Metro w Londynie (London Underground) — przegląd, historia i znaczenie
Kompendium o londyńskim metrze: powstanie, budowa, charakterystyczne cechy, eksploatacja i wpływ na miasto; opis podstawowych faktów i najważniejszych ciekawostek.
London Underground, potocznie nazywane "Tube" lub po polsku metro w Londynie, to rozległy system kolei miejskiej obsługujący stolice Wielkiej Brytanii. System ten łączy centrum z przedmieściami, obejmuje setki kilometrów torów i rozbudowaną sieć stacji. Jego rozwój i organizacja mają duże znaczenie dla codziennego funkcjonowania miasta oraz dla planowania przestrzennego. W najogólniejszym ujęciu jest to system elektrycznych pociągów kursujących w obrębie Londynu i jego okolic, w Wielkiej Brytanii.
Galeria obrazów
10 Obrazy
Charakterystyka i elementy składowe
Sieć obejmuje linie o różnym przekroju: głębokie, tunelowe „rury” oraz trasy podmiejskie biegnące po powierzchni. Część linii została zaprojektowana jako głębokie tunele o okrągłym przekroju, stąd potoczna nazwa Tube. System obejmuje kilkaset stacji oraz kilometry torów; tradycyjnie podkreśla się, że około połowa tras przebiega nad ziemią. Do podstawowych elementów należą tory, tunele, stacje, system zasilania, tabor oraz infrastruktura biletowa i informacyjna.
Krótka historia
Początki londyńskiego metra sięgają XIX wieku: pierwsza linia, Metropolitan Railway, uruchomiona została w 1863 roku i jest uważana za pierwszą w świecie linię kolei podziemnej. Od tej pory rozwiązanie to stało się wzorem dla innych miast — systemy w Nowym Jorku czy Madrycie inspirowały się rozwiązaniami z Londynu. Mapa metra, jej schematyczne ujęcie oraz ikoniczny znak "roundel" stały się symbolem miasta i komunikacji miejskiej na całym świecie.
Eksploatacja, bilety i technologia
Metro funkcjonuje w systemie stref taryfowych; podróże rejestruje się za pomocą kart zbliżeniowych (np. Oyster) i płatności bezdotykowych, co ułatwia przejazdy milionom pasażerów rocznie. Sieć obsługuje zarówno połączenia lokalne w centrach dzielnic, jak i dłuższe trasy łączące peryferie z centrum. Tabor jest dostosowany do różnych typów tuneli i platform — od krótszych składów w głębokich tunelach po dłuższe pociągi na trasach powierzchniowych.
Znaczenie i wykorzystanie
Metro jest kluczowe dla transportu miejskiego w Londynie: umożliwia szybkie przemieszczanie się pomiędzy odległymi częściami metropolii, wspiera ekonomię i turystykę oraz odciąża ruch uliczny. W godzinach szczytu składy kursują bardzo często, a system integruje się z innymi formami transportu publicznego, takimi jak autobusy czy koleje podmiejskie.
Fakty, porównania i ciekawostki
- Pierwsza linia otwarta w 1863: Metropolitan Railway.
- Potoczna nazwa "Tube" związana z kształtem tuneli na niektórych liniach: tube.
- Model londyńskiego metra był wzorem dla systemów w innych miastach, np. Nowy Jork i Madryt.
- Sieć obejmuje około 270 stacji i ponad 400 km torów: zestawienia statystyczne publikowane są przez operatorów i urzędy miejskie (lista stacji, długość sieci).
- Roczna liczba pasażerów liczona w setkach milionów lub ponad miliardzie w poszczególnych latach: dane ruchu pasażerskiego dostępne w raportach (tory, statystyki pasażerów).
- Terminologia: w różnych częściach Wielkiej Brytanii i świata używa się słów "metro", "subway" czy lokalnych nazw jak Tyne and Wear Metro lub Glasgow Subway, a w niektórych kontekstach "subway" oznacza też podziemne przejście dla pieszych (Anglia północno-wschodnia, Ameryka Północna).
