AlegsaOnline.com

Kryzelnice (Phoronida) — robaki podkowiaste

Kryzelnice to niewielka gromada morskich bezkręgowców o charakterystycznym lofoforze. Opisano około 20 gatunków; żyją w rurkach, filtrują pokarm i mają dyskusyjną pozycję w systematyce lophophoran.

Autor: Leandro Alegsa Data utworzenia: 17 grudnia 2020 Ostatnia aktualizacja: 21 kwietnia 2026

simple.wikipedia.org · CC BY 4.0

Przegląd

Kryzelnice, znane naukowo jako Phoronida, to mała grupa morskich bezkręgowców często określanych jako „robaki podkowiaste”. Są to zwierzęta o wydłużonym, cylindrycznym ciele i charakterystycznym, podkowiastym narządzie służącym do pobierania pokarmu. W literaturze występuje około dwudziestu opisanych gatunków, rozmieszczonych w kilku rodzajach. Ze względu na budowę i sposób odżywiania kryzelnice bywają łączone z innymi grupami lofoforanów.

Budowa i tryb życia

Ciało kryzelnic jest proste: mają usta otoczone lofoforem — wyspecjalizowanym, lofofoforem, zagiętym w kształt podkowy, którego ramiona pokryte są nabłonkiem i rzęskami. Lofofor umożliwia filtrowanie cząstek pokarmowych z wody; powierzchnia ta jest ciliowana i skierowuje drobne organizmy i detrytus do gardzieli. Dorosłe osobniki żyją zwykle w wydzielanych przez siebie rurkach chitynowych — chitynowych osłonkach, które chronią ciało i ułatwiają osiadły tryb życia.

Cechy morfologiczne: cylindryczne ciało, otwór gębowy z lofoforem, brak wyraźnej segmentacji.
Siedlisko rurkowe: rurki mogą być zakorzenione w błocie lub piasku, osadzone na skałach albo sklejone z innymi rurkami (rurki).
Rozmnażanie i cykl życiowy: wiele gatunków ma fazę larwalną zdolną do aktywnego pływania przed osiedleniem.

Siedlisko i zasięg

Kryzelnice występują w wodach morskich na całym świecie, zwykle w strefie przybrzeżnej od płytkich wód do zanurzeń kilkudziesięciu lub kilkuset metrów. Niektóre gatunki drążą nisze lub wykorzystują naturalne ubytki w podłożu: potrafią penetrować miękkie skały i skorupy, w tym wapień i materiały wapienne. W strefach sztucznych konstrukcji niekiedy osiedlają się również przy elementach pomostów czy przybrzeżnych umocnień, choć zastosowanie terminów takich jak cementowe konstrukcje ma tu głównie charakter opisowy.

Systematyka i powiązania ewolucyjne

Kryzelnice są tradycyjnie zaliczane do lofoforanów razem z Bryozoa i ramienionogami. W niektórych ujęciach te grupy bywają traktowane jako część szerzej rozumianej jednostki zwaną czasem Brachiozoa lub po prostu jako lofoforany. Dokładne relacje ewolucyjne pozostają przedmiotem badań molekularnych i morfologicznych; brak bogatego zapisu kopalnego utrudnia rekonstrukcję pochodzenia tej linii.

Znaczenie i ciekawostki

Kryzelnice pełnią rolę filtratorów, wpływając na jakość wody i przenoszenie materii w ekosystemach przybrzeżnych. Ich rurkowate osiedla mogą tworzyć skupiska zwiększające lokalne zróżnicowanie mikrohabitatów. Interesujące jest także to, że niektóre gatunki potrafią współistnieć z innymi organizmami osiadłymi, tworząc małe kolonie lub strefy o zwiększonej biologicznej aktywności.

Ze względu na małą liczbę gatunków i dyskusyjną pozycję filogenetyczną, kryzelnice stanowią ciekawy obiekt badań w biologii ewolucyjnej i ekologii. Aby dowiedzieć się więcej o pokrewnych grupach, można sięgnąć do opracowań dotyczących zwierząt morskich i ich adaptacji, a także materiałów systematycznych opisujących poszczególne rodzaje i gatunki kryzelnic.

Przydatne źródła obejmują zarówno prace przeglądowe, jak i studia nad anatomią lofoforów; przykładowe wejścia tematyczne można znaleźć, szukając haseł dotyczących lofofofora, struktur ciliowanych oraz porównawczych analiz z rurkowatymi organizmami bentosowymi.

Anatomia

Chociaż są one zazwyczaj długie, do 50 cm (30 in). Foremony są zazwyczaj bardzo cienkie.

Przewód pokarmowy hormonów składa się z krótkiego przełyku, który prowadzi do kulistego żołądka, a następnie do jelit, które kończą się w odbycie. Foremonidy mają prosty układ krwionośny jednej tętnicy zstępującej i żyły wstępującej połączonej siecią cienkich naczyń włosowatych. Istnieją również naczynia krwionośne do każdego z macek. Krew jest bezbarwna, ale zawiera ciałka z pigmentem podobnym do hemoglobiny, który pomaga w przenoszeniu tlenu.

