A-10 Thunderbolt II (zwany także Warthog) to samolot szturmowy wyprodukowany przez Fairchild Republic. Pierwszy raz poleciał w 1972 roku, a do służby wszedł w 1977 roku. Został zaprojektowany do zrzucania bomb, wystrzeliwania rakiet, pocisków i 30 mm karabinów Gatlinga w kierunku wrogów na ziemi (np. czołgów). Jego nazwa pochodzi od P-47 Thunderbolt z okresu II wojny światowej. Nie jest tak szybki jak większość wojskowych odrzutowców, ale jest wytrzymały, silnie opancerzony i może dobrze skręcać. A-10 jest również używany jako samolot CAS (close air support), co polega na powolnym przelatywaniu nad obszarem docelowym i niszczeniu wszystkich celów w tym obszarze.
A-10 został zaprojektowany przede wszystkim do zwalczania celów lądowych i ochrony sił własnych na polu bitwy. Jego najbardziej charakterystyczną bronią jest 30 mm armata GAU-8/A Avenger, przystosowana do rażenia opancerzonych pojazdów i stanowisk ogniowych. Kadłub i kokpit mają wzmocnioną ochronę — pilota otacza pancerna komora (tzw. "titanowa wanna"), a konstrukcja samolotu i systemy są zdublowane, co zwiększa przeżywalność po trafieniach. Silniki zamontowano wysoko na tylnej części kadłuba, by ograniczyć ryzyko zassania odłamków i zanieczyszczeń z pasa startowego.
Do innych istotnych cech A-10 należą: dobra zwrotność przy niskich prędkościach, możliwość lotów nisko nad gruntem, krótki rozbieg i zdolność operowania z prostych, prowizorycznych pasów startowych oraz wysoki udźwig uzbrojenia. Dzięki zmodernizowanym wersjom (m.in. A-10C) samoloty otrzymały nowoczesną awionikę, systemy celownicze i możliwość użycia precyzyjnych bomb kierowanych oraz zasobników optoelektronicznych.
A-10 był intensywnie używany w konfliktach końca XX i początku XXI wieku — m.in. podczas wojny w Zatoce Perskiej (1991), operacji przeciwko Iraku w 2003 roku oraz w działaniach w Afganistanie. Jego niezawodność i skuteczność w misjach wsparcia piechoty uczyniły go cenionym narzędziem przez załogi i żołnierzy lądowych, co wielokrotnie wpływało na decyzje o przedłużeniu jego służby.
Podstawowe dane i cechy (zwięźle):
- Producent: Fairchild Republic
- Pierwszy lot: 1972
- Wejście do służby: 1977
- Załoga: 1 osoba
- Główne uzbrojenie: 30 mm armata GAU-8/A oraz liczne punkty podwieszeń dla bomb, rakiet i pocisków kierowanych
- Rola: wsparcie ogniowe piechoty (CAS), zwalczanie celów opancerzonych
- Napęd: dwa silniki turboodrzutowe (występują w wersjach General Electric TF34)
- Cechy wyróżniające: mocne opancerzenie kokpitu, zdublowane systemy, duża przeżywalność bojowa, dobre właściwości manewrowe przy niskich prędkościach
Warianty i modernizacje: podstawową wersją produkcyjną była A-10A; powstały też wersje treningowe i doświadczalne (np. A-10B dwumiejscowy). Najważniejszą współczesną modernizacją jest A-10C — obejmuje ona cyfrową awionikę, ulepszone systemy nawigacji i celowania oraz integrację precyzyjnych pocisków kierowanych, co znacznie zwiększa skuteczność w misjach współczesnego pola walki.
Pomimo debat na temat wycofania, A-10 pozostaje symbolem samolotu szturmowego zaprojektowanego z myślą o sztywnym wykonaniu misji wsparcia piechoty i zwalczania opancerzonych celów na polu bitwy.