Więcej szczegółów technicznych, historycznych i praktycznych odnośnie rozkładów, konserwacji oraz planów rozbudowy można znaleźć w źródłach miejskich i opracowaniach specjalistycznych. Powyższe zestawienie ma charakter syntetycznego przeglądu najważniejszych informacji o londyńskim metrze.
Historia
Początki
Linia Metropolitan była pierwszą częścią metra, która powstała. Została otwarta w 1863 roku. Kursowała wtedy między Paddington a Farringdon. Przewoziła 40 000 pasażerów dziennie. Później została wydłużona. Linia District Line została zbudowana przez inną firmę. W 1884 roku ukończono linię Circle Line. Wszystkie te linie początkowo korzystały z lokomotyw parowych.
W 1890 roku uruchomiono linię wykorzystującą kolejki elektryczne. Znajdowała się ona znacznie głębiej pod ziemią niż pozostałe linie. Obecnie jest to część Linii Północnej. Takich linii powstało więcej. Ludziom się one podobały, więc w 1905 roku linie, które używały parowozów zostały zmienione na elektryczne.
W XX wiek
Ponieważ różne linie były prowadzone przez różne firmy, zmiana linii była trudna. W latach 1900-1902 Charles Yerkes kupił większość firm i utworzył spółkę o nazwie Underground Electric Railways of London Company Ltd, w skrócie UERL.
W latach 30. i 40.
W 1933 roku powstała spółka złożona z wszystkich firm autobusowych, tramwajowych i metra, zwana London Passenger Transport Board (LPTB). Planowała ona wydłużyć sieć, ale II wojna światowa to powstrzymała. W czasie wojny niektóre stacje metra były używane jako schrony przed bombami.
Po wojnie
Po wojnie więcej pasażerów korzystało z metra. Dokonano drobnych zmian: Victoria Line została otwarta w latach 60-tych, a obecnie Piccadilly Line została przedłużona do lotniska Heathrow w 1977 roku. Jubilee Line została otwarta w 1979 roku, a przedłużona do Stratford 20 lat później. Night Tube została wprowadzona w 2016 roku.
Sieć
Pociągi
System wykorzystuje dwa rodzaje pociągów, duży typ - tzw. sub surface trains oraz mniejszy typ - deep level trains. Te duże są używane w tunelach prostokątnych (District Line, Metropolitan Line, Circle Line), te małe w tunelach okrągłych. Większość linii ma różne pociągi, choć pasują one do jednej z tych dwóch kategorii.
Stacje
Pociągi metra dojeżdżają zazwyczaj do 270 stacji. 14 stacji znajduje się poza Londynem.
Linie
| Nazwa | Kolor mapy | Pierwsza operacja | Typ | Długość | No. | Bieżące zapasy | Tripsper | Średnia podróż na | |
| Brązowy | 1906 | DeepTube | 23.2 km14 | 25 | 1972 Zapasy | 111,136 | 7,665 | ||
| Linia centralna | Czerwony | 1900 | DeepTube | 74.0 km46.0 mi | 49 | 1992 Zasób | 260,916 | 5,672 | |
| Linia okręgu | Żółty | 1871 |
| 27.2 km17.0 mi | 36 | S Stock | 114,609 | 4,716 | |
| Linia okręgowa | Zielona | 1868 |
| 64.0 km40.0 mi | 60 | S Stock | 208,317 | 5,208 | |
| Linia Hammersmith & City | Różowy | 1864 |
| 25.5 km15 | 29 | S Stock | 114,609 | 4,716 | |
| Linia Jubilee | Silver | 1979 | DeepTube | 36,2 km22 | 27 | 1996 Zasób | 213,554 | 9,491 | |
| Linia metropolitalna | Ciemna Magenta | 1863 |
| 66.7 km41 | 34 | S Stock | 66,779 | 1,609 | |
