Uday Saddam Hussein al-Tikriti (arabski: عُدي صدّام حُسين) (czerwiec 1964 – 22 lipca 2003) był najstarszym synem Saddama Husseina, piątego prezydenta Iraku. Miał jednego młodszego brata, Qusay (Kusay) Hussein. Przez dłuższy czas uważany był za faworyta do objęcia w przyszłości wpływowej pozycji w państwie po ojcu, jednak stopniowo utracił poparcie: m.in. dlatego, że został ciężko ranny w zamachu, jego zachowanie często wymykało się spod kontroli, a relacje z częścią rodziny i otoczenia stały się napięte.

Pozycja i aktywność

Uday sprawował realny wpływ na wiele instytucji państwowych i prywatnych w Iraku. Zasiadał na czele m.in. krajowego komitetu olimpijskiego i federacji piłkarskiej, kontrolował niektóre media oraz miał szeroki dostęp do mechanizmów władzy i finansów. Jego rola nie była jedynie reprezentacyjna — często ingerował w życie kulturalne i sportowe kraju, a także w działania osób uznawanych za nieprzychylnych reżimowi.

Oskarżenia o zbrodnie i skandale

Uday był powszechnie oskarżany o szereg poważnych przestępstw. W literaturze i relacjach byłych dysydentów i dziennikarzy pojawiały się zarzuty dotyczące m.in. gwałtów, bezprawnych morderstw oraz tortur. Do najbardziej znanych incydentów należy zabójstwo Kamel Hana Gegeo — osobistego pomocnika i gospodarza przyjęć Saddama Husseina — które miało miejsce pod koniec lat 80. i wywołało skandal na najwyższych szczeblach władzy. W związku z różnymi ekscesami Uday bywał kilkakrotnie więziony lub wygnany z kraju na krótki okres; jego pozycję osłabiał także konflikt z innymi członkami rodziny. W pewnym momencie reżim jego ojca symbolicznie orzekł wyrok śmierci od reżimu, co jednak nie doprowadziło do wykonania kary.

Upadek i śmierć

Po inwazji Stanów Zjednoczonych na Irak w 2003 roku amerykańskie siły poszukiwały najważniejszych członków rodu Husajnów. 22 lipca 2003 r. oddziały specjalne przeprowadziły operację w północnym Iraku; podczas czterogodzinnej wymiany ognia w domu w Mosulu zginęli Uday, Qusay oraz Mustapha, syn Qusaya. Ich śmierć została potwierdzona przez siły koalicyjne i ostatecznie zakończyła możliwość ich powrotu do politycznej aktywności.

Dziedzictwo

Uday Hussein pozostaje postacią silnie kontrowersyjną: dla wielu był symbolem brutalności reżimu i nadużyć władzy, dla innych — skomplikowanym dziedzicem epoki Saddama, którego życie naznaczyły przemoc, przywileje i skandale. Po jego śmierci dyskusje na temat odpowiedzialności za zbrodnie reżimu oraz losu ofiar trwały nadal, a sprawy związane z ochroną praw człowieka w Iraku pozostały jednym z kluczowych problemów w procesie odbudowy państwa.