Aérospatiale SA-330 Puma — francuski śmigłowiec transportowy
Aérospatiale SA-330 Puma — legendarny francuski śmigłowiec transportowy (pierwszy lot 1965), sprawdzony w siłach zbrojnych i misjach cywilnych. Historia, wersje i dane techniczne.
Aérospatiale SA-330 Puma to śmigłowiec transportowy zaprojektowany i zbudowany we Francji. Konstrukcja została zbudowana najpierw przez Sud Aviation, a później przez Aérospatiale. Został również zbudowany przez Westland Helicopter w Wielkiej Brytanii po zawarciu umowy między tymi dwoma krajami. Pierwszy lot odbył się w kwietniu 1965 roku. Używany jest głównie przez Armée de l'Air, Royal Air Force i niektóre inne siły powietrzne. Jest również używany przez cywilów.
Rozwój i produkcja
SA-330 Puma powstał jako odpowiedź na zapotrzebowanie na średniej wielkości śmigłowiec transportowy, zdolny przewozić żołnierzy i ładunki na krótkie i średnie dystanse. Projekt rozpoczęto w latach 60. XX wieku; pierwsze prototypy zrealizowano w Sud Aviation, a dalsza produkcja i rozwój prowadzone były przez Aérospatiale. Na mocy licencji część maszyn montowano także w Wielkiej Brytanii przez firmę Westland Helicopter (stąd wersje brytyjskie znane są często jako Westland Puma).
Konstrukcja i charakterystyka
Puma to dwusilnikowy śmigłowiec turbinowy o konstrukcji kadłuba dostosowanej do transportu desantu, ładunków i sprzętu. Charakterystyczne cechy konstrukcyjne to:
- kabina załogi zwykle dla dwóch lub trzech osób (pilot, drugi pilot, czasem nawigator/inżynier pokładowy),
- duża przestrzeń ładunkowa i drzwi boczne/użytkowe ułatwiające załadunek żołnierzy i wyposażenia,
- możliwość zabudowy wyposażenia specjalnego: noszy medycznych, haków do transportu zewnętrznego, aparatów ratowniczych i systemów SAR,
- zastosowanie wirnika nośnego i stateczników typowych dla klasy średnich śmigłowców transportowych, co zapewnia dobre właściwości lotne i manewrowość.
W praktyce Puma mieści zazwyczaj około 16–20 żołnierzy lub odpowiadający ładunek; osiąga prędkość przelotową rzędu około 200–230 km/h i zasięg użyteczny liczony w setkach kilometrów (dokładne wartości zależą od wersji i obciążenia).
Wersje i modernizacje
W ciągu eksploatacji powstało kilka wersji i programów modernizacyjnych, obejmujących m.in. ulepszenia awioniki, wzmocnienie konstrukcji, wymianę części układów napędowych oraz doposażenie w systemy samoobrony. Modernizacje miały na celu wydłużenie resursu eksploatacyjnego, poprawę bezpieczeństwa oraz dostosowanie maszyn do wymagań współczesnych operacji (loty nocne, operacje w warunkach bojowych, prace medyczne i ratownicze).
Użytkownicy i zastosowania
Puma znalazł szerokie zastosowanie zarówno w siłach zbrojnych, jak i w służbach cywilnych. Główne role to:
- transport desantu i personelu wojskowego,
- transport ładunków i sprzętu (także załadunek zewnętrzny),
- operacje poszukiwawczo‑ratownicze (SAR),
- ewakuacja medyczna (medevac),
- zadania wsparcia operacji pokojowych i humanitarnych,
- użytkowanie cywilne, np. obsługa platform wiertniczych, transport pracowników i operacje ratunkowe.
Poza Francją i Wielką Brytanią Puma był eksploatowany przez liczne siły powietrzne na świecie, w tym w Afryce, Europie i Ameryce Łacińskiej. Wiele maszyn przeszło kolejne modernizacje lub zostało zastąpionych przez nowsze konstrukcje (np. Aérospatiale AS332 Super Puma i jego wersje), jednak wciąż pozostawia trwały ślad w historii awiacji śmigłowcowej.
Dziedzictwo
SA-330 Puma przyczynił się do rozwoju rodziny śmigłowców średniej wielkości produkowanych przez Aérospatiale i jej następne firmy, będąc punktem wyjścia do projektów o większej ładowności i zasięgu (np. Super Puma). Dzięki swojej uniwersalności i niezawodności Puma długo służył w wielu formacjach i przyczynił się do popularyzacji zastosowań śmigłowców transportowych w działaniach wojskowych i cywilnych.
