Wehrmacht — zjednoczone siły zbrojne Niemiec (1935–1945)
Przegląd organizacji, składu, roli i dziedzictwa Wehrmachtu — zjednoczonych sił zbrojnych nazistowskich Niemiec w latach 1935–1945, oraz wyjaśnienie relacji z Waffen-SS.
Wehrmacht to określenie zjednoczonych sił zbrojnych nazistowskich Niemiec, funkcjonujących formalnie w latach 1935–1945. Termin obejmuje zarówno strukturę dowodzenia i formacje operacyjne, jak i zaplecze szkoleniowe, logistyczne oraz administracyjne, utworzone w ramach polityki zbrojeń Trzeciej Rzeszy po okresie Republiki Weimarskiej. Wehrmacht był narzędziem polityki militarnej i ekspansjonizmu, ale także instytucją o własnej biurokracji i kulturze wojskowej.
Galeria obrazów
10 Obrazy
Skład i podstawowe elementy
- Heer — lądowy komponent Wehrmachtu, czyli armia, obejmujący formacje piechoty, jednostki pancerne, artylerię i służby pomocnicze, wykorzystywane do działań lądowych na różnych frontach.
- Kriegsmarine — marynarka, odpowiadająca za operacje morskie, ochronę szlaków morskich, działania nawodne i okrętów podwodnych (U-Booty) oraz wsparcie transportów.
- Luftwaffe — siły powietrzne, prowadzące działania lotnicze, wsparcie taktyczne wojsk lądowych, rozpoznanie oraz kampanie strategiczne.
Organizacja i dowództwo
W strukturze Wehrmachtu funkcjonowały odrębne sztaby i dowództwa dla poszczególnych rodzajów sił zbrojnych oraz centralne instytucje koordynujące operacje. Najwyższe kierownictwo wojskowe współistniało z politycznym przywództwem; Adolf Hitler pełnił rolę Naczelnego Wodza, a instytucje takie jak Oberkommando der Wehrmacht (OKW) i oddzielne dowództwa armii (OKH) miały istotny wpływ na planowanie i prowadzenie działań.
Waffen-SS i relacje z Wehrmachtem
Osobną formacją paramilitarną była Waffen-SS, wywodząca się z oddziałów Allgemeine SS. Początkowo niewielka, z biegiem czasu przekształciła się w liczne formacje wojskowe związane z NSDAP. Na czele aparatu SS stał między innymi Heinrich Himmler. Formalnie Waffen-SS nie była częścią Wehrmachtu, choć na polu walki współdziałała z jego oddziałami, a granice kompetencji i kontroli bywały złożone.
Działania w czasie wojny i kontrowersje
Wehrmacht odegrał centralną rolę w działaniach zbrojnych podczas II wojny światowej, przeprowadzając kampanie błyskawiczne, bitwy na wielu frontach oraz operacje morskie i powietrzne. Po wojnie ujawniły się liczne przypadki naruszeń prawa wojennego i współudziału niektórych jednostek w represjach oraz zbrodniach okupacyjnych. Badania historyczne rozróżniają kwestie skuteczności wojskowej od odpowiedzialności prawnej i moralnej; analiza obejmuje zarówno rozkazy wyższego dowództwa, jak i działania poszczególnych oddziałów.
Rozwiązanie i dziedzictwo
Po kapitulacji w 1945 roku Wehrmacht został rozwiązany; wiele jego dokumentów i dowódców stało się przedmiotem śledztw i procesów. W dekadach powojennych toczyły się dyskusje na temat roli żołnierzy Wehrmachtu oraz postawienia granic pomiędzy tradycją wojskową a ideologicznym zaangażowaniem. Na gruzach dawnej machiny wojennej z czasem pojawiły się nowe formacje zbrojne Niemiec powojennych, a pamięć o Wehrmachcie pozostała przedmiotem badań historycznych, publicznych debat i rekonstrukcji pamięci.
Podsumowując, termin Wehrmacht odnosi się do kompleksowej instytucji wojskowej III Rzeszy: jej struktur, komponentów i roli w polityce oraz konflikcie zbrojnym, a także do problemów pamięci i odpowiedzialności, jakie wynikają z jej działalności.
