Głęboka stymulacja mózgu (DBS) to zabieg, podczas którego lekarze umieszczają w mózgu pacjenta cienkie elektrody prowadzące impulsy elektryczne do wybranych struktur nerwowych. Elektrody są połączone z zasilanym generatorem impulsów umieszczonym zwykle pod skórą w okolicy obojczyka; generator wysyła regulowane impulsy, które modulują aktywność neuronalną w docelowych obszarach.
DBS jest stosowany w leczeniu wielu chorób. W praktyce klinicznej stosowano DBS w zaburzeniach bólowych, chorobie Parkinsona, dużych zaburzeniach depresyjnych, zaburzeniach obsesyjno‑kompulsyjnych oraz w zespołu Tourette'a. Zakres i skuteczność terapii zależą od wskazań, doboru celu stymulacji oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta.
Food and Drug Administration zatwierdziła DBS jako metodę leczenia drżenia w 1997 roku, choroby Parkinsona w 2002 roku, zespołu Tourette'a w 1999 roku oraz wybranych postaci dystonii w 2003 roku. W innych krajach i systemach opieki zdrowotnej decyzje regulacyjne i wskazania mogą się różnić.
Mechanizm działania DBS nie jest w pełni wyjaśniony; najczęściej przyjmuje się, że stymulacja zmienia nieprawidłowe wzorce aktywności neuronalnej i wpływa na sieci neuronalne odpowiedzialne za objawy chorobowe. Typowe cele stymulacji obejmują struktury takie jak jądro podspoidłowe (STN), jądro soczewkowate (GPi) czy jądro wzgórza (VIM) — wybór zależy od konkretnego schorzenia. Procedura obejmuje precyzyjne planowanie obrazowe, implantację elektrod oraz wielokrotne sesje programowania parametrów stymulacji po zabiegu.
U większości dobrze dobranych pacjentów DBS prowadzi do istotnej poprawy objawów, zmniejszenia zapotrzebowania na leki lub poprawy jakości życia, jednak odpowiedź terapeutyczna jest zróżnicowana i czasami częściowa. Po zabiegu mogą wystąpić poważne powikłania związane z interwencją chirurgiczną (np. krwawienie śródczaszkowe, zakażenie) oraz skutki uboczne stymulacji (np. zaburzenia mowy, problemy poznawcze, zmiany nastroju). Ryzyko oraz spodziewane korzyści powinny być omówione indywidualnie przed kwalifikacją.
Opieka poimplantacyjna obejmuje długotrwałe monitorowanie, profesjonalne programowanie parametrów stymulacji, kontrolę miejsca implantacji oraz serwisowanie albo wymianę generatora impulsów. W badaniach i w praktyce rozwijane są mniejsze urządzenia, systemy umożliwiające zapis aktywności mózgowej oraz stymulację adaptacyjną (tzw. closed‑loop), które mogą poprawić precyzję terapii.
Badania nad poszerzaniem wskazań DBS oraz nad optymalizacją metod prowadzone są nadal; oceniane są m.in. zastosowania w zaburzeniach psychiatrycznych, przewlekłym bólu i innych zespołach neurologicznych. Ze względu na złożoność interwencji i możliwe powikłania, DBS jest zwykle rozważana dopiero po wyczerpaniu standardowych metod leczenia i po wielospecjalistycznej ocenie pacjenta.