Armia francuska SA-330B Puma
RAF Puma.
Rumuńska Puma.
Puma południowoafrykańska.
Filipiny Puma.
Hiszpański cywilny bombowiec wodny Puma.
Cywilny włoski SA-330 Puma.
Niemiecka Puma.
Francuski samolot SA-330 Puma na pustyni w Iraku w 1990 roku.
Specyfikacja SA-330
Aérospatiale SA-330 Puma ma 59,6½ stopy (18,15 metra) długości, 49,2½ stopy (15,00 metra) średnicy i 16,10½ stopy (5,14 metra) wysokości. Minimalna masa, która waży 7,795 funtów (3,536 kg) i maksymalna masa, która waży 15,532 funtów (7,000 kg). Napędzany jest przez dwa silniki Turbomeca Turmo napędzające wirnikśmigłowca z czterema łopatami.
Kabina pasażerska pozwala na przyjęcie od szesnastu do dwudziestu uzbrojonych żołnierzy w wersji wojskowej oraz od czternastu do szesnastu pasażerów w wersji cywilnej. Dwumiejscowy kokpit śmigłowca jest typu side by side. Z tyłu znajduje się mechanik, obsługujący również wyciągarkę mechaniczną. Może on korzystać z odczepianego karabinu maszynowego.
Użytkownicy SA-330
Na początku 2013 r. kraje te nadal używały lub używały wojskowej Pumy:
Abu Dhabi
.svg.png){kind=small}
Kamerun
Nigeria
Oman
Słowenia
Zjednoczone Emiraty Arabskie
Warianty SA-330
Jeśli większość Puma został zbudowany przez Aérospatiale we Francji i Wielkiej Brytanii przez Westland, ale. Kilka innych było produkowanych na licencji w Indonezji, Rumunii i RPA.
Puma konstrukcji francuskiej
SA-330A, SA-330B, SA-330Ba, SA-330C, SA-330E, SA-330F, SA-330G, SA-330H, SA-330J, SA-330L, SA-330S, SA-330Z. SA-330A jest prototypem, a SA-330Z jest wersją eksperymentalną.
Puma zbudowana przez Brytyjczyków
Puma HC Mk-1, Puma HC Mk-2. Produkcja brytyjska dotyczy tylko wersji wojskowej.
Puma zbudowana w Indonezji
NAS-330J. Indonezyjskie Pumy są budowane przez IPTN, rodzimy przemysł lotniczy, dla celów cywilnych i wojskowych.
Puma zbudowana przez Rumunię
IAR-330, IAR-330 SOCAT. Rumuńskie Pumy są budowane przez IAR, rodzimy przemysł lotniczy, dla celów cywilnych i wojskowych. IAR-330 SOCAT jest śmigłowcem szturmowym i transportowym, podobnym do radzieckiego Mi-24 Hind.
Puma zbudowana w RPA
Oryx. Południowoafrykańskie Pumy są budowane przez Atlas Aircraft Corporation, rodzimy przemysł lotniczy, dla celów cywilnych i wojskowych.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest Aérospatiale SA-330 Puma?
A: Aérospatiale SA-330 Puma to helikopter transportowy zaprojektowany i zbudowany we Francji.
P: Kto zaprojektował i zbudował Aérospatiale SA-330 Puma?
O: Projekt został najpierw zbudowany przez Sud Aviation, a później przez Aérospatiale.
P: Kiedy Aérospatiale SA-330 Puma odbył swój pierwszy lot?
O: Pierwszy lot odbył się w kwietniu 1965 roku.
P: Które siły powietrzne używają głównie Aérospatiale SA-330 Puma?
O: Jest używany głównie przez Armée de l'Air, Royal Air Force i niektóre inne siły powietrzne.
P: Czy Aérospatiale SA-330 Puma jest używany tylko przez wojsko?
O: Nie, jest również używany przez cywilów.
P: Czy Aérospatiale SA-330 Puma był budowany także poza Francją?
O: Tak, został również zbudowany przez Westland Helicopter w Wielkiej Brytanii po zawarciu umowy między tymi dwoma krajami.
P: Jakim typem śmigłowca jest Aérospatiale SA-330 Puma?
O: Aérospatiale SA-330 Puma jest śmigłowcem transportowym.
Przeszukaj encyklopedię