Pochodzenie i zastosowanie terminów
Przed powstaniem NSDAP termin Wehrmacht był używany w sensie ogólnym dla określenia sił zbrojnych każdego narodu, jako wersja "obrony własnej" bardziej ogólnego Streitmachtu. Na przykład terminem Britische Wehrmacht określano brytyjskie siły zbrojne. Artykuł 47 Konstytucji Weimarskiej z 1919 roku głosił: "Der Reichspräsident hat den Oberbefehl über die gesamte Wehrmacht des Reiches" (co oznacza: "Reichspräsident sprawuje najwyższe dowództwo nad wszystkimi siłami zbrojnymi Rzeszy"). Dla rozróżnienia, termin Reichswehra był powszechnie używany dla określenia niemieckich sił zbrojnych.
W 1935 roku Reichswehra została przemianowana na Wehrmacht. Po II wojnie światowej, pod aliancką okupacją Niemiec, Wehrmacht został zlikwidowany.
Dziś termin Wehrmacht odnosi się do niemieckich sił zbrojnych w czasach nazistowskich Niemiec i II wojny światowej, zarówno w języku niemieckim, jak i angielskim. Uwaga: Wehrmacht to nie tylko armia (Wehrmacht Heer). Pojazdy Wehrmachtu używane przez Heer, Luftwaffe lub Kriegsmarine miały tablice rejestracyjne z WH, WL lub WM.
Historia
I wojna światowa zakończyła się zawieszeniem broni z 11 listopada 1918 roku. W styczniu 1919 roku siły zbrojne zostały nazwane Friedensheer (armia pokoju). W marcu 1919 r. Zgromadzenie Narodowe uchwaliło ustawę o utworzeniu 420.000 armii wstępnej jako Vorläufige Reichswehr. W maju ogłoszono warunki traktatu wersalskiego, a w czerwcu Niemcy zostały zmuszone do podpisania umowy. Między innymi ograniczono liczebność armii do stu tysięcy ludzi i piętnastu tysięcy w marynarce wojennej. Zakazano używania czołgów i ciężkiej artylerii oraz zlikwidowano lotnictwo. Nowa powojenna armia (Reichswehra) została powołana do życia 23 marca 1921 roku.
Niemcy natychmiast znalazły sposoby, aby nie dotrzymać tych warunków. Po traktacie w Rapallo rozpoczęła się tajna współpraca ze Związkiem Radzieckim. Niemcy pomagały Związkowi Radzieckiemu w industrializacji, a radzieccy oficerowie mieli być szkoleni w Niemczech. Niemieccy specjaliści od czołgów i sił powietrznych mogli ćwiczyć w Związku Radzieckim. Niemieckie badania nad bronią chemiczną i jej produkcją miały być prowadzone w Związku Radzieckim, a także inne projekty. Około trzystu niemieckich pilotów przeszło szkolenie w Lipiecku, część szkolenia czołgowego odbyła się w pobliżu Kazania, a w Saratowie opracowano gaz trujący dla armii niemieckiej.
Po śmierci prezydenta Paula von Hindenburga 2 sierpnia 1934 roku Hitler objął urząd prezydenta Rzeszy i tym samym stał się głównodowodzącym. Wszyscy oficerowie i żołnierze niemieckich sił zbrojnych musieli złożyć osobistą przysięgę lojalności wobec Führera, jak nazywano Adolfa Hitlera. Do roku 1935 Niemcy otwarcie łamały ograniczenia militarne traktatu wersalskiego, a 16 marca 1935 roku ponownie wprowadzono pobór do wojska.
Liczebność armii stałej pozostała na zadekretowanym w traktacie poziomie około 100 000 ludzi, ale co roku nowa grupa poborowych równa tej wielkości miała przechodzić szkolenie. Ustawa o poborze sformalizowała nazwę Wehrmacht. Istnienie Wehrmachtu zostało oficjalnie ogłoszone 15 października 1935 roku pod zwierzchnictwem nazistów. Jako insygnia przyjęto prostszą wersję Krzyża Żelaznego (prostoramienny tzw. Balkenkreuz lub krzyż belkowy). Balkenkreuz, czyli krzyż belkowy), który był używany jako oznaczenie samolotów i czołgów pod koniec I wojny światowej.
