Przegląd

Podgłośniowe zapalenie krtani, często określane jako krup lub laryngotracheobronchitis, to zapalenie dolnej części krtani i górnej części tchawicy wywołane najczęściej przez wirusy. Charakterystyczne są obrzęk śluzówki podgłośniowej i typowe objawy związane z zawężeniem dróg oddechowych. Schorzenie dotyczy głównie małych dzieci (zwykle między 6 miesiącem a 5–6 rokiem życia), u których światło podgłośniowe jest stosunkowo wąskie.

Objawy i typowe cechy

Najczęściej występujący obraz kliniczny obejmuje:

  • "Szczekający" kaszel, czyli suchy, napadowy kaszel o charakterze szczekania — często cytowany objaw rozpoznawczy.
  • Stridor (wysoki świszczący dźwięk przy wdechu), widoczny przy znaczniejszym zwężeniu dróg oddechowych.
  • Chrypka i trudności z oddychaniem, które zwykle nasilają się nocą.
  • U niektórych dzieci mogą pojawić się stany podgorączkowe, złe samopoczucie i przyspieszony oddech.

Przyczyny i mechanizm

Najczęstszymi czynnikami wywołującymi są wirusy (m.in. wirusy paragrypy, RSV, adenowirusy, wirusy grypy). Infekcja powoduje zapalenie i obrzęk błony śluzowej w okolicy podgłośniowej, co u małych dzieci szybko prowadzi do znaczącego upośledzenia przepływu powietrza. Obrzęk i nadreaktywność dróg oddechowych tłumaczą typowy obraz kliniczny z kaszlem i stridorem.

Diagnostyka i różnicowanie

Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na obrazie klinicznym i wywiadzie; badania krwi, posiewy czy rutynowe zdjęcia rentgenowskie zwykle nie są konieczne. W razie wątpliwości lub nietypowego przebiegu lekarz rozważa inne przyczyny zwężenia dróg oddechowych, takie jak ciała obce, bakteryjne zapalenie nagłośni (epiglottitis), bakteryjne zapalenie tchawicy czy poważniejsze choroby układowe. Badania obrazowe mogą pomóc przy podejrzeniu alternatywnych rozpoznań — RTG jest stosowane wybiórczo.

Leczenie i postępowanie

Postępowanie zależy od ciężkości objawów. W łagodnych postaciach wystarcza opieka domowa, obserwacja i łagodzenie objawów. W umiarkowanym i cięższym przebiegu stosuje się leki, które szybko zmniejszają obrzęk błony śluzowej:

  • Kortykosteroidy podawane doustnie lub domięśniowo (np. deksametazon) — działają przeciwzapalnie i są standardowym elementem terapii; szczegóły dotyczące dawkowania ustala lekarz — sterydy.
  • W cięższych epizodach stosuje się nebulizowaną adrenalinę (epinefrynę), która krótkotrwale zmniejsza obrzęk i poprawia drożność dróg oddechowych — epinefryna jest używana ambulatoryjnie lub w warunkach szpitalnych przy nasilonej duszności.
  • W razie ciężkiego zagrożenia życia konieczna jest szybka interwencja szpitalna, a w wyjątkowych sytuacjach zabezpieczenie drożności dróg oddechowych (intubacja, rzadziej tracheotomia).

Rokowanie i zapobieganie

Rokowanie przy standardowym przebiegu jest dobre — większość epizodów ustępuje w ciągu kilku dni do tygodnia. Hospitalizacja jest rzadka, jednak dzieci z nasilonymi objawami wymagają natychmiastowej oceny medycznej. Profilaktyka opiera się na ograniczaniu transmisji wirusów: higiena rąk, unikanie kontaktu z chorymi oraz szczepienia przeciw grypie, które mogą zmniejszyć ryzyiko infekcji wirusowych. W razie nawracających epizodów konieczna jest konsultacja pediatryczna w celu oceny przyczyn i ewentualnych modyfikacji postępowania.