Układ nerwowy składa się głównie z zwoju nerwowego między jamą ustną a odbytem, nerwu pierścieniowego u podstawy lofofofora, jednego lub dwóch olbrzymich włókiennerwowych, które wydostają się z tego zwoju i rozciągają się wzdłuż ściany ciała. Na brodawce odbytu znajdują się dwa cewkowate organy wydalnicze, które odprowadzane są na zewnątrz przez nefrydioopory.

Reprodukcja

Foremony mogą być obupłciowe lub jednopłciowe, a także rozmnażać się bezpłciowo. Gamety są uwalniane przez nefrydy. Zapłodnienie jest prawdopodobnie wewnętrzne. Foremony postępują zgodnie z jednym z dwóch rodzajów strategii reprodukcyjnej. Niektóre gatunki, takie jak Phoronis ovalis, składają tylko kilka (12-25) dużych jaj, które mają dużo żółtka. Jaja te są wylęgane w probówce dorosłego człowieka, są uwalniane dopiero po wylęgu. Druga strategia polega na złożeniu znacznie większej liczby (do 500) mniejszych jaj. Jaja te są wypuszczane zaraz po zapłodnieniu. Kilka dni później wylęgają się one do tzw. larw "actinotrocha". Larwy rozwijają się planktonicznie przez 2-3 tygodnie i osiedlają się po około 20 dniach. Metamorfoza jest "katastrofalna", występuje w czasie krótszym niż 30 minut i prowadzi do powstania smukłego młodego foronika.

Foremony mogą regenerować lofofofor, jeśli zostaną uszkodzone, w rzeczywistości Phoronis ovalis dobrowolnie traci swój lofofofor w celu złożenia jaj. Po złożeniu jaj zwierzę rośnie nowy lofofofor.

Karmienie

Foremony to podajniki podwieszane. Przenoszą one swoje lofofofory do dominującego nurtu wody. Cząsteczki pokarmu w prądzie wodnym są uwięzione w strumieniu śluzu, który przemieszcza się wzdłuż macek, aż dotrze do pierścienia ustnego. Tam jest on wciągany do jamy ustnej, a następnie do przewodu pokarmowego. Następuje również bezpośrednie pobieranie aminokwasów przez naskórek.

Skamieniałości

Skamieniały zapis phoronidów jest słaby. Istnieją nudy pochodzące z Devonian, które zostały przypisane do phoronidów. Iotuba chengjiangensis, forma znana tylko z trzech okazów w Dolnym Kambryku, została zinterpretowana jako foronid, ponieważ wydaje się, że miała jelito w kształcie litery U i była macana. Foremony mogą być spokrewnione z pospolitymi, ale tajemniczymi skamieniałościami rurkowymi znanymi jako hederelki.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to są podkowce?

O: Podkowce to niewielka gromada zwierząt morskich obejmująca dwadzieścia gatunków w dwóch rodzajach. Są one częścią Brachiozoa, która obejmuje również ramienionogi.

P: Dlaczego nazywa się je podkowcami?

O: Nazywa się je podkowcami, ponieważ mają jelito, które zapętla się i wychodzi z ciała w pobliżu ust, nadając im kształt podkowy.

P: Gdzie można znaleźć phoronidy?

O: Woronidy występują we wszystkich oceanach i morzach, z wyjątkiem mórz polarnych, a wszystkie gatunki mają szeroki zasięg geograficzny. Występują na głębokościach do 400 metrów, ale głównie od 0 do 70 metrów.

P: Jaka jest długość życia phoronidów?

O: Uważa się, że długość życia foronidów wynosi około roku.

P: Jak żyją phoronidy?

O: Woronidy są robakami rurkowymi i wydzielają chitynowe rurki, w których żyją. Rurki te mogą być zakopane w błocie lub piasku lub spoczywać na powierzchni skalistego podłoża. Niektóre gatunki mogą rozpuszczać otwory w skałach, takich jak wapień, wapienne muszle, a nawet cementowe mola, i żyć w tych otworach, które wyściełają swoimi wydzielanymi rurkami.

P: W jaki sposób phoronidy się odżywiają?

O: Woronidy odżywiają się za pomocą lophophore, orzęsionej struktury otaczającej usta.

P: Do jakiej gromady należą woronidy?

O: Wraz z Bryozoa i Brachiopoda, phoronidy należą do lophophorates, czasami traktowanych jako jeden gatunek.

Autor

AlegsaOnline.com - Kryzelnice - Leandro Alegsa

Data utworzenia: 17 grudnia 2020
Ostatnia aktualizacja: 21 kwietnia 2026

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/76565