Lata wojny
Armia
Wehrmacht przystąpił do wojny z mniejszością swoich formacji zmotoryzowanych; piechota przez cały okres wojny w 90% poruszała się pieszo, a artyleria głównie konno. W pierwszych latach wojny prasa światowa poświęcała wiele uwagi formacjom zmotoryzowanym, które były wymieniane jako przyczyna sukcesu niemieckich inwazji na Polskę (wrzesień 1939), Norwegię (kwiecień 1940), Danię, Belgię, Francję i Holandię (maj 1940), Jugosławię (kwiecień 1941) oraz wczesnych kampanii w Związku Radzieckim (czerwiec 1941).
Po wkroczeniu Stanów Zjednoczonych w grudniu 1941 r. Wehrmacht został zaangażowany w kampanie lądowe przeciwko dwóm wielkim potęgom przemysłowym. W tym krytycznym momencie Hitler przejął osobistą kontrolę nad naczelnym dowództwem Wehrmachtu, a jego osobiste niedociągnięcia jako dowódcy wojskowego prawdopodobnie przyczyniły się do poważnych porażek wiosną 1943 roku, pod Stalingradem i Tunisem w Afryce Północnej.
Siły Powietrzne
Niemieckie Siły Powietrzne, dowodzone przez Hermanna Göringa, wniosły wiele jednostek sił lądowych do wojny w Rosji, jak również na froncie normandzkim. W 1940 roku spadochroniarze z Fallschirmjäger zdobyli belgijski fort Eben-Emael i wzięli udział w powietrznej inwazji na Norwegię, ale po poniesieniu ciężkich strat w bitwie o Kretę zaprzestano zrzutów na dużą skalę. Działając jako zwykła piechota, 1 Dywizja Fallschirmjäger wzięła udział w bitwie o Monte Cassino.
Navy
Niemiecka marynarka wojenna (Kriegsmarine) odegrała istotną rolę w II wojnie światowej, ponieważ kontrola nad szlakami handlowymi na Atlantyku była kluczowa dla Niemiec, Wielkiej Brytanii, a później Związku Radzieckiego. W bitwie o Atlantyk, początkowo udana niemiecka flota U-Bootów została ostatecznie pokonana dzięki alianckim osiągnięciom technologicznym, takim jak sonar, radar i złamanie kodu Enigmy. Duże okręty nawodne były nieliczne ze względu na ograniczenia konstrukcyjne wynikające z traktatów międzynarodowych sprzed 1935 roku. Pancerniki kieszonkowe" Admiral Graf Spee i Admiral Scheer odgrywały ważną rolę jako statki handlowe tylko w pierwszym roku wojny. Nie działał żaden lotniskowiec, ponieważ niemieckie dowództwo straciło zainteresowanie Grafem Zeppelinem, który został zwodowany w 1938 roku. Po utracie Bismarcka w 1941 roku, gdy przewaga lotnicza aliantów zagrażała pozostałym we francuskich portach atlantyckich pancernikom, okręty otrzymały rozkaz powrotu do niemieckich portów.
Waffen-SS
Chociaż Waffen-SS nie była technicznie częścią Wehrmachtu, podczas 2 wojny światowej była pod kontrolą Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu. Były uważane za elitarne oddziały i ponosiły ciężkie straty (większe niż normalna armia).
Zbrodnie wojenne
Wehrmacht był wykorzystywany jako narzędzie polityki państwa w czasie II wojny światowej, zarówno do celów militarnych, jak i politycznych. Spore kontrowersje budzą twierdzenia, że Wehrmacht został uznany za istotnie, a nie incydentalnie zaangażowany w Holokaust, zwłaszcza że elementy SS zaangażowane w Holokaust nie były Waffen-SS i nie podlegały OKW ani dowódcom polowym. Wehrmacht zlecał i uczestniczył w masakrach ludności cywilnej w ramach odwetu, egzekucjach jeńcówwojennych, doraźnych egzekucjach sowieckich oficerów politycznych oraz egzekucjach wojskowych i cywilnych zakładników jako kary za działalność partyzancką na terenach okupowanych.Jednak często powtarzane twierdzenie o złamaniu konwencji genewskiej przez traktowanie rosyjskich jeńców wojennych nie jest prawdziwe. Wspólna Klauzula 2 Konwencji Genewskiej stwierdza, że wymagania dotyczące traktowania mają zastosowanie, gdy obie strony są sygnatariuszami konwencji. Niemcy byli sygnatariuszami, Rosjanie odmówili podpisania.
Powiązane strony
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Wehrmacht — zjednoczone siły zbrojne Niemiec (1935–1945) Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/107131