Serengeti (również Seremgeti) to rozległy region sawanny (lasy i łąki) we wschodniej Afryce. Południe tego regionu (około 80%) należy do Tanzanii, a północna część znajduje się w Kenii. Porównywalna powierzchnia to około 30 000 kilometrów kwadratowych — to jeden z największych i najlepiej zachowanych obszarów dzikiej przyrody na świecie.

Fauna i flora

W Serengeti występuje bardzo bogata fauna. Ma ponad 1,6 miliona zwierząt roślinożernych i tysiące drapieżników. Wśród najczęściej spotykanych gatunków znajdują się: Wilczomlecze, gazele, zebry i bawoły, a także lwy, lamparty, hieny i licznie występujące hienowate. Roślinność to przede wszystkim trawiaste równiny, porośnięte miejscami pojedynczymi akacjami oraz fragmentami buszu — środowisko idealne dla dużych stad kopytnych.

Migracja, która odbywa się co roku

Region jest najbardziej znany z Wielkiej Migracji — corocznego, cyklicznego przemieszczania się stad liczących łącznie około 1–1,6 miliona kopytnych (głównie gnu i zebr). Trasa migracji ma charakter „okrężny” i zależy od pór deszczowych oraz dostępności świeżej trawy. Ogólnie schemat wygląda następująco:

  • luty–marzec: okres porodów i wzrostu młodych na południowych równinach (tam, gdzie pojawiają się pierwsze intensywne opady);
  • w miarę wysychania południa zwierzęta przemieszczają się na zachód i następnie na północ, podążając za deszczami i świeżą trawą;
  • okres suchy (zazwyczaj od czerwca do października): stada docierają do północnych obszarów Serengeti i przekraczają rzekę Mara, często widywane również w rezerwacie narodowy Maasai Mara w Kenii;
  • z nadejściem pór deszczowych zwierzęta wracają w kierunku południowym, zamykając cykl migracyjny.

Przeprawy przez rzekę Mara są jednymi z najbardziej spektakularnych i dramatycznych momentów migracji — drapieżniki (głównie krokodyle i lwy) wykorzystują te okoliczności do polowań.

Znaczenie archeologiczne i ochrona

W obrębie Serengeti znajduje się także znaczący pod względem archeologicznym wąwóz Olduvai, w którym znajdują się jedne z najstarszych skamieniałości hominidów. Odkrycia te mają ogromne znaczenie dla zrozumienia ewolucji człowieka.

Wiele części regionu jest objętych ochroną prawną i międzynarodową: Park Narodowy Serengeti, obszar chroniony Ngorongoro (słynny krater Ngorongoro) oraz rezerwat przyrody Maswa w Tanzanii, a po stronie kenijskiej — rezerwat narodowy Maasai Mara. Część obszarów znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Turystyka i zagrożenia

Serengeti jest jednym z najważniejszych celów safari na świecie: odwiedzający przyjeżdżają tu przede wszystkim na obserwację dzikiej przyrody i migracji. Turystyka stanowi istotne źródło dochodów lokalnych społeczności i środków na ochronę przyrody, jednak stawia też wyzwania.

Główne zagrożenia to:

  • kłusownictwo i handel dzikimi zwierzętami,
  • utrata i fragmentacja siedlisk wskutek rolnictwa, rozwoju infrastruktury i rozrostu osad ludzkich,
  • konflikty między ludźmi a dzikimi zwierzętami,
  • zmiany klimatyczne wpływające na wzorce opadów i dostępność wody.

Praktyczne informacje

Osoby planujące wizytę powinny pamiętać o porach roku — najlepsze momenty na obserwowanie migracji to miesiące, gdy stada krzyżują rzekę Mara (zazwyczaj połowa roku), natomiast zimą i wiosną (luty–marzec) można zobaczyć liczne potomstwo na południu. Wizyta z przewodnikiem, poszanowanie zasad ochrony przyrody i wsparcie lokalnych projektów ochronnych zwiększają pozytywny wpływ turystyki na region.