson, miał mieszane uczucia co do niewolnictwa.Wybór AbrahamaLincolna w 1860 roku spowodował, że kilka stanów w proteście dokonało secesji. Postawiło to Lee w trudnej sytuacji. Nowo powstałe Skonfederowane Stany Ameryki zaoferowały Lee stopień generała brygady. Lee nie odpowiedział na tę ofertę. Winfield Scott zaproponował mu dowództwo nad armią amerykańskich ochotników. Na tę ofertę również nie odpowiedział. W dniach 12-14 kwietnia 1861 roku wojska amerykańskie zostały zbombardowane w Forcie Sumter w Charleston w Karolinie Południowej. Tego samego dnia Wirginia odłączyła się od Unii. Lee nie popierał secesji, ale nie mógł walczyć z własnym stanem Wirginia. 22 kwietnia 1861 roku w Arlington House Lee zrezygnował z przydziału do armii amerykańskiej. Powiedział swoim przyjaciołom, że nie będzie uczestniczył w inwazji na Południe. Kilka dni później przyjął dowództwo nad wszystkimi siłami Wirginii.
Początkowo Lee nie dowodził żadnym żołnierzem w bitwie. Zamiast tego pomagał prezydentowi Konfederacji Jeffersonowi Davisowi w podejmowaniu decyzji wojskowych. W 1862 r. został dowódcą Armii Północnej Wirginii. Dowodził tą armią przez resztę wojny. Wygrał wiele bitew, mimo że armia Unii w tych bitwach miała więcej ludzi i broni. W bitwie pod Gettysburgiem próbował najechać Unię, aby zakończyć wojnę. Ale jego armia została pokonana i musiał wycofać się z powrotem do Wirginii.
W latach 1864 i 1865 Lee walczył w Wirginii z unijnym generałem Ulyssesem S. Grantem. Pod koniec 1864 i na początku 1865 roku Lee i Grant walczyli w pobliżu Richmond w Wirginii w serii bitew zwanych oblężeniem Petersburga. W kwietniu 1865 roku Grant zmusił Lee do odwrotu z Richmond. Po serii bitew Grant otoczył Lee pod Appomattox Courthouse i zmusił go do poddania się. Zanim się poddał, powiedział: "Wolałbym umrzeć tysiącem śmierci niż się poddać".
Po wojnie
Prezydent Andrew Johnson wydał proklamację przyznającą amnestię i ułaskawienie tym konfederatom, którzy brali udział w rebelii przeciwko Stanom Zjednoczonym. Zawierała ona 14 zwolnionych klas, a członkowie tych grup musieli złożyć podanie do prezydenta Stanów Zjednoczonych z prośbą o ułaskawienie. Lee wysłał podanie do generała Granta. 13 czerwca 1865 roku Lee napisał do prezydenta Johnsona:"Będąc wyłączonym z postanowień amnestii i ułaskawienia zawartych w proklamacji z 29-go Ulto; niniejszym ubiegam się o korzyści i pełne przywrócenie wszystkich praw i przywilejów rozszerzonych na tych, którzy są objęci jej warunkami. Ukończyłem Akademię Mil. Akademię Wojskową w West Point w czerwcu 1829 roku. Zrezygnowałem z armii amerykańskiej w kwietniu '61. Byłem generałem w Armii Konfederacji i brałem udział w kapitulacji Armii Nowej Gwinei 9 kwietnia '65.
2 października 1865 r. Lee został prezydentem Washington College w Wirginii. Tego samego dnia Lee podpisał przysięgę amnestyjną, zgodnie z wymaganiami prezydenta Johnsona. Lee nie został jednak ułaskawiony, a jego obywatelstwo nie zostało przywrócone.
Jego przysięga amnestyjna została odnaleziona ponad sto lat później w Archiwum Narodowym. Okazuje się, że Sekretarz Stanu USA William H. Seward dał podanie przyjacielowi na pamiątkę. Departament Stanu po prostu zignorował wniosek Lee i nigdy nie został on rozpatrzony pozytywnie. W 1975 roku Kongres Stanów Zjednoczonych na mocy wspólnej rezolucji przywrócił Lee prawa obywatelskie z datą wejścia w życie 13 czerwca 1865 roku. Akt ten został podpisany przez prezydenta Geralda R. Forda 5 sierpnia 1975 roku.
Lee miał udar mózgu 28 września 1870 roku i zmarł 12 października 1870 roku. Na cześć Lee Washington College zmienił nazwę na Washington and Lee University. Urodziny Lee są obchodzone w kilku południowych stanach jako święto.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był Robert E. Lee?
O: Robert E. Lee był amerykańskim pułkownikiem armii Stanów Zjednoczonych, który służył jako głównodowodzący armii Konfederacji podczas amerykańskiej wojny secesyjnej.
P: Jakie stanowisko zajmował Robert E. Lee podczas amerykańskiej wojny secesyjnej?
O: Robert E. Lee pełnił funkcję głównodowodzącego Armii Konfederacji podczas amerykańskiej wojny secesyjnej.
P: Jaką armią dowodził Robert E. Lee podczas amerykańskiej wojny secesyjnej?
O: Robert E. Lee dowodził Armią Północnej Wirginii we wschodnim teatrze amerykańskiej wojny secesyjnej.
P: Jaką rolę odegrał Robert E. Lee w wojnie meksykańsko-amerykańskiej?
O: Robert E. Lee był oficerem w wojnie meksykańsko-amerykańskiej.
P: Jakie stanowisko zajmował Robert E. Lee w West Point?
O: Robert E. Lee był szefem West Point przed amerykańską wojną secesyjną.
P: Jakie działania podjął Robert E. Lee jako pułkownik Armii Stanów Zjednoczonych?
O: Jako pułkownik Armii Stanów Zjednoczonych, Robert E. Lee poprowadził batalion marines do stłumienia rebelii w Harpers Ferry Armory i schwytał ich przywódcę, Johna Browna.
P: Jakie były niektóre z osiągnięć Roberta E. Lee w jego karierze?
O: Niektóre z osiągnięć Roberta E. Lee obejmują służbę jako głównodowodzący Armii Konfederacji podczas amerykańskiej wojny secesyjnej, dowodzenie Armią Północnej Wirginii, służbę w wojnie meksykańsko-amerykańskiej i bycie szefem West Point.
Przeszukaj encyklopedię