Hezbollah (po arabsku: حزب الله, czyli Partia Boga) jest islamską partią polityczną i organizacją paramilitarną w Libanie. Powstał w 1982 roku, podczas libańskiej wojny domowej. Liderem Hezbollahu jest obecnie Hassan Nasrallah.

Definicja i cele

Hezbollah przedstawia się jako ruch oporu przeciwko państwu Izrael i obcej ingerencji w regionie. W początkowym okresie jego głównym celem była walka z wpływami zachodnimi oraz dążenie do przekształcenia Libanu w islamskie państwo. Członkami i zwolennikami Hezbollahu są w przeważającej części szyiccy muzułmanie, którzy stanowią jedną z największych wspólnot religijnych w kraju. Ruch wspiera również arabski nacjonalizm i deklaruje poparcie dla dążeń niepodległościowych narodu palestyńskiego w Palestynie. W związku z tym Hezbollah odmawia uznania prawa do istnienia państwa Izrael i prowadzi przeciw niemu działania zbrojne.

Historia

Hezbollah powstał w reakcji na wydarzenia lat 80. XX wieku, przede wszystkim na izraelską inwazję na Liban w 1982 roku oraz na rosnący wpływ rewolucji islamskiej w Iranie. Organizacja ewoluowała z luźnej koalicji lokalnych grup zbrojnych i środowisk religijnych w dobrze zorganizowany ruch polityczno-militarny. W kolejnych dekadach Hezbollah umacniał swoją pozycję w południowym Libanie, w dolinie Bekaa oraz wśród szyickiej społeczności miejskiej.

Do kluczowych momentów w historii należą m.in. wycofanie się wojsk izraelskich z południowego Libanu w 2000 roku, które zostało odebrane jako sukces Hezbollahu, oraz konflikt z Izraelem w 2006 roku (tzw. wojna lipcowa), podczas którego organizacja i armia izraelska wymieniły ciężkie ataki na obszarach przygranicznych. Od początku lat 2010. Hezbollah angażował się także po stronie rządu syryjskiego w czasie wojny domowej w Syrii, co wzmocniło jego pozycję jako regionalnego aktora, ale też zwiększyło krytykę i podziały wewnątrz Libanu.

Struktura, wsparcie i finanse

Hezbollah łączy działalność polityczną, społeczną i militarną. Posiada własne struktury społeczne — szkoły, szpitale, instytucje pomocowe — które zyskały dużą popularność wśród części społeczeństwa szyickiego. Finansowanie, wyposażenie i szkolenie części struktur militarno-logistycznych organizacji wiąże się przede wszystkim z pomocą zewnętrzną: Hezbollah jest wspierany przez Syrię, Iran, Rosję, Liban i Irak. Wsparcie to obejmuje dostawy broni, szkolenia, doradztwo i środki finansowe.

Działalność militarna

Militarne skrzydło Hezbollahu prowadziło przez lata działania partyzanckie i asymetryczne przeciwko wojskom izraelskim na południu Libanu, w tym ostrzały rakietowe i ataki na pozycje militarne. Milicja organizacji posiada znaczący arsenał rakietowy i wyrzutni, który wielokrotnie był używany w starciach z Izraelem. Działania te bywają przedstawiane przez Hezbollah jako „opór” przeciw okupacji i agresji, podczas gdy przeciwnicy wskazują na ofiary wśród ludności cywilnej i destabilizujący wpływ tego arsenału na bezpieczeństwo regionu.

Rola polityczna i społeczna w Libanie

Hezbollah jest aktywny również na polu politycznym: posiada przedstawicieli w parlamencie, bierze udział w rządach i wpływa na kształtowanie polityki wewnętrznej. Jego struktury społeczne — ośrodki zdrowia, szkoły, programy socjalne — zwiększają popularność i zależność części społeczeństwa od organizacji. Jednocześnie obecność dobrze uzbrojonej formacji poza kontrolą centralnego państwa budzi kontrowersje dotyczące suwerenności oraz monopolu państwa na stosowanie przemocy.

Kontrowersje i status międzynarodowy

Hezbollah budzi liczne kontrowersje: jest oskarżany o przeprowadzanie zamachów i ataków terrorystycznych poza granicami Libanu, a także o uczestnictwo w przemocy politycznej wewnątrz kraju. Wiele państw i organizacji międzynarodowych traktuje Hezbollahu jako organizację terrorystyczną, natomiast inne rozróżniają skrzydło militarne od działalności politycznej i społecznej. Różnice w klasyfikacji wpływają na relacje dyplomatyczne oraz na sankcje wobec osób i podmiotów powiązanych z ruchem.

Wpływ w regionie

Hezbollah jest jednym z najważniejszych niepaństwowych aktorów w regionie Bliskiego Wschodu. Jego relacje z Iranem uczyniły z niego element szerszej sieci wpływów irańskich w regionie, co ma konsekwencje dla równowagi sił i stosunków z takimi krajami jak Izrael, Syria czy państwa Zatoki Perskiej. Obecność organizacji w polityce libańskiej i wojskowy potencjał uczyniły z Libanu pole konfrontacji interesów regionalnych, co często przekłada się na wewnętrzne napięcia i kryzysy.

Podsumowując, Hezbollah to złożony ruch o wymiarze politycznym, społecznym i militarnym, którego działalność odgrywa istotną rolę zarówno w Libanie, jak i w szerszym kontekście regionalnym.