Metcard — magnetyczny bilet w Melbourne: definicja i strefy
Metcard — magnetyczny bilet w Melbourne: poznaj definicję, zasady działania i podział na Strefę 1 i 2. Praktyczny przewodnik po transporcie publicznym.
Metcard jest rodzajem biletu używanego do korzystania z transportu publicznego w Melbourne, Australia. Pozwala on posiadaczowi na korzystanie z pociągów, tramwajów i autobusów w dwóch strefach (Strefa 1 i Strefa 2). Strefa 1 obejmuje obszary w pobliżu CBD, a Strefa 2 obejmuje resztę miasta. Wcześniej istniała również Strefa 3, ale została ona połączona ze Strefą 2. Bilet jest wielkości karty kredytowej i zawiera pasek magnetyczny, który informuje komputer, jakiego typu jest to bilet.
Jak działa Metcard
Metcard to fizyczny, jednorazowy lub okresowy nośnik z paskiem magnetycznym. Informacja zapisana na pasku określa rodzaj biletu (np. 2-godzinny, dzienny, tygodniowy), strefę ważności oraz status ulgowy. Przed rozpoczęciem podróży należy mieć przy sobie ważny bilet — w praktyce oznaczało to jego zakup i skasowanie (walidację) w odpowiednim urządzeniu. W zależności od lokalizacji i typu transportu walidacja odbywała się poprzez wsunięcie biletu do maszyny walidującej, dotknięcie czytnika lub zakup w automacie przed wejściem na peron lub do pojazdu.
Rodzaje biletów Metcard
- Bilety krótkookresowe — np. 2-godzinne, umożliwiające podróż w ramach jednej lub dwóch stref przez ograniczony czas.
- Bilety dzienne — pozwalające na nieograniczoną liczbę przejazdów przez jeden dzień kalendarzowy w wykupionych strefach.
- Bilety okresowe — tygodniowe, miesięczne i roczne (dostępne w wariantach dla osób pracujących lub studentów), przeznaczone dla osób regularnie korzystających z transportu.
- Ulgi — bilety ulgowe dla dzieci, studentów, seniorów i uprawnionych grup, wymagające okazania odpowiedniego dokumentu potwierdzającego prawo do zniżki.
Strefy i zasady opłat
System Metcard dzielił obszar komunikacyjny Melbourne na strefy: Strefa 1 (obszar centralny, w tym CBD) oraz Strefa 2 (obszary podmiejskie). Cena biletu zależała od tego, przez które strefy podróż przebiegała — podróż tylko w Strefie 1 była tańsza niż podróż obejmująca Strefę 1 i 2 razem. Jak wspomniano, wcześniejsza Strefa 3 została później zintegrowana ze Strefą 2, co uprościło taryfę.
Gdzie kupić i jak skasować
Bilety Metcard można było nabyć w:
- automatów biletowych na stacjach kolejowych i niektórych większych przystankach tramwajowych,
- punktach sprzedaży (kioski, sklepy partnerskie),
- czasami u kierowcy autobusu (zależnie od trasy i typu biletu).
Walidacja (skasowanie) polegała zwykle na wsunięciu biletu do małego czytnika, który odnotowywał czas i datę rozpoczęcia podróży. W przypadku braku ważnego skasowanego biletu można było zostać ukaranym mandatem podczas kontroli biletów.
Kontrole i odpowiedzialność pasażera
W autobusach, tramwajach i na stacjach działała kontrola biletów — inspektorzy mają prawo sprawdzić ważność Metcard. Brak ważnego biletu lub uszkodzony pasek magnetyczny (uniemożliwiający odczyt) mógł skutkować karą finansową. Dlatego ważne było przechowywanie biletu w stanie nienaruszonym i okazywanie dokumentów uprawniających do ulg.
Historia i zastąpienie przez Myki
Metcard był powszechnie używany przez wiele lat jako standardowy nośnik biletów w Melbourne. Od końca pierwszej dekady XXI wieku system biletowy w Melbourne był stopniowo modernizowany — wprowadzono elektroniczny system Myki, który oferował zbliżeniowe karty przedpłacone i prostszą obsługę taryf. Metcard został w tym czasie sukcesywnie wycofywany i zastąpiony przez Myki; proces ten zakończył się w latach około 2010–2012, gdy Myki stał się dominującym systemem biletowym.
Porady praktyczne
- Zawsze kup i skasuj bilet przed rozpoczęciem podróży — brak ważnego biletu grozi mandatem.
- Chroń pasek magnetyczny przed zarysowaniami, zginaniem i silnym polem magnetycznym, które mogą uniemożliwić odczyt.
- Jeżeli bilet jest uszkodzony lub nie działa, skontaktuj się z obsługą na stacji lub punktem sprzedaży.
- Sprawdź, czy uprawnienia do ulg są aktualne i miej przy sobie dokument potwierdzający prawo do zniżki.
Chociaż Metcard jest dziś głównie elementem historii systemów transportowych Melbourne, jego zasady (podział na strefy, konieczność walidacji, rodzaje biletów) dobrze ilustrują klasyczne podejście do biletowania przed powszechnym upowszechnieniem zbliżeniowych kart elektronicznych.