| Czarny | 1890 | DeepTube | 58.0 km36.0 mi | 50 | 1995 Zasób | 252,310 | 7,009 | ||
| Linia Piccadilly | Ciemnoniebieski | 1906 | DeepTube | 71.0 km44 | 53 | 1973 Zapasy | 210,169 | 4,744 | |
| Jasnoniebieski | 1968 | DeepTube | 21.0 km13 | 16 | 199,988 | 15,093 | |||
| Linia Waterloo & City | Turkusowy | 1898 | DeepTube | 2,5 km1 | 2 | 1992 Zasób | 15,892 | 10,595 | |
| 1. ↑ Przed 1937 r. znany jako Central London. 2. ↑ Wspólna linia kolei Metropolitan i District rozpoczęła działalność w kształcie podkowy, kompletna pętla została utworzona w 1884 roku, a obecna spirala w 2009 roku. Linia ta była określana jako Circle line co najmniej od 1936 roku i po raz pierwszy pojawiła się oddzielnie na mapie metra w 1948 roku. 3. ↑ Pierwotnie wspólne połączenie kolei Great Western i Metropolitan, linia ta pojawiła się po raz pierwszy oddzielnie na mapie metra w 1990 roku. 4. ↑ Nazwa pochodzi z 1937 roku. 5. ↑ Do 1994 roku linia Waterloo & City była obsługiwana przez British Rail i jej poprzedników. | |||||||||
Dostęp do stacji
Kiedy budowano większość stacji londyńskiego metra, nie brano pod uwagę dostępu dla osób niepełnosprawnych i wózków inwalidzkich. Podczas gdy wiele stacji naziemnych ma tylko kilka stopni na peron, prawie wszystkie stacje metra mają niektóre z 410 schodów ruchomych i 112 wind (podnośników). Nowsze stacje są przystosowane dla osób niepełnosprawnych, a wiele starszych stacji jest przystosowywanych dla osób niepełnosprawnych podczas renowacji lub przebudowy. Od 2004 roku mapy wewnątrz pociągów pokazują, które stacje mają bezstopniowy dostęp z poziomu ulicy. Transport for London planuje mieć sieć ponad 100 w pełni dostępnych stacji do 2020 roku, co oznacza, że 75% podróży Tube może być wykonane z bezstopniowym dostępem.
Schody ruchome w londyńskim metrze są jednymi z najdłuższych w Europie. Działają 20 godzin na dobę, 364 dni w roku i korzysta z nich 13 000 osób na godzinę, przy czym 95% z nich działa w jednym czasie.
Bezpieczeństwo
Wypadki
W historii metra było stosunkowo niewiele wypadków. Większość z nich zdarza się, gdy ludzie przypadkowo spadają na tory. Na niektórych stacjach na środku torów znajdują się doły, które zapobiegają obrażeniom w razie upadku na tory. Nowo przebudowane części systemu, szczególnie na linii Jubilee, posiadają drzwi peronowe. Drzwi te otwierają się tylko wtedy, gdy pociąg się zatrzymuje i zapobiegają wypadnięciu lub zeskoczeniu na tory.
Drzwi peronowe
Na podziemnych stacjach przedłużenia linii Jubilee Line (Westminster - North Greenwich) zainstalowano przesuwane drzwi peronowe, aby zapobiec wypadaniu ludzi z peronu na tory i zniechęcić do popełniania samobójstw.
Ataki bombowe
W latach 30-tych, 70-tych i 90-tych metro było wielokrotnie bombardowane przez IRA i z tego powodu na stacjach i wokół nich nie było koszy na śmieci aż do niedawna, kiedy to w niektórych częściach systemu wprowadzono przezroczyste plastikowe worki. 7 lipca 2005 roku miały miejsce trzy ataki radykalnych islamskich terrorystów na dwa pociągi Circle Line i jeden Piccadilly Line.
