Funt (zwykle oznaczany skrótem lb, liczba mnoga lbs) to jednostka używana do mierzenia masy czegoś. Stosowana jest w systemie imperialnym i w systemie zwyczajowym Stanów Zjednoczonych. Istnieje wiele różnych definicji. Najpowszechniej używaną obecnie definicją jest międzynarodowy funt avoirdupois. Jest on równy 0,45359237 kilograma i jest podzielony na 16 uncji avoirdupois.
Krótka historia i pochodzenie nazwy
Nazwa „funt” (ang. pound) pochodzi od łacińskiego wyrażenia libra pondo (dosł. „waga z tąd”), a symbol „lb” wywodzi się od słowa libra. W ciągu dziejów istniało wiele lokalnych definicji funta (np. funt tower, merchant, avoirdupois, troy), co powodowało różnice w handlu i ważeniu. W XX wieku wprowadzono ujednolicone ustalenia, m.in. w 1959 r. państwa anglojęzyczne uzgodniły międzynarodową definicję funta avoirdupois jako 0,45359237 kg (dokładna wartość obowiązująca obecnie).
Rodzaje funtów
- Funt avoirdupois – najpowszechniejszy obecnie; 1 funt = 16 uncji avoirdupois. Ustalony międzynarodowo jako dokładnie 0,45359237 kg.
- Funt troy – historycznie używany w handlu metalami szlachetnymi i w jubilerstwie; składa się z 12 uncji troy. 1 funt troy = 373,2417216 g (rzadko używany poza kontekstem uncji troy i gramów w jubilerstwie).
- Inne historyczne funty – istniały lokalne warianty (np. funt tower, merchant), które miały różne wartości i dziś są przedmiotem badań historycznych.
Najważniejsze przeliczniki
- 1 funt (avoirdupois) = 0,45359237 kg (dokładnie).
- 1 uncja avoirdupois = 28,349523125 g (1 lb = 16 oz avoirdupois).
- 1 funt troy = 373,2417216 g (1 funt troy = 12 uncji troy).
- 1 uncja troy = 31,1034768 g (1 uncja troy = 480 grainów).
- 1 grain = 64,79891 mg (1 lb avoirdupois = 7000 grainów).
- 1 stone (stosowane głównie w Wielkiej Brytanii) = 14 lb = 6,35029318 kg.
Jak przeliczać
Aby przeliczyć funty na kilogramy i odwrotnie, można użyć prostych wzorów:
- kg = lb × 0,45359237
- lb = kg ÷ 0,45359237
Przykład: 150 lb ≈ 150 × 0,45359237 = 68,0388555 kg.
Gdzie używa się funta?
Funt jest nadal powszechnie stosowany w Stanach Zjednoczonych (jednostka codzienna: masa ciała, żywność, przesyłki) oraz w Wielkiej Brytanii i Irlandii w codziennych kontekstach (zwłaszcza w mowie potocznej do określania masy ciała i produktów spożywczych). W krajach Unii Europejskiej i innych państwach obowiązuje system SI i kilogram, ale jednostka funt może występować w materiałach konsumenckich lub w przyzwyczajeniach językowych.
Uwagi praktyczne
- W kontekstach naukowych i oficjalnych zalecane jest używanie kilogramów (SI).
- W jubilerstwie i przy handlu metalami szlachetnymi używa się uncji troy (nie mylić z uncją avoirdupois).
- Skrót „lb” jest powszechny; historycznie stosowano też znak „℔”.
Funt to jednostka o bogatej historii i kilku wariantach — najważniejsze dziś to funt avoirdupois (dla większości zastosowań codziennych) oraz uncja troy (dla metali szlachetnych).