Automat do sprzedaży kart Metcard
Historia
Metcard zastąpił identyczny, aczkolwiek prostszy system zdrapek używany w sieci transportu publicznego w Melbourne. Zdrapki były łatwe do oszukania i system ten został ostatecznie zarzucony w 2002 roku, ale nie przed wydrukowaniem biletów na wiele lat użytkowania.
Ruchy w kierunku automatycznego systemu sprzedaży biletów zostały po raz pierwszy podjęte przez ówczesny stanowy rząd liberalny w 1992 roku. Ogłoszono przetarg na zaprojektowanie, dostawę, instalację i bieżącą konserwację takiego systemu, a we wrześniu 1993 roku "OneLink Transit Consortium" zostało ogłoszone jako preferowany wykonawca. Kontrakt został podpisany w maju 1994 roku, a głównym dostawcą technologii była firma ERG Group.
Testowanie prototypów rozpoczęto w grudniu 1993 roku, a wdrożenie systemu nastąpiło w okresie od sierpnia 1996 do kwietnia 1998 roku, zaś odbiór nastąpił w listopadzie 1997 roku. Publiczne próby terenowe przeprowadzono w autobusach od 20 sierpnia 1996 roku, a w kolejnictwie od 18 września 1996 roku. System rozpoczął pełną obsługę przynoszącą dochody od maja 1998 roku, a jego koszt wyniósł 330 milionów dolarów. Contractual issues between OneLink and the Victorian Government were not settled until May 2002 with the payment of up to $65 million in a stage settlement.
Kontrowersje towarzyszyły wprowadzeniu Metcard, ze względu na jej zbyt wysokie koszty, likwidację konduktorów tramwajowych oraz zawodność maszyn do zakupu i weryfikacji biletów. Maszyny były często atakowane przez wandali (często przez wlewanie płynów do szczeliny na monety) i od tego czasu doczekały się kilku zmian w konstrukcji.
Zgodnie z etosem prywatyzacyjnym ówczesnego rządu, obsługa Metcard była w całości zlecana na zewnątrz, a operatorzy transportowi (w tamtym czasie będący własnością rządu) nie mieli nic wspólnego z systemem. Metcard miał nawet własną stronę internetową i markę, która stała się silniejsza niż anonimowi i nieustannie zmieniający nazwy operatorzy prywatyzowani przez ówczesny rząd.
Badanie opublikowane przez rząd stanowy w 2001 r. wykazało, że ponad 1 na 4 (27,2 %) maszyny na stacjach kolejowych nie działały, a 11,9 % przenośnego sprzętu w autobusach i tramwajach było nieczynne. Rząd stanowy przeprowadził renegocjacje z operatorem kontraktowym sieci sprzedaży biletów OneLink Transit Systems, aby poprawić jakość usług dla osób dojeżdżających do pracy. W następstwie tych usprawnień audyt z 2002 r. wykazał wzrost dostępności automatów do 92,1% na stacjach kolejowych oraz 98,3% w autobusach i tramwajach. Poprawiła się również użyteczność, a automaty tramwajowe były w stanie sprzedawać bilety dobowe. Co więcej, w latach 2001-2002 liczba aktów wandalizmu w całej sieci spadła o 62%.
Bilety V/Line zostały dostosowane do systemu Metcard w kwietniu 2006 roku, a każdy bilet V/Line do stacji w obszarze Metcard ma nadrukowane odpowiednie strefy. W marcu 2007 r. system Metcard objął również autobusy Nightrider. Strefa 3 została usunięta z systemu Metcard (i połączona ze strefą 2) 4 marca 2007 r., w związku z obietnicą wyborczą złożoną przez lidera opozycji Teda Ballieu i spełnioną przez ówczesnego premiera Steve'a Bracka.
Pierwotny kontrakt Metcard z OneLink miał obowiązywać przez dziewięć lat i wygasał w marcu 2007 r. W 2005 r. kontrakt został zmieniony, aby umożliwić przedłużenie i zmianę systemu w miarę postępu prac nad projektem zastępującym myki. W 2005 r. zamówienie zostało zmienione, aby umożliwić przedłużenie i zmianę systemu w miarę postępu prac nad projektem wymiany myki, z możliwością rozwiązania zamówienia z sześciomiesięcznym okresem wypowiedzenia.
Rodzaje metkart
Większość Metkart można nabyć w typach Strefa 1, Strefa 2 i Strefa 1 + Strefa 2, przy czym są one ważne w odpowiednich strefach. Wszystkie Metkarty, z wyjątkiem City Saver Metcard, są ważne na przejazdy miesięczne w pociągach, tramwajach i autobusach.
- 2 Hour (ważny tylko przez 2 godziny)
- Dzienny (ważny na jeden dzień podróży)
- Tygodnik
- Miesięcznie
- Rocznie
- City Saver (ważny na pojedynczą podróż w obrębie centrum miasta)
- Sunday Saver (ważny tylko w niedzielę)
- Codziennie dla Seniorów (zniżka dla osób powyżej sześćdziesiątego piątego roku życia)
- 10 X Early Bird (darmowy bilet dla wycieczek kończących się przed 7:00 rano)
Walidatory Metcard na stacji Southern Cross.
Tylna strona karty Metcard
Przeszukaj encyklopedię