Palenie
Palenie nie jest dozwolone w żadnej części metra. Został on zakazany po pożarze na stacji King's Cross w 1987 roku.
Krytyka
Osoby dojeżdżające do pracy w Londynie często narzekają na metro. Nawet gazety, zwłaszcza Evening Standard, często krytykują ten system.
Zazwyczaj skargi dotyczą opóźnień, przepełnienia i opłat za przejazd. Czasami zdarzają się strajki pracowników londyńskiego metra.
Taryfy
Opłaty za przejazd londyńskim metrem są obecnie najdroższe spośród wszystkich systemów kolejowych na świecie, wliczając w to luksusowy Orient Express, i nadal rosną na bardzo wysokim poziomie. Obawy budzi również ogromna różnica pomiędzy opłatami za przejazd kartą ostrygową a opłatami gotówkowymi, przy czym krytykowane jest to, że wysokie opłaty gotówkowe zniechęcą turystów i jednodniowych gości Londynu do podróżowania po City.
Opóźnienia
Ponieważ metro jest bardzo starym systemem, często konieczne są prace inżynieryjne, które często powodują opóźnienia. Mogą być również inne powody, na przykład awarie sygnalizacji lub inne awarie. Klienci mogą ubiegać się o zwrot pieniędzy, jeśli ich podróż metrem jest opóźniona o więcej niż 15 minut z powodu problemów, na które wpływ ma Transport For London.
Przeludnienie
Ponieważ o wiele więcej osób dojeżdżających do pracy korzysta z metra niż planowano, często dochodzi do przepełnienia. Może to powodować stres i frustrację z powodu systemu metra wśród osób dojeżdżających do pracy. Według raportu posłów, osoby dojeżdżające do pracy przeżywają "codzienną traumę" i często zmuszone są do podróżowania w "nieznośnych warunkach".
Spór zbiorowy
Ponieważ siecią londyńskiego metra podróżuje codziennie tak wielu pasażerów, strajki lub akcje protestacyjne w sieci metra mają bardzo duży wpływ na ruch uliczny w Londynie i mogą oddziaływać na londyńską gospodarkę. Londyńskie metro i związki zawodowe kolei twierdzą, że znajdują się pod silną presją ze strony pracującego społeczeństwa, prywatnych przedsiębiorstw i departamentów rządowych.
Akcje strajkowe w londyńskim metrze mają miejsce z wielu powodów, w tym dla zdrowia i bezpieczeństwa, warunków pracy i poziomu płac. Pod koniec lat 70. doszło do kilku takich strajków.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest londyńskie metro?
A: Metro londyńskie to system pociągów elektrycznych w Londynie, w Wielkiej Brytanii. Jest to najstarsza kolej podziemna na świecie, która rozpoczęła działalność w 1863 roku jako Metropolitan Railway.
P: Jak długo działa?
A: Londyńskie metro działa od 1863 roku.
P: Czy nazywa się inaczej?
A: Tak, czasami nazywane jest "The Tube", ponieważ niektóre jego linie to okrągłe rury biegnące przez ziemię.
P: Ile stacji obsługuje?
A: Metro londyńskie obsługuje 270 stacji i ponad 408 km torów.
P: Ilu pasażerów skorzystało z niego w latach 2006-2007?
A: W latach 2006-2007 z metra skorzystało ponad 1 miliard pasażerów.
P: Czy na świecie istnieją inne podobne systemy?
O: Tak, na świecie istnieją inne podobne systemy, które mogą być nazywane metrem (jak Metro w Tyne i Wear) lub metrem (Metro w Glasgow). Subway jest również używany w Wielkiej Brytanii w odniesieniu do podziemnych przejść.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Metro w Londynie (London Underground) — przegląd, historia i znaczenie Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/59060
Źródła
- static.scribd.com : "Corporate identity—colour standards"
- tfl.gov.uk : "Performance: LU Performance Data Almanac"
- tfl.gov.uk : "London Rail & Tube Services Map"