Darius Milhaud (wymawiane "DAR-yus MEE-oh") (urodzony w Marsylii, 4 września 1892; zmarł w Genewie 22 czerwca 1974) był francuskim kompozytorem. Był członkiem grupy Les Six. Jest jednym z najważniejszych kompozytorów francuskich XX wieku. Napisał ponad 400 kompozycji. Jego muzyka jest często pod wpływem jazzu i polytonalności (muzyka w więcej niż jednej tonacji jednocześnie).

Styl i wpływy

Milhaud wyróżniał się lekkością faktury, świeżością melodii i odwagą harmoniczną. Łączył tradycyjne formy francuskie z elementami muzyki ludowej, brazylijskiej oraz z jazzem — często stosował rytmy i kolory typowe dla jazzu, ale przetworzone na własny sposób. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest eksperymentowanie z polytonalnością, czyli nakładaniem na siebie różnych tonacji, co daje bogate, czasem prowokujące brzmienie. W utworach Milhauda widoczne są też wpływy kontrapunktu, klarowna orkiestracja i skłonność do krótkich, barwnych form.

Przykłady i znaczące dzieła

W twórczości Milhauda można wyróżnić liczne cykle fortepianowe, balety, opery, koncerty, muzykę kameralną i chóralną. Do najbardziej znanych utworów należą między innymi:

  • Le bœuf sur le toit (1919) — koncert-balet z elementami brazylijskimi i kabaretowymi;
  • Saudades do Brasil — cykl miniatur fortepianowych inspirowanych podróżami po Brazylii;
  • La création du monde (1923) — balet z wyraźnymi wpływami jazzu i orkiestracją kameralną; przykład zastosowania polytonalności;
  • Scaramouche — popularny utwór kameralny w kilku wersjach instrumentacyjnych, często wykonywany koncertowo;

Ponadto Milhaud tworzył muzykę filmową i teatralną oraz liczne koncerty i utwory kameralne, ukazujące jego ogromną pomysłowość kompozytorską.

Dydaktyka i działalność poza kompozycją

Milhaud był również aktywnym pedagogiem. W okresie II wojny światowej, ze względu na zagrożenie nazistowskie (był pochodzenia żydowskiego), opuścił Francję i wyjechał do Stanów Zjednoczonych. W USA wykładał m.in. w Mills College w Kalifornii, gdzie miał duży wpływ na młode pokolenie kompozytorów — wśród jego uczniów znalazł się m.in. Dave Brubeck. Po wojnie wrócił do Europy, kontynuował działalność kompozytorską i koncertową aż do końca życia.

Dziedzictwo

Darius Milhaud pozostawił ogromny dorobek (ponad 400 utworów), który wpłynął zarówno na muzykę francuską, jak i światową. Jego odwaga harmoniczna i otwartość na różne style — od jazzu po muzykę brazylijską — uczyniły go jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych twórców XX wieku. Jego utwory są regularnie wykonywane i nagrywane; dla słuchaczy dobrym punktem wejścia są wymienione wyżej dzieła, zwłaszcza La création du monde i Saudades do Brasil, które dobrze pokazują charakterystyczne cechy jego języka